День: 26 апреля 2022

25.04.2022թ

Ռացիոնալ թվերի  բազմապատկում

Թեմա՝ Ռացիոնալ թվերի բազմապատկումը և բաժանումը:

Տեսական նյութ

Ձևակերպենք ռացիոնալ թվերի բազմապատկման և բաժանման կաննոները։

Կանոն 1. Միևնույն նշանն ունեցող երկու ռացիոնալ թվերի արտադրյալը դրական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։
Օրինակ՝
(+1/3)x(+1/4)=+(|+1/3| x |+1/4|)=+1/12
(-1/3)x(-1/4)=+ (|-1/3| x |-1/4|)=+1/12

Կանոն 2. Տարբեր նշաններ ունեցող երկու ռացիոնալ թվերի արտադրյալը բացասական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։
(+1/3)x(-1/4)=- |+1/3| x |-1/4|=-1/12

Կանոն 3. Միևնույն նշանն ունեցող ռացիոնալ թվերի քանորդը դրական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է բաժանելիի և բաժանարարի բացարձակ արժեքների քանորդին։

Կանոն 4. Տարբեր նշաններ ունեցող ռացիոնալ թվերի քանորդը բացասական ռացիոնալ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է բաժանելիի և բաժանարարի բացարձակ արժեքների քանորդին։

Առաջադրանքներ

566.

ա-1/2:2=1/4
բ)-1/3:2=1/6
զ)-(-3):(-1/2)=6
է)5:(-3/10)=5,10/3

567.

ա)48:(-1/2)=96
բ)-55:(-2/5)=137.5
դ)(-16/35):64=1/140
ե)-12/13:24=1/26

568

ա)-3/5x(-2/5)=6/25
բ)2/3x(-5/7)=-10/21
դ)-3/5x(-2/3)=2/5
ե)-15/16x(-48/25)=1,4/5

Նախադասություններ և նախադասության անդամներ իրար կապող բառերը կոչվում են շաղկապներ:

Երկինքը մթնեց , ևանձրև սկսվեց: Սա բարդ նախադասություն է, և  շաղկապը իրար է կապում երկու պարզ նախադասությունները:

Մանեն և Նանեն քույրեր են, այս նախադասության մեջ և շաղկապը իրար է կապում նախադասության անդամներ:
Առավել գործածական են և, ու, բայց, իսկ, սակայն, նաև, ապա, թե, եթե, որպեսզի, որովհետև, թեև, այլ, կամ, քանի որ,  թեպետ, քանզի շաղկապները:
Իսկ, բայց , սակայն, որ, թե, եթե, այլ, որպեսզի, որովհետև շաղկապներից առաջ միշտ դրվում է ստորակետ:

Առաջադրանքներ:

 1. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով եթե, որպեսզի, որովհետև, սակայն, իսկ, և շաղկապները։

• Մենք չենք հասնի մեր նպատակին, եթե չցանկանանք։
• Նրան պետք է համոզել, որպեսզի նա անի այդ դժվար բանը։
• Ես չկարողացա պարապունքի գանալ, որովհետև ես հոգնած էի։
• Նրա պատմությունը այդքան էլ հետաքրքիր չէր, սակայն ինձ դուր եկավ։
• Իսկ նա կարո՞ղ է գալ դպրոց:
• Ես և դու ամենալավ ընկերներն ենք։

2.Կետադրիր նախադասությունները և ընդգծիր շաղկապները: 

 Սուրբ Հեղինե կղզին պատված էր համատարած անտառով, երբ պորտուգալացիները հայտնագործեցին այն:

Կղզյակում խոզեր ու այծեր թողեցին, որ նավաբեկությունից տուժած մարդիկ կարողանան որոշ ժամանակ այնտեղ ապրել:
Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին:
Որսորդությունը դարձավ նաև սպորտ, իսկ սպորտին հատուկ է ռեկորդներ սահմանելու ձգտումը:

Արևելյան մի տիրակալ հռչակվեց նրանով, որ անձամբ հազար առյուծ խփեց: 

Մի ժամանակ առյուծների մռնչյունը լսվում էր Հունաստանից մինչև Հիմալայան լեռների ստորոտը, բայց այսօր այդ վայրերում առյուծներ չկան:

3. Փակագծերում դրված շաղկապներից ընտրիր նախադասության մտքին համապատասխանը և տեղադրիր կետերի փոխարեն:

(Քանի որ, բայց, եթե, որ, երբ):
Մարդիկ հեշտությամբ են համոզվում, երբ իրենց աչքերով են տեսնում:
Անմիջապես ճանապարհ ընկավ, քանի որ հրավերն արդեն ստացել էր:
Կյանքում հաջողության է հասնում նա, որ համառորեն աշխատում է:
Շատ էր երազում ճամփորդել, բայց այդպես էլ չհաջողվեց:
Վաղուց լավ դիրքի հասած կլիներ, ….եթե ժամանակը զուր չվատներ:

Տեքստերում գտնել ուղղագրական սխալները և ուղղել: Ընդգծիր շաղկապները
1. Թավրիզում երեկոն իջնում էր աղոթքի կանչող մոլլաների ձայնին զուգընթաց:Գորշ մշուշն էր պառկում քաղաքի վրա: Որքան թմրեցնող էր մշուշը, այնքան տաղտկալի էր ձայնը, որով Մուհամմեդի զավակներին հրավիրում էր ալլահի տունը, որ, ճակատները հագած գետնին, խնդրեին հանդերձյալ կյանքում դրախտի վայելքներ ու լուսեղեն փերիներ:

2. Երփեմն, երբ ընկնում էր խառնիճաղանջ մտքերի լաբիրինթոսը, և հոգին փոթորկվում էր մրրկածուփ օվկիանոսի պես, հիշում էր այն աղքատիկ շրջանը, ուր իր հոգին անդորրություն էր գտել, և նրա առջև հառնում էր մի դեմք`խոնարհ, բայց արժանապատիվ: Կրծքից արձակելով զղջման հառաչանք՝ խորհում էր, որ իր ապօրինի զգացումներով ոտնահարում էր մի անբասիր աղջկա անուն:

3. Հեռվից խաղալով ու խայտալով վազում էր սպիտակ ձին, փրփրացնում էր բաշը, և ձին լայն կրծքով ճեղքում էր լեռնային օդի ալիքները: Արևը ոսկևորել էր ձիու մարմար ճակատը, արծաթաձույլ ասպանդակները և պողպատյա պախուրցը: Թվում էր` գորշ ամպերի պատվանդանից պոկվել էր մարմարիոնե մի հեծյալ և սրընթաց արշավում էր որպես չքնաղ տեսիլք:

4. Տերևախիտ ճյուղերի մեջ լսվեց թռչյունների զվարթաձայն երգը: Խշշացին արծաթազօծ փշատենու երկար վարսերը, արբեցնող բուրմունք տարածեց թավշյա դեղձը` պչրուհու նազանքով ուղղելով մրգերի ծանրության տակ խոնարհած ճյուղերը: Արթնացան ծաղիկները՝ գինարբուքը, սուսամբարը, վարդը:

5. Որպեսզի թյուրիմացություն չլիներ, տեղեկանքն ուղղարկեցինք մեկ ուրիշ ճամբար: Եվ կարծես թանձրացող ժամանակի իմաստից խուսափելով բազմաթիվ մատնահետքեր են աներևույթացել նրա շուրջը` դատավճիռ արձակող եռյակի, աքսորավայրերի պետերի, կտտանք գործադրող զինվորների և այն մեղք պաշտոնյաների, որոնց ձեռքերից ձեռք է անցել փաստաթուղթը: Զգացման այդ թրթռոցը իջեցրեց նրան Սիբիրի սառցակալած անտառների վրա և բերեց ծառերի արանքում կծկված փայտաշեն քողտիքի դուռը:

Տրված կապերի հետ գործածիր երկուական գոյական:

Նախքան-նախքան վերադարձը, նախքան հանդիպումը
անկախ-անկախ վերաբերմունքից, անկախ կամքից
շնորհիվ-ուսման շնորհիվ, աշխատասիրության շնորհիվ
ըստ-ըստ տվյալների, ըստ էության
հօգուտ-հօգուտ երեխաների, հօգուտ աշխատանքի
մինչ-մինչ վերադարձ, մինչ հանդիպում
նկատմամբ-ընկերոջ նկատմամբ, եղբոր նկատմամբ
ընդդեմ-ընդդեմ թշնամու, ընդդեմ հակարակորդի
առանց-առանց միջոց, առանց կանոնների

 

Փակագծերում տրված բառերից ընտրեք տվյալ նախադասությանը համապատասխանողը: 

Հրացաններ որոտացին, և շողացին սրեր, ամպերի (փոխարեն, փոխանակ) քարափների վրա նստեց այրվող գյուղերի մուխը:
Գործը սկսելուց առաջ պետք է մի քանի օր ծանոթանամ (նյութերին, նյութերի հետ):
Եղանակային անբարենպաստ պայմանների  (հետևանքով, շնորհիվ) այս տարի պտղատու այգիները բերք չտվեցին:
Դպրոցականների կյանքի անվտանգությունն ապահովելու (կապակցությամբ, համար) կառուցվեց ստորգետնյա անցում:
Ամեն ինչ հասկացա՝ բացառությամբ Ձեր ասած վերջին (նախադասությունից, նախադասության): 

Շարքում առանձնացրու նախադրություններն ու ետադրությունները:

Օգտին, պես, հանուն, առանց, բացառությամբ, նկատմամբ, հանդերձ, անկախ, համար, հեռու, դեպի, ներքո, հօգուտ, վերաբերյալ, նման, որպես, մինչև: 

• Նախադրություն-հանուն, առանց, բացառությամբ, անկախ համար, դեպի, հօգուտ, որպես, մինչև։
• Ետադրություն-օգտին, նկատմամբ, հանդերձ, հեռու, ներքո նման։

26.04.2022թ

1.Հաշվի՛ր արտահայտության աշխատանքը ․
ա․ 12-25 =-13     բ․ 0-15 =-15     գ․  -24-36=-60    դ․ 15- (-18) =33
ե․ 12,45-7,12=5,33     զ ․4,124-2,6 =1,524    է․ 23,21×100 =2321
ը․ 34,25:100 =0,3425    թ ․ 3,5×7,2=25,2     ժ․  -3/5 x( -1/8) =3/40

2. .Հաշվի՛ր  ․
1 սմ =   մ ,     1ր  =       ժ ,       1գ =      կգ  ,
7սմ =   մ  ,    30 ր  =   ժ ,       100 գ =    կգ  ,
15 մ 50 սմ  =     մ  ,    1ժ  10ր=   ժ   ,  1 տ  100 կգ=     տ

3. Կատարի՛ր ռացիոնալ թվերի հետ գործողություններ ․

1/8- 3/8 =-2/8                       -1/4 -3/4=-4/4=-1          -1/4:(-2)= 1/8

12/15- 3/15 =9/15               -4/25-(-1/25) =-3/25      -3/8x(-4/10)=12/80

4.Քառակուսու կողմը 18, 2սմ է, եթե նրա կողմը փոքրացնենք տաս անգամ, ինչքան կլինի ստացված քառակուսու պարագիծը և մակերեսը։

1. 18,2:10=1,82
2. P=1,82×4=7,28
3. S=3,2924

5.(բարձր միավոր հավաքելու դեպքում )

Ավազանին միացված է երկու լցնող խողովակ:Առաջին խողովակով  ավազանը լցվում    է  10 ժամում,իսկ երկրորդ խողովակով՝   15 ժամում:

 ա.Ավազանի ո՞ր մասը կլցվի ,եթե առաջին խողովակը բացենք  4  ժամում:

4/10

բ.Ավազանի ո՞ր մասը կլցվի ,եթե երկրորդ    խողովակը բացենք  5 ժամում:

5/15