Рубрика: Հանրահաշիվ

Պարապունք 14

1.Լուծել հավասարումների համակարգերը տեղադրման եղանակով․

ա) {3x+y=7 
{5x+y=13
y=7-3x
5x+7-3x=13
5x-3x=13-7
2x=6
x=3
y=7-3×3
y=-9
(3;-9)

բ) {2x+y=12
    {7x+y=37
y=12-2x
7x+12-2x=37
7x-2x=37-12
5x=25
x=5
y=12-2×5
y=2
(5;2)

2. Լուծել հավասարումների համակարգերը գումարման եղանակով․

ա){x+y=9
  {-x+y=3
x+y+(-x+y)=12
2y=12
y=6
x=6+9
x=15
(15;6)

բ) {2x+11y=15
    {10x-11y=9
2x+11y+10x-11y=24
12x=24
x=2
y=4+15
y=19
(2;19)


3. Լուծել հավասարումների համակարգերը քեզ հարմար եղանակով․

ա) {7x+y=82
      {y-2x=1

բ) {8y+2x=60
    {2x-21y=2

Լուծիր խնդիրները նախապես կազմելով երկու անհայտով երկու հավասարումների  համակարգ։

4. Մի թիվը 7-ով մեծ է մյուսից։ Եթե փոքր թիվը մեծացվի 2 անգամ, իսկ մեծը՝ 6 անգամ, ապա նրանց գումարը կդառնա 51։
Գտեք այդ թվերը։

{x-y=7
{x=7+y
2y+3x=51
2y + 3x(7+y)=51
2y+21+3y=51
2y+3y=5y
5y=51-21
5y=30
30:5y=6
y=6
6+7+y=6+7=13
x=13
(13;6)

 5.  Մի թիվը 10-ով փոքր է մյուսից։ Եթե փոքր թիվը մեծացվի 3 անգամ, ապա նրանց գումարը կդառնա 70։ Գտեք այդ թվերը։

{x-y=10         
{3x+y=70
x=10+y
3(10+y)+y=70
30+3y+y=70
4y+30=70
4y=70-30
4y=40
y=10
x=10+10
x=20
(20;10)



6.  Երկու թվերի գումարը 21 է, իսկ տարբերությունը՝ 9։ Գտեք այդ թվերը։

{x+y=21
{x-y=9
x = 9+y
9+y+y = 21
9+2y = 21
2y = 21-9
2y = 12
y = 6
x = 9+6
x = 15:

7. Մի թիվը 6-ով մեծ է մյուսից։ Այդ թվերի գումարը հավասար է 40-ի։ Գտեք այդ թվերը։ 8. Մի թիվը 15-ով փոքր է մյուսից։ Գտեք այդ թվերը, եթե նրանց գումարը 23 է։

{x =y+6
{x+y=40
y+6+y=40
2y+6 = 40
2y = 34
y = 34/2
y = 17
x = 17+6
x = 23

Рубрика: Հանրահաշիվ

Պարապունք 13

Լուծիր հավասարումների համակարգը քեզ հարմար եղանակով․
1.Հուշում․ Առաջին հավասարումից հանիր երկրորդ հավասարումը։
{x+2y-3=0
{x+y+1=0
x+2y- x-y-1= 0
y=1
x+1+1=0
x+2=0
x=-2
(-2;1)


2. Հուշում․ Առաջին հավասարումից հանիր երկրորդ հավասարումը։
{x-3y+3=0
{x+y-1=0
x-3y+3-x-y+1=0
-4y+4=0
-4y=-4
y=1
x+1-1=0
x=0
(0;1)

3.Հուշում․ Առաջին հավասարումից հանիր երկրորդ հավասարումը։
{4x+y-2=0
{3x+y+3=0
4x+y-2-3x-y-3=0
x-5=0
x=5
15+y+3=0
y=-18
(5;-18)


4.Հուշում․ Երկրորդ հավասարումից հանիր առաջին հավասարումը։
{x-y-7=0
{3x-y+1=0
3x-y+1-x+y+7=0
2x=-8
x=-4
-4-y-7=0
y=11
(-4;11)

5.Հուշում․ Հավասարումների համապատասխանաբար աջ և ձախ կողմերը իրար գումարիր։
{x+3y-1=0
{-x+4y+8=0
x+3y-1-x+4y+8=0
7y+7=0
y=-1
x-3-1=0
x=4
(4;-1)


6.Հուշում․ Հավասարումների համապատասխանաբար աջ և ձախ կողմերը իրար գումարիր։
{x-2y+3=0
{-x+3y-2=0


Լուծիր խնդիրները նախապես կազմելով երկու անհայտով երկու հավասարումների համակարգ։
7.
Մի թիվը 2 անգամ մեծ է մյուսից։ Եթե այդ թվերից փոքրը մեծացվի 4 անգամ, իսկ մեծը՝ 2 անգամ, ապա նրանց գումարը հավասար կլինի 48։ Գտեք այդ թվերը։
{x = 2y
{4y + 2x = 48
(12 ; 6)

8.
Մի թիվը 3 անգամ փոքր է մյուսից։ Եթե այդ թվերից փոքրը մեծացվի 2 անգամ, ապա նրանց գումարը հավասար կլինի 45։ Գտեք այդ թվերը։
{x = 3y
{2y + y= 45
(27 ; 9)

Рубрика: Հանրահաշիվ

Պարապունք 11

Համակարգը լուծելու երկրորդ եղանակ․ Գործակիցները հավասերացման կամ գումարման եղանակ։

Առաջադրանքներ։
Լուծիր համակարգը գործակիցները հավասարեցման եղանակով։
1.
{ 4x+10y=22|3
{3x+7y=10|4
{12x+30y=66
{12x+28y=40
{12x+30y-12y-28y=26
2y=26
y=13
4x+130=22
4x=22-130
4x=-108
x=-27
(13;-27)


2.
{6x-2y=6|5
{5x-y=7|6
{30x-10y=30
{30x-6y=42
30x-10y-30x+6y=-12
-4y=-12
y=3
5x-3=7
5x=10
x=2
(2;3)



3.
{2x+5y=15|2    
{3x+2y=6|5
{4x+10y=30
{15x+10y=30
4x+10y-15x-10y=0
-11x=0
x=0
0+2y=6
2y=6
y=3
(0;3)

4.
{2x+4y=6|1
{3x-2y=25|2
{2x+4y=6
{6x-4y=50
2x+4y-6x-4y=-44
4x=-44
x=11
22+4y=6
4y=-16
y=-4
(11;-4)

5.
{x+2y=3
{2x-3y=-8

Լուծիր խնդիրները։
6.Գինեգործը իր ունեցած 420 դույլ գինուց վաճառեց 6 անգամ ավելի շատ դույլ գինի, քան իր մոտ մնաց։ Նա որքա՞ն դրամ վաստակեց, եթե յուրաքանչյուր 5 դույլ գինին վաճառեց 2500 դրամով։
6x + x = 420դույլ գինի
7x = 420 դույլ գինի
x = 60 դույլ գինի
6x = 360 դույլ գիգնի
360 : 5 = 72 հնգյակ
72 * 2500 = 180 000 դրամ

7. Դարակում կա 100-ից ոչ շատ գիրք։ Քանի՞ գիրք կա դարակում, եթե այդ գրքերով կարող ենք պատրաստել և՛ երեքական, և՛ չորսական, և՛ հնգակական կապոցներ։
60

8. Քանի՞ ութանիշ թիվ կա, որի թվանշանների գումարը 2 է։
8

9. Կովը մի խուրձ խոտը  ուտում է 5 ժամում, ձին ուտում է 10 ժամում, իսկ էշը՝ 30 ժամում։ Մեկ խուրձ խոտը միասին քանի՞ ժամում կուտեն։

Рубрика: Հանրահաշիվ

Պարապունք 10

Համակարգը լուծելու տեղադրման եղանակը։
Լուծիր համակարգը տեղադրման եղանակով․
1.

{y+2x=7
{3x+y=11

y = 7 — 2x

3x + y = 11

3x + (7 — 2x) = 11

7 — 2x + 3x = 11

7 + x = 11

x = 11 — 7

x = 4

(4; -1)

2.
{2x+y-1=0
{y+5x-16=0

(5; -9)



3.
{3x-4y=100
{x-8y=0

(40; 5)

4.

{x+2y-14=0
{x+3y-7=0

(28; -7)

5.

{x-y=2
{x+y=6

(4; 2)

6.
{x+4y-2=0
{10y+x=14
(-6; 2)

7.
{3x-2y=88
{x=8y

(32; 4)

8.
{x-2y=3
{x+3y=25

(13.4; 4.4)

Խնդիրներ ֆլեշմոբից։
9. Աննա ​​ջնջելով  2312 թվից 3 թվանշանը ստացավ 212 թիվը: Քանի՞ քառանիշ թվից կարող է ջնջել մեկ թվանշան, որ արդյունքում ստացվի 212 թիվը:

39

10. Գնացքը կազմված է 11 ոչ միատեսակ վագոններից, որոնց ընդհանուր նստատեղերի քանակը 381 է։ Հայտնի է, որ յուրաքանչյուր երեք հաջորդական վագոնների նստատեղերի քանակը 99 է։ Քանի՞ նստատեղ ունի 9-րդ վագոնը։

99 + 99 + 99 = 297

381+297=15

Рубрика: Հանրահաշիվ

Պարապունք 9

Տեղադրման եղանակը։
Համակարգը լուծել տեղադրման  եղանակով, որում անհայտների գործակիցները զրոյից տարբեր են, անհրաժեշտ է՝
1) անհայտներից մեկը (օրինակ՝ y-ը) համակարգի հավասարումներից որևէ մեկից արտահայտել մյուս անհայտով,
2) ստացված արտահայտությունը տեղադրել համակարգի մյուս հավասարման մեջ y-ի փոխարեն,
3) լուծել ստացված մեկ x անհայտով հավասարումը,
4) տեղադրելով ստացված x արժեքը y-ի բանաձևի մեջ՝ գտնել y-ի արժեքը։
Հենց (x; y) թվազույգը կլինի համակարգի միակ լուծում։

Օրինակ, լուծենք այս համակարգը տեղադրման եղանակով․
{4x − 5y − 1 = 0
{7x − y + 6 = 0

համակարգի երկրորդ հավասարումից y-ն արտահայտենք x-ով՝
y = 7x + 6
  և առաջին հավասարման մեջ y-ի փոխարեն տեղադրենք
7x + 6՝
4x − 5 (7x + 6) − 1 = 0
Լուծելով  հավասարումը՝ գտնում ենք նրա միակ արմատը՝
x = −1։
Տեղադրելով x-ի արժեքը   հավասարության մեջ՝ գտնում ենք y-ի արժեքը։
y = 7x + 6 = 7․ (−1) + 6 = −1:
Նշանակում է  համակարգն ունի միակ լուծում՝ (−1; −1)
Պատասխան՝ (−1; −1)։

Առաջադրանքներ։
1. Տրված հավասարումից y-ը արտահայտեք x-ով․

ա)x+y=5
y=5-x
բ)2x+y=3

y=3-2x
գ)x+y-5=11

x=11-x+5
դ)y+2=3x

y=3x-2
ե)3x+5y=8

5y=8-3x
զ)-3x+2y=7

2y=7+3x

2. Տրված հավասարումից x-ը արտահայտեք y-ով․

ա)x-y+3=0
x=0+y-3
բ)2x-3y+6=0

2x=0+3x-6
գ)13x+y-2=0

13x=0-y+2
դ)x+2y-5=0

x=0-2y+5
ե)3x+y=8

3x=8-y
զ)-2x+y=-14

-2x=-14-y

ա){x-2y=4
    {x+7y=22

x=4+2y
x=22-7y
22-7y-2y=22-9y=4`
y=2
x=8

բ){-3x+y=5
  {y+4x=26

y=5+3x
y=26-4x
5+3x+4x=5+7x=26`
x=3
y=14

գ) {x − 2y = 0
    {x + 5y = 45

x=2y
x=45-5y
2y+5y=7y=45
y=5
x=10

դ){x − 3y − 7 =0
    {x+7y=87

x=3y+7

x=87-7y

3y-7y=-4y=80

y=-2

x=21

4. Լուծիր համակարգը տեղադրման եղանակով

Հարցեր կրկնողության վերաբերյալ․
5.Լուծեք մեկ անհայտով հավասարումները․
ա)5x+3x-10=14
15 + 9 — 10 = 14
բ)-3+9y+13-5y=22
գ)(5x+3)-(2x-4)=37
(50 + 3) — (20 — 4) = 37
դ)2x+1=12
11 + 1 = 12

  1. Լուծեք խնդիրները կազմելով հավասարում․
    Ջրով լցված լի դույլի զանգվածը 10կգ է։ Որքա՞ն է դատարկ դույլի զանգվածը, եթե հայտնի է, որ այն 9կգ-ով թեթև է նրա մեջ գտնվող ջրից։
    x — 10 = 9
    x = 9 + 10
    x = 19 կգ