Հայոց լեզու 7. Վարժություններ 71,72,73
71.Տրված բառերն ու արտահայտությունները գրի՛ր հոմանիշ դարձվածքների փոխարեն եւ համեմատի՛ր տրված ու ստացված տեքստերը:
Կոտրվել, գտնել, ամբողջովին, վերադարձնել, ագահ, ուրախանալ, ժլատ, իհարկե, շոշափել,հառաչել:
Մի մարդ /ձեռքը փակ / ժլատ հարեւանից կավե աման վերցրեց: Ամանը պատահաբար /ջարդ ու փշուր եղավ/ կոտրվեց: Հարեւանի հետ հարաբերությունները չփչացնելու համար մարդը նոր՝ ավելի մեծ ու գեղեցիկ, /տակից գլուխ/ անբողջովին ջնարակված աման ձեռք բերեց ու ժլատի ձեռքը տվեց: Ժլատը /աշխարհով մեկ եղավ/ ուրախացավ: Բայց մարդը /աչքը ծակ/ագահ է , չէ՞. երբ ձեռք տվեց ամանին, /ախ ու վախ արեց/հեռաչեց .-Նորը, /խոսք չկա/ իհարկե, շատ լավն է, բայց իմ ամանը յուղով էր ներծծված:
Բառակազմություն
72.Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, հաշվի՛ր, թե քանի՛արմատից եւ ածանցից է կազմված, եւ պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրության հիման վրա է կազմված:
Օրինակ`մթնկա-մթն(մութն) –կա-2 արմատ:
Բարեսրտություն-բարե (բարի-ա) սրտ (սիրտ) –ություն-2 արմատ եւ 1ածանց:
Դժկամություն-դժ-կամ(ք) ություն-1 արմատ եւ 2 ածանց:
Ա.Ծովահեն-2արմատ, լուսնկա-2արմատ, ընձուղտ-2արմատ, նավահանգիստ2 արմատ, գիսաստղ-2արմատ, գիտարշավ-2 արմատ, բախտակից-2արմատ, ճերմակաթույր-2արմատ, կամազուրկ-2 արմատ: Բարդ բառեր
Բ. Մաքրահնչյուն-2արմատ 1 ացանծ, ռմբարկու-2արմատ, վրիժառու-2արմատ, կառավարիչ-1արմատ և 1 ածանց,, կուսակցություն-1արմատ և 1 ածանց, անկանխակալ-1արմատ և 2 ածանց, աղմկարարություն -2 արմատ և 1ածանց, բանաստեղծություն- 2արմատ և 1ածանց, կարգադրիչ -1 արմատ և 1 ածանց:Ածանցավոր և բարդ ածանցավոր բառեր:
Գ.Բառարանային- 1արմատ 2 ածանց, անմտություն -1արմատ և 2 ածանց, դժբախտություն-1արմատ և 2 ածանց, հակագիտական -1արմատ և 2 ածանց, տկարություն -1արմատ և 2 ածանց, գրչակ, (ապաշնորհ գրող)-1արմատ և 1 ածանց, գրականություն-1արմատ և 2 ածանց:
73.Պարզի՛ր, թե տրված բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Խմբերը լրացրո՛ւ նոր բառերով:
Ա. Ծաղիկ,ուղի, լույս, բույր, պատ…բառ,պարզ,գույն,բաժակ,բարձ:
Բ. Արեւածաղիկ,ծաղկաբույր, ուղղաթիռ, ուղղանկյուն…հեռախոս,բերքառատ,ժամացույց:
Գ. Ծաղկանոց, ծաղկաստան, անծաղիկ, ուղղություն, ուղղել, անուղղելի… ջերմություն, ջերմոց, բազմոց,անգետ,անուշադիր:
74. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ:
Բառերն ըստ կազմության լինում են պարզ և բաղադրյալ:
Բաղադրյալ բառերի բաղադրիչներ լինում են արմատ ներն ու ածանցները ները:
Միայն արմատներով, առանց ածանցի, կազմված բաղադրյալ բառերը բարդ են:
Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը ածանցավոր են:
Բարդածանցավոր են այն բաղադրյալ բառերը, որոնք ունեն երկու արմատ և ածանց կամ ածանցներ:
75. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: Նշի՛ր, թե
ի՞նչ հնչյունափոխություն կատարվեց:
ա) Խնդիր, ձույլ, ջուր, ոսկի, կին, թթու, պետ(ք), տարի:
բ) Մուր, անցք, մեծար, անի, ծին, ածո, շող, ային:
Խնդրային, ոսկեձույլ, ջրանցք, կնամեծար, թթվածին, պիտանի, տարեմուտ:
Ամիրյան Գրիգոր 