Месяц: Ноябрь 2023

1․Ինչ բաժիններից է կազմված գլխուղեղը

Երկարավուն ուղեղ, ուղեղիկ, կամուրջ, միջանկյալ ուղեղ, միջին ուղեղ , մեծ կիսագնդեր։

2․Ինչ գիտեք երկարավուն ուղեղի մասին և կամուրջի գործառույթների մասին։

Երկարավուն ուղեղը ողնուղեղի վերին հաստացած մասն է 2,5-3սմ ի տարբերություն ողնուղեղի սպիտակ նյութում ոնի գորշ նյութի կուտակումներ որոնք հանդիսանում են շնչառության արյան շրջանառության մարսողության կենտրոններ։Նրանց աղտահարման դեպքում առաջանում է վարկյանական մահ։Կամուրջը կապ է հաստատում երկաևրավուն ուղեղի և ուղեղիկի մեծ կիսագնդերի միջև։

3․Միջին ուղեղի ինչպիսի գործառույթներ գիտեք։

Միջին ուղեղը միացնում է գլխուղեղի բոլոր բաժինները ապահովում մկանների տոնուսը , լույսի և ձայնի նկատմամբ կողմնորոշման ռեֆլեքսը։

Նյարդային հիվանդության պատճառներն են՝

Ժառանգական

Նյարդային համակարգի որոշ հիվանդությունները առաջանում են գենետիկ մուտացիայի արդյունքում։ Օրինակ՝ Հանտինգտոնի հիվանդությունը ժառանգաբար փոխանցվող վիճակ է, որը արտահայտվում է հարաճուն ընթացող նեյրոդեգեներացիայով։ Հիվանդության հիմքում ընկած է HTT գենի մուտացիան, ինչի պատճառով առաջանում է աննորմալ կառուցվածքի սպիտակուց։ Վերջինս կուտակվում է նյարդային բջիջներում (նեյրոններում) և բերում հիմային հանգույցների (գլխուղեղում գորշ նյութի կուտակումներ) վնասման։

Բնածին/զարգացման արատներ

Աճող երեխայի օրգանիզմում ծնվելու պահին կարող են լինել զարգացման արատներ, այդ թվում նաև նյարդային համակարգում։ Օրինակ անէնցեֆալիան (գլխուղեղի բացակայությունը) առաջանում է նյարդային խողովակի սխալ ձևավորման արդյունքում։

Ուռուցքներ

Նյարդային համակարգի մասնագիտացված բջիջները, ինչպիսիք են գլիոցիտները, կարող են աննորմալ աճել և բազմանալ՝ առաջացնեով գլիոմաներ։ Գլիոբլաստոմաները առավել ագրեսիվ ընթացքով գլիոմաներն են։

Վարակներ

Շատ միկրոօրգանիզմներ՝ սնկեր, բակտերիաներ, վիրուսներ, կարող են ախտահարել նյարդային համակարգը։ Օրինակ մենինգիտները՝ ուղեղաթաղանթների բորբոքումը, նյարդային համակարգի հաճախ հանդիպող վարակային հիվանդություններ են։ Դրանք կարող են լինել բակտերիալ կամ վիրուսային ծագման։

Ցնցումային ախտաբանություններ

Ընդունված է համարել, որ ցնցումները գլխուղեղի կեղևի սինխրոն ակտիվության հետևանք են։ Օրինակ էպիլեպսիա հիվանդությունը բնութագրվում է գլխուղեղի կեղևի ոչ նորմալ էլեկտրական ակտիվությամբ, ինչը բերում է կրկնվող ցնցումների առաջացման։

Անոթային

Գլխուղեղը հարուստ անոթավորմամբ օրգան է, քանի որ այն իր աշխատանքի ընթացքում օգտագործում է մեծ քանակությամբ թթվածին և սննդարար նյութեր։ Կաթվածը գլխուղեղի որոշակի հատվածի արյունամատակարարման սուր խանգարման հետևանք է, ինչի պատճառ կարող է լինել անոթի խցանումը կամ արյունահոսությունը։

Նեյրոդեգեներատիվ

Ներյրոդեգեներատիվ հիվանդությունները առաջանում են նեյրոնների վնասման հետևանքով։ Որպես օրինակ կարող են ծառայել Ալցհեյմերի հիվանդությունը, Կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզը, Պարկինսոնի հիվանդությունը։ Վերջինս առաջանում է գլխուղեղի սև նյությում նեյրոնների վնասման հետևանքով։

Աուտոիմուն

Աուտոիմուն հիվանդությունները առաջանում են, երբ օրգանիզմի իմուն համակարգը սկսում է պայքարել սեփական բջիջների դեմ։ Նյարդային համակարգի աուտոիմուն հիվանդություններից է ցրված սկլերոզը։ Վերջինս առաջանում է նեյրոնների աքսոնները ծածկող միելինային շերտի նկատմամբ օրգանիզմի աուտոիմուն պատասխանի հետևանքով։ Արդյունքում առաջանում է միելինի վնասում և աքսոնների դեմիելինիզացիա։

Կան նյարդային համակարգի հիվանդությունների բուժման բազմաթիվ եղանակներ։ Դրանք կարող են լինել վիրահատական և դեղորայքային

Պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգի միջոցով մարդը զգում, ճանաչում է միջավայրի առարկաները, ընկալում միջավայրից եկող գրգիռները, պահպանում ստացված տեղեկատվությունը և օգտագործում իր պահանջմունքների համար։ Նյարդային համակարգով են պայմանավորված գիտակցությունը, մտածողությունը, խոսքը, վարքագիծը։ Այսպիսով՝ նյարդային համակարգի հիմնական գործառույթն օրգանիզմի կողմից ներքին և արտաքին միջավայրից հաղորդվող տեղեկատվության վերլուծությունն է և համապատասխան գործողությունների իրականացումը։

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական և ծայրամասային բաժիններից։

նյարդային.jpg

Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։

Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։

Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։

Ծայրամասային նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական նյարդային համակարգի համապատասխան կորիզներից և նրանցից դուրս եկող նյարդաթելերից ու ծայրամասային հանգույցներից։Այն իր հերթին բաժանվում է մարմնական և վեգետատիվ (ինքնավար) համակարգերի։ Մարմնական նյարդային համակարգը նյարդավորում է կմախքային մկանները և իրականացնում է շարժողական ռեակցիաները, այդ թվում կամային շարժումները։ Վեգետատիվ նյարդային համակարգը նյարդավորում է ներքին օրգանները, մաշկն ու արյունատար անոթները։ Այն բաժանվում է սիմպաթիկ, պարասիմպաթիկ ու մետասիմպաթիկ բաժինների։

3. Ո՞ր բաժիններն են մտնում կենտրոնական նյարդային համակարգի ﬔջ:

Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։

Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։

Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։

4․ Ներյոնների ինչպիսի՞ տեսակներ գիտեք:

Նեյրոնը ունի մարմին և ելուստներ։ Կա ելուստների 2 տեսակ՝ դենդրիտներ և աքսոններ։ Նեյրոնի մարմինը սնուցող դեր է կատարում։ Նրանում կան բազմաթիվ օրգանոիդներ, ուր սինթեզվում են կենսաբանական կարևոր միացություններ և փոխադրվում աքսոն ու դենդրիտներ։

Դենդրիտներն ընդունում են տեղեկատվությունը, իսկ աքսոնը նյարդային ազդակը մարմնից հաղորդում է այլ նեյրոններին կամ օրգաններին։ Աքսոնների մի մասը պատված է էլեկտրամեկուսիչ սպիտակ ճարպանման նյութի թաղանթով՝ միելինով, իսկ մյուս մասը դրանից զուրկ է։ Աքսոնի երկարությունը կարող է լինել մինչև 100 սմ և ավելի։

Թեմա՝ Ամբողջ ցուցիչով աստիճանի հատկություները

Դիցուք a-ն և b-ն զրոյից տարբեր ցանկացած իրական թվեր են, իսկ m-ը և n-ը՝ ցանկացած ամբողջ թվեր։ Այդ դեպքում ճիշտ են հետևյալ հավասարությունները՝


Տես օրինակները


Առաջադրանքներ։
1. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) 2^3×2^4=2^3+4=2^7

բ) 5×5^6=5^1+6=5^7

գ) 4^3×4^2×4=4^3+2+1=4^6

դ) 7^2x7x7^5=7^2+^1+5=7^8

ե) 3^6×3^7x3x3=3^6+^7+1+1=3^15

զ) 6^4×6^4×6^3×6^2=6^4+4+3+2=6^13

է) 11^2×11^2×11^2=11^2+2=2

ը) 9^3×9^6×9^2×9^4×9=9^3+6+2+4=6^15

2. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) a^5^.a^4=a^5+4=a^9

բ) a^3^.a^8=a^3+8=a^11

գ) a^10^.a=a^10+1=a^11

դ) a^.a^7=a^8

ե) a^.a=a^1+1=a^2

զ) a^.a^2^.a^3^.a^4=a^1+2+3+4=a^10

3. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) 2^5:2^4=2^5-4=2

բ) 3^7:3^8=3^-1

գ) 5^9:5=5^9-1=5^8

դ) 10^3/10=10^3-1=10^2

ե) 5^7/5^13=5^7-13=5^-6

զ) 8^12/8^10=8^12-10=8^2
4. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) a^7:a^3=a^7-3=a^4

բ) a^8:a^12=a^8-12=a^-4

գ) a^6:a=a^6-1=a^5

դ) a^12/a^4=a^12-4=a^8

ե) a^20/a^22-a^20-22=a^-2

զ) a^20/a=a^20-1=a^19
5. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) 10^2/12^2=(10/12)^2

բ) 4^3/5^6=(2^2)^3/5^6=(4^6/5^6)

գ) 25^4/7^8=(5^2)^7/7^8=5^8/7^8=(5/7)^8

դ) (m^3)^4/(a^3)^3=m^12/a^12=(m/a)^12

ե) m^3m^5/a^8=m^3+5/a^8=m^8/a^8

զ) (n^6)^2/a^12=n^12/a^12

6. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) a^3^.a^4=a^3+4=a^7

բ) a^4^.a=a^4+1=a^5

գ) a^13:a^6=a^13-6=a^7

դ) a^12:a=a^12-1=a^11

ե) (a^4)^6=a^24

զ) (a^2)^5=a^1-

է) a^7^.b^7=(ab)^7

ը) a^4^.b^4=(ab)^4

7. Գրեք ամբողջ ցուցիոչվ աստիճանի տեսքով.

ա) a^5:a^6=a^5-6=a^-1

բ) a^7:a^6=a^7-6=a^1

գ) a^4:a=a^4-1=a^3

դ) a^12:a^12=a^12-12=a^0=1

ե) a^-4:a^6=a^-4-6=a^-10

զ) a^4:a^-5=a^4-(-5)=a^9

է) a^-11:a^-8=a^-11-(-8)=a^-3

ը) a^-4:a=a^4-1=a^-3

թ) a^6:a^5=a^6-5=a

ժ) a^9:a^0=a^9-0=a^9

ի) a^-3:a^0=a^-3-0=a^-3

լ) a^0:a^-8=a^0-(-8)=a^8

8. Աստղանիշի փոխարեն գրեք այնպիսի թիվ, որ հավասարությունը ճիշտ լինի.

ա 3^5x*=3^8

3^8:3^5=3^3

բ) 4^3x*=4^6

4^6:4^3=4^3

Թեմա՝ Ամբողջ ցուցիչով աստիճանի գաղափարը

Թվի (միանդամի) ցուցիչը, երբ բնական թիվ էր, մենք ուսումնասիրել ենք նախորդ ուսումնական տարում, այս տարի էլ հասցրել ենք մի քիչ  կրկնել, տես օրինակը

Երբևէ  մտածել ես ինչի՞ է հավասար այս արտահայտությունը, երբ թվի ցուցիչը բացասական թիվ է կամ զրո է

Պայմանավորվենք, այսուհետ բացասական ցուցիչով աստիճանը համարել՝


Օրինակներ Տիգրան





Կարևոր


Առաջադրանքներ

1. Հաշվեք․

ա) 5^0=1

բ) [-1/3]^0=1

գ) (-1,2)^0=1

դ) (-1)^0=1


2. Հաշվեք․

ա) 2^4/2^3=2^1=2

բ) 2^4/2^4=2^0=1

գ) 2^4/2^5=2^-1

դ) 2^5/2^7=2^-2


3. Գրեք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա) 2x2x2x2=2^4

բ) 2^3×2^5=2^8

գ) 1/3^2=3^-2

դ) 4=2^2

ե) 1/3=3^-1

զ) 1/3x3x3x3=-3^-5

է) 5=2,5^2

ը) 1/16=1/4^2=4^-2

թ) 1/25=1/5^2=5^-2

ժ) 2^3:2^3=2^0=1

4. Հաշվեք․

ա) 10^4=10000

10^3=1000

10^2=100

10^1=10

10^-1=1/10

10^-2=1/10^2=1/100

10^-3=1/10^3=1/1000

10^-4=1/10^4=1/10000

բ) 2^5=32

2^4=16

2^3=8

2^2=4

2^1=2

2^-1=1/2

2^-2=1/2^2=1/4

2^-3=1/2^3=1/8

2^-4=1/2^4=1/16

2^-5=1/2^5=1/32

գ) (-3)^3=-27

(-3)^2=-9

(-3)^1=-3

(-3)^0=-1

(-3)^-1=1/-3

(-3)^-2=1/-3^2=1/-9

(-3)^-3=1/-3^3=1/-27

5. Համեմատեք․

ա) 5^0 > (-5)^0

բ) 5^-2 > 5^2

գ) (-2)^3 < (-2)^0

դ) -3^2 > (-3)^2

ե) (-2)^4 < 2^-4

զ) -2^4 > 2^-4

Առաջադրանքներ կրկնողության համար

1. 

ա) x^4y^4

բ) 1000a^3

գ) 27bc^3

դ) x^3y^3z^3

ե) 16a^2b^2c^2

զ) 256a^4 b^4

է) 32+a^5+b^5

ը) 3a^2

2.

ա) 8 x^2 y^4

բ) a^4 b^3

գ) a^5 b^4 c^3

դ) 9 x^3 y^5 z^2

ե) a^4 x^4

զ) a^6 b^5

3.

ա) (ab)^4

բ) (3x)^3

գ) (0,245b)^2

դ) (-2xy)^3

ե) (3xy)^4

զ) (2y)^5

ի) (2a)^4

լ) (4a)^2

թ) (2m)^3

4.

ա) a^12

բ) x^10

գ) x^5 y ^3 z

դ) b^2 c^4 d^8

ե) 9 a^6

զ)

5.

ա) a^11:a^4=a^7

բ) a^5:a^3=a^2

գ) a^9:a^6=a^3

դ) a^n+1:a^2

ե) a^3.a^5=a^8

զ) a^2.a^7=a^9

6.

ա) y^8 x^12

բ) 8 a^6

գ) 2t a^6

7.

ա) 6a^2 b

բ) 8 b^2 c^5

գ) 9 c^2 t^3

դ) 14 x^4 y^5

ե) 6 x^4 y^4

Թեմա՝ Շեղակյուն
Շեղանկյուն կոչվում է այն զուգահեռագիծը, որի բոլոր կողմերը հավասար են:

Շեղանկյան հատկությունները․

Քանի որ շեղանկյունը զուգահեռագիծ է, ապա այն ունի զուգահեռագծի բոլոր հատկությունները:

1. Շեղանկյան հանդիպակաց կողմերը հավասար են՝ AB=BC=CD=AD (քանի որ հավասար են բոլոր կողմերը):

2. Շեղանկյան հանդիպակաց անկյունները հավասար են՝ ∢A=∢C, ∢B=∢D:

3. Շեղանկյան անկյունագծերը հատման կետով կիսվում են՝ BO=OD, AO=OC

4. Շեղանկյան կողմին առընթեր անկյունների գումարը 180° է՝ ∢A+∢D=180°

Միայն շեղանկյանը բնորոշ հատկություններ.

5. Շեղանկյան անկյունագծերը փոխուղղահայաց են՝ AC⊥BD

6. Շեղանկյան անկյունագծերը նաև անկյունների կիսորդներ են (անկյունները կիսում են)

7. Անկյունագծերը շեղանկյունը բաժանում են չորս հավասար ուղղանկյուն եռանկյունների՝ ABO, CBO, CDO, ADO եռանկյունները հավասար ուղղանկյուն եռանկյուններ են:

Հարցեր և առաջադրանքներ
1.Ո՞ր պատկերն է կոչվում շեղանկյուն։

Շեղանկյուն կոչվում է այն զուգահեռագիծը, որի բոլոր կողմերը հավասար են:

2.GEOGEBRA ծրագրով գծեք ABCD շեղանկյուն, նշեք շեղանկյուն հավասար կողմերը։

AB=BC=CD=AD

3. GEOGEBRA ծրագրով գծեք ABCD շեղանկյուն, գծեք անկյունագծերը, ինչպիսի՞ անկյուն են կազմում շեղանկյան անկյունագծերը։

4. Գտեք շեղանկյուն բոլոր անկյունների աստիճանային գումարը։ Ո՞ր բանաձևով հաշվեցիր։

(4-2)x180=360^օ

5. Նշեք շեղանկյուն մի կողմին առընթեր անկյունների գումարի աստիճանային չափը։

180^օ

6. Նշեք շեղանկյանն բնորոշ որևէ հատկություն։

Անկյունագծերը շեղանկյունը բաժանում են չորս հավասար ուղղանկյուն եռանկյունների՝ ABO, CBO, CDO, ADO եռանկյունները հավասար ուղղանկյուն եռանկյուններ են:

7.Շեղանկյան մի կողմը հավասար է 12սմ 5մմ։ Գտեք շեղանկյան պարագիծը։

12+12+0,5+0,5=25սմ

8․Շեղանկյան անկյուններից մեկը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Գտեք շեղանկյան բոլոր անկյունները:

x + 2x + x + 2x = 360^օ
6x = 360^օ
x = 60^օ
60×2=120^օ

9․ Գտեք շեղանկյան սուր անկյունը, եթե նրա երկու անկյունների տարբերությունը 18° է:
x + x + 18 +x + x + 18 = 360^օ
4x + 36 = 360^օ
4x = 324^օ

10. Շեղանկյան սուր անկյունը հավասար է 60°, իսկ պարագիծը 48մ է: Գտեք շեղանկյան փոքր անկյունագիծը:

11․ Գտիր ABCD շեղանկյան BD-ն և AO-ն, եթե OD=3 սմ, AC=14 սմ:
BD = 6սմ
AO = 7սմ

12․ Գտեք  շեղանկյան մյուս անկյունները, եթե A անկյունը 67° է:
67^օ, 67^օ, 113^օ, 113^օ

Խառը խնդիրներ ուղղանկյան, զուգահեռագծի, սեղանի վերաբերյալ

1. Ուղղանկյան կից կողմերը 12սմ և  25սմ են։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

12+12+25+25=74

2. AD և BC հիմքերով սեղանի մեջ AB=CD։ Ինչպիսի՞ սեղան է  ABCD-ն։

Հավասարասրուն։

3. O-ն   ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է։ Ի՞նչ է   AO-ն  ABD եռանկյան համար։

Միջինագիծ

4. Հավասարասրուն սեղանի սրունքը հավասար է փոքր հիմքին և մեծ հիմքից փոքր է երկու անգամ։ Գտեք սեղանի պարագիծը, եթե փոքր հիմքը 7 է։

35սմ

5.Ուղղանկյան պարագիծը 20 սմ է: Որքա՞ն կարող է լինել այդ ուղղանկյան կողմի առավելագույն երկարությունը: Ուղղանկյան կողմերի երկարությունները արտահատվում են ամբողջ թվերով:

Առավելագույն կողմը կլինի 9սմ, 1

Նվազագույն կողմը կլինի 1սմ

6. Քանի՞ ուղիղ անկյուն ունի ուղղանկյուն սեղանը։

2

7. BC և   AD  հիմքերով ուղղանկյուն սեղանում  <B=90^0 է,  C կետից տարված է CK  բարձրությունը։ Ապացուցեք, որ AK=BC:

CK-ն գտնվում է սեղանից դուրս։ Մենք կարող ենք ասել, որ <BCK = 90^o, |=> ABCK-ն ուղղանկյուն է, |=> AK = BC:

8.Ուղղանկյան պարագիծը 60սմ է։ Գտեք ուղղանկյան կողմերը, եթե նրա կից կողմերը հարաբերում են ինչպես 1:9-ի։

9. ABCD ուղղանկյան անկյունագծերը հատվում են О կետում։ Գտեք АОB եռանկյան պարագիծը, եթե <CAD=30^0, АC=12 սմ։

AOB_{պարագիծ} = 18սմ

10. Գտեք ABCD ուղղանկյան պարագիծը, եթե  A  անկյան կիսորդը տրոհում է  BC կողմը   45, 6սմ և  7, 85սմ երկարությամբ հատվածների։

P_ABCD = 198.1սմ

11. ABCD զուգահեռագծի B  գագաթից АD կողմին տարված է  BH բարձրությունը, որ AB կողմի հետ կազմում է 40 աստիճանի անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

60^օ, 60^օ, 130^օ, 130^օ:

12. Զուգահեռագծի պարագիծը 100սմ է:Նրա կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 10սմ-ով:Գտեք զուգահեռագծի կողմերը:

20սմ, 30սմ, 20սմ, 30սմ։

13. Զուգահեռագծի անկյուններից մեկը 50 աստիճանով մեծ է մյուսից:Գտեք զուգահեռագծի անկյունները:

65^օ, 115^օ, 65^օ, 115^օ։

14. O-ն   ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտեք BO -ն և OC-ն, եթե  BD=12, AC=17։
OC = 8.5
BO = 6։

Ուղղանկյունը այն զուգահեռագիծն է, որի բոլոր անկյունները ուղիղ են։ Նկատենք, որ ուղղանկյունը կարող է դիտվել որպես զուգահեռագիծ, այսնինքն՝ այն օժտված է զուգահեռագծի բոլոր հատկություններով։
Ուղղանկյան անկյունագծերը հավասար են։

Ուղղանկյան հատկությունները․

Քանի որ ուղղանկյունը զուգահեռագիծ է, ապա այն ունի զուգահեռագծի բոլոր հատկությունները:

1. Ուղղանկյան հանդիպակաց կողմերը հավասար են՝ AB=CD, BC=AD

2. Ուղղանկյան յուրաքանչյուր անկյուն 90° է:

Հետևաբար, հանդիպակաց անկյունները հավասար են և կողմին առընթեր անկյունների գումարը 180° է:

3. Ուղղանկյան անկյունագծերը հատման կետով կիսվում են՝ BO=OD AO=OC

Նաև՝ BO=OD=AO=OC

4. Անկյունագիծը ուղղանկյունը բաժանում է երկու հավասար ուղղանկյուն եռանկյունների:

5. Անկյունագծին առընթեր խաչադիր անկյունները հավասար են:

6. Ուղղանկյան անկյունագծերը հավասար են՝ BD=AC

Ուղղանկյան չորս գագաթները լատիներեն մեծատառերով են նշանակում։  Կարելի է սկսել ցանկացած գագաթի տառից, բայց գագաթների հերթականությունը պետք է պահպանել:

Հարցեր և առաջադրանքներ։
1.Ո՞ր պատկերն է կոչվում ուղղանկյուն։

Ուղղանկյունը այն զուգահեռագիծն է, որի բոլոր անկյունները ուղիղ են։

2.GEOGEBRA ծրագրով գծեք ABCD ուղղանկյուն, նշեք ուղղանկյան  հավասար կողմերը։

AB = CD
AD = CB

3. GEOGEBRA ծրագրով գծեք ABCD ուղղանկյուն, գծեք անկյունագծերը, նշեք չորս կողմերը։

4. Գտեք  ուղղանկյան բոլոր անկյունների աստիճանային գումարը։ Ո՞ր բանաձևով հաշվեցիր։

(4-2)x180=360^o

5. Նշեք ոււղղանկյան մի կողմին առընթեր անկյունների գումարի աստիճանային չափը։

180^o

6. Նշեք ուղղանկյանը բնորոշ որևէ հատկություն։

Ուղղանկյան յուրաքանչյուր անկյուն 90° է:

Հետևաբար, հանդիպակաց անկյունները հավասար են և կողմին առընթեր անկյունների գումարը 180° է:

7. Ապացուցեք, որ այն զուգահեռագիծը, որի մի անկյուը ուղիղ է, ապա այն ուղղանկյուն է։

Եթե զուգահեռագծում մի անկյունը ուղիղ է ուրեմն նրա տակինն էլ լինելու ուղիղ քանի որ նրանք միակողմանի են։

Եթե զուգահեռագծում մի անկյունը ուղիղ է ուրեմն նրա հանդիպակաց անկյունն էլ կլինի ուղիղ։

8. Գտեք ABCD ուղղանկյան պարագիծը, եթե նրա կից կողմերը 12սմ, 50մմ են։

12+12+5+5=34

9. Ուղղանկյան լայնությունը 84սմ է, իսկ երկարությունը 6 սմ-ով մեծ է լայնությունից։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

ΑΒ=CD=84սմ

84+6=90

90×2+80×2=340

10. Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և երկարության գումարը 46սմ  է։

11. Ուղղանկյան երկարությունը 26 սմ է, որը 6սմ -ով մեծ է լայնությունից։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

26-6=20

20×2+26×2=92

12. Ուղղանկյան անկյունագծերի հատման կետի հեռավորությունը մեծ կողմից 4սմ է, իսկ փոքր կողմից՝ 6սմ։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

40սմ

Խառը խնդիրներ ինքնուրույն աշխատելու համար

1. Տղան պնդում է, որ կարելի է գծել այպիսի բազմանկյուն, որի անկյունների գումարը 1800°է: Համաձա՞յն ես նրա հետ: Պատասխանդ հիմնավորիր։

Այո, քանի որ (12-2)x180=1800

2. Հաշվիր հնգանկյան բոլոր անկյունների աստիճանային գումարը:

(5-2)x180=540

3.Գտիր կանոնավոր վեցանկյան  անկյուններից յուրաքանչյուրի աստիճանային չափը:

(6 – 2)x180 = 720°
720:6 = 120°

4.Բերված պնդումներից ընտրիր ճիշտ պնդումները․
ա)Զուգահեռագծի անկյունագծերը զուգահեռ են:
բ)Զուգահեռագծի հանդիպակաց կողմերը զուգահեռ են:
գ)Զուգահեռագծի կից կողմերը զուգահեռ չեն:

5.Տղան չափեց զուգահեռագծի երկու անկյունները և ստացավ 27 և 164 աստիճանի մեծություններ: Արդյո՞ք նա ճիշտ էր չափել:

Ոչ

6. Զուգահեռագծի մի կողմը 22 սմ է, որը 6սմ-ով մեծ է մյուս կողմից։ Հաշվիր զուգահեռագծի պարագիծը:

22 + 22 + (22 + 6) + (22 + 6) = 100սմ

7. Տրված պնդումներից ընտրիր ճիշտ պնդումները զուգահեռագծերի վերաբերյալ:ա) Զուգահեռագծի անկյունների գումարը 540 աստիճան է:
բ) Զուգահեռագծի անկյունների գումարը 180 աստիճան է:
գ) Զուգահեռագծի անկյունների գումարը 360 աստիճան է:

8.Հաշվիր ABCD հավասարասրուն սեղանի անկյունները, եթե <A=30° է։

<A=<C=30^0

360-30+30=300

<B=300:2=150=<C

9.Սեղանի կողմերը հարաբերում են ինչպես՝ 7:6:10:9, իսկ սեղանի պարագիծը 128 սմ է: Հաշվիր սեղանի կողմերը:

7x + 6x + 10x + 9x = 32x

32x=128սմ

x=4

x/32 = 128սմ/32

a = 7x = 28սմ

b = 6x = 24սմ

c = 10x = 40սմ

d = 9x = 36սմ

a = 7x = 28սմ

b = 6x = 24սմ

c = 10x = 40սմ

d = 9x = 36սմ

10. Ուղղանկյուն սեղանի սուր անկյունը 45° է: Փոքր սրունքը 10 սմ է, իսկ մեծ հիմքը՝ 19 սմ: Գտիր սեղանի փոքր հիմքը և միջին գիծը։

Փոքր հիմքը՝ 19-10=9

Միջին գիծը՝ 19+9:2=14