Месяц: Февраль 2024

Թթվածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:

Ջրում քիչ է լուծվում, սովորական պայմաններում մեկ լիտր ջրում 30 մլ թթվածին է լուծվում ( 100 ծավալ ջրում՝ 3 ծավալ թթվածին): Ջերմաստիճանը իջեցնելիս լուծելիությունը մեծանում է: Օրինակ՝ 100ծավալ սառցաջրում (0°𝐶) 5 ծավալ թթվածին է լուծվում:

Թթվածնի խտությունը 0°𝐶-ում և 101 կՊա ճնշման պայմաններում 1,43 գ/լ է, օդից ծանր է 1,11 անգամ: Թթվածինը  եռում է −183°𝐶-ում, իսկ պնդանում է  −219°𝐶-ում՝ առաջացնելով բաց երկնագույն բյուրեղներ:

Թթվածնի ստացումը

Առաջին անգամ թթվածին  ստացել են սնդիկի օքսիդի (𝐻𝑔𝑂) քայքայումից:

2𝐻𝑔𝑂=𝑡°2𝐻𝑔+Օ2

Արդյունաբերության մեջ թթվածին ստանում են՝

1. Հեղուկ օդից

2. Ջրի էլեկտրոլիզից

2𝐻2Օ=2𝐻2+𝑂2

Լաբորատորիայում հնարավոր է ստանալ թթվածին՝ այդ տարրը պարունակող բարդ նյութերը քայքայելով:

1. Կալիումի պերմանգանատի քայքայումից՝

2𝐾𝑀𝑛𝑂4=𝑡°𝐾2𝑀𝑛𝑂2+𝑀𝑛𝑂4+𝑂2

2.Կալիումի քլորատի քայքայումից՝

2𝐾𝐶𝑙𝑂3=𝑡°,𝑀𝑛𝑂22𝐾𝐶𝑙+3𝑂2

3. Ջրածնի պերօքսիդի քայքայումից՝

2𝐻2𝑂2=2𝐻2𝑂+𝑂2

4. Կալիումի նիտրատի քայքայումից՝

2𝐾𝑁𝑂3=𝑡°2𝐾𝑁𝑂2+𝑂2

Անջատվող թթվածինը հայտնաբերում են առկայծող մարխով՝ այն թթվածնով փորձանոթի մեջ մտցնելիս բռնկվում է:

Սովորել՝ Թթվածնի քիմիական հատկությունները։

Էջ՝ 97-101

Թթվածինը քիմիապես ակտիվ նյութ է: Այն փոխազդում է պարզ նյութերի հետ՝ ոչ մետաղների և մետաղների, ինչպես նաև` բարդ նյութերի:

Կարևոր է նշել, որ թթվածնի պակասի դեպքում ածխի այրումից առաջանում է խիստ վտանգավոր գազ՝ ածխածնի (II) օքսիդ (CO՝ շմոլ գազ).

2C+O2→2CO↑

Ամենակարևորը թթվածինը նպաստում է այրմանը և շնչառությանը։ Այն մեծ չափով նպաստում է մետալուրգիական գործընթացներին՝ թուջի, պողպատի, ինչպես նաև գունավոր մետաղների (Cu, Zn, Sn, Au) արտադրության համար։ Բժշկության մեջ ծանր հիվանդներին տալիս են թթվածին։ Թթվածին ծախսվում է մետաղների կտրման և եռակցման ժամանակ, սուզանավերում, տիեզերանավերում, ջրի տակ աշխատող մարդկանց համար։

Նոր թեմա- Թթվածին։

ՀԱՐՑԵՐ, ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

1. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

ա) ո՞րն է թթվածին տարրի քիմիական նշանը,

O

բ) որքա՞ն են թթվածնի հարաբերական ատոմային և մոլային զանգվածները,

Ar(O)=16. Mr(O)=32 գ/մոլ

գ) ո՞րն է թթվածին տարրի կարգաթիվը,

8

դ) քանի՞ էլեկտրոն է առկա թթվածնի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում,

6

2. Հիմնականում ի՞նչ գործընթացներով է պայմանավորված թթվածնի ծախսը բնության մեջ, և ո՞ր երևույթով է այն վերականգնվում։

Բացի նրանից, որ թթվածինը մտնում է համարյա բոլոր նյութերի կազմում, կենդանի բոլոր օրգանիզմները հնչում են թթվածին, որը կազմում է օդի հիմնական մասը։ Կենդանի օրգանիզմները շնչելով օդ՝ թթվածին, արտաշնչում են CO2 գազ։ բնությամբ մեջ թթվածնի ծախսը վերականգնվում է լուսասինթեզով։

7. Գազային խառնուրդը պարունակում է 2,5 մոլ թթվածին և 3 մոլ օզոն: Որքա՞ն է այդ խառնուրդի զանգվածը (գ):

16×2,5=40
16×3=48
48×3=144
144+40=184

Խմբային աշխատանք

Օգտվելով տվյալներից՝ յուրաքանչյուր աշակերտ պետք է որոշի.

ա) թթվածին տարրի զանգվածն իր օրգանիզմում,

բ) թթվածնի ծավալը դասասենյակում:

Առաջադրանք

Սլաքների օգնությամբ ցույց տվեք թթվածնի շրջապտույտը բնության մեջ.

Թեմա՝ Պատկերացում գլանի մասին։

Ծանոթանանք տարածական այնպիսի մարմինների, որոնց մեջ շրջանագիծը նրա մասն է և ունի կարևոր դեր։ Սահմանում ` Ուղղանկյունը նրա որևէ կողմի շուրջը պտտումից առաջացած տարածական մարմինը կոչվում է գլան։ Գլանը ստանալու համար ուղղանկյունը պտտում ենք մի կողմի շուրջ։

Շրջանների կենտրոններով անցնող ուղիղը կոչվում է գլանի առանցք, շրջանները՝ գլանի հիմքեր, իսկ դրանց շառավիղները՝ գլանի շառավիղներ:Գլանի առանցքն ընդգրկող հարթությունը գլանի հետ ունի ընդհանուր մաս, որը կոչվում է գլանի առանցքային հատույթ:Գլանի առանցքային հատույթը ուղղանկյուն է, որի երկու հանդիպակաց կողմերը հիմքի տրամագծեր են: Իսկ մյուս երկու տրամագծեր չհանդիսացող կողմերը կոչվում են ծնորդներ:Գլանի ծնորդները հավասար են:

Գլանի կողմնային մակերևույթի բացվածքը ևս ուղղանկյուն է:

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Ո՞ր պատկերն է կոչվում գլան։ GEOGEBRA ծրագրով գծել գլան:

Ուղղանկյունը նրա որևէ կողմի շուրջը պտտումից առաջացած տարածական մարմինը կոչվում է գլան։

2․ Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ գլան։

Գլանը ստանալու համար ուղղանկյունը պտտում ենք մի կողմի շուրջ։

3․ Ո՞րն է գլանի առանցքը, հիմքերը, շառավիղը, առանցքային հատույթը և ծնորդը։

Շրջանների կենտրոններով անցնող ուղիղը կոչվում է գլանի առանցք, շրջանները՝ գլանի հիմքեր, իսկ դրանց շառավիղները՝ գլանի շառավիղներ:

4․ Ի՞նչ պատկեր է գլանի առանցքային հատույթը։

Գլանի առանցքն ընդգրկող հարթությունը գլանի հետ ունի ընդհանուր մաս, որը կոչվում է գլանի առանցքային հատույթ:

5․Գլանի առանցքային հատույթը քառակուսի է: Գտեք գլանի ծնորդի և շառավիղի հարաբերությունը:

Եթե գլանի առանցքային հատույթը քառակուսի է, ապա գնալի ծնորդի և շառավիղի հարաբերությունը հավասար է 2:1:

6․ Գլանի առանցքային հատույթը 40սմ պարագծով մի ուղղանկյուն է, որի անկյունագծերը փոխուղղահայաց են: Գտեք գլանի շառավիղը:

40:4=10 (մի կողմ)

10:2=5 (շառավիղ)

7․Գլանի առանցքային հատույթը մի ուղղանկյուն է, որի անկյունագիծը ծնորդ հանդիսացող կողմի հետ կազմում է 60⁰-ի անկյուն: Գտեք այդ անկյունագիծը, եթե գլանի ծնորդի երկարությունը 6սմ է:

90-60=30
6×2=12 (անկյունագիծ):

8․ Գլանաձև բաժակը կիսով չափ լցված է թեյով: Գոլորիշիանալուց հետո թեյի հետքը մնացել էր բաժակի պատերին: Երկրաչափական ի՞նչ պատկեր է այդ հետքը:

Այդ պատկերն շրջանագիծն է:

9․ Գլանաձև ցիստեռնի մի մասը լցված է հեղուկով: Ի՞նչ պատկեր է հեղուկի մակերևույթը: Դիտարկեք ցիստեռնի տեղադրման երկու դեպք՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական:

Ողղաձիգի դեպքում շրջանագիծ, հորիզոնականի դեպքում՝ ուղղանկյուն:

Պարզ նախադասություն ամփոփ միտք արտահայտող, մեկ ստորոգումով դրսևորվող նախադասություն։ Կառուցվածքային հիմնական տարրերն (բաղադրիչները) են գլխավոր ու երկրորդական (որոշ կառույցներում՝ գերադաս ու ստորադաս) անդամները։ Գլխավոր անդամներն են ենթական ու ստորոգյալը, երկրորդական են լրացման դերով հանդես եկող անդամները՝ որոշիչը, հատկացուցիչը, բացահայտիչը, խնդիրներն ու պարագաները։

Պարզ համառոտ են կոչվում այն նախադասությունները, որոնք կազմված են՝

ա) Միայն ենթակայից և ստորոգյալից (Սոխակը երգում է: Լսում են վարդերը):

բ) Միայն ստորոգյալից (Գնում եմ: Սասեցե՜ք: Ցրտեց: Կայծակին է տալիս: Եկա՜վ, եկա՜վ, եկա՜վ Արամը…):

գ) Ստորոգյալի դեր կատարող բառերից (դերբայից)՝ Չծխե՜լ: Կանգնել… Ցրվե՜լ. տղանե՜ր:

գ) Տրամաբանորե՛ն ենթակայի դեր կատարող (ստորոգում ունեցող) բառերից (Ահա Զվարթնոցը: «Ռադիո: Մոսկվա: Կրեմլ: Ի՞նչ…Ճառե՞ր… Հեռագի՞ր… Սո՞ւգ գուցե» (Ե. Չարենց)։

ե) Եղանակավորող բառերից, ձայնարկություններից և կոչականներից.

— Սիրո՞ւմ ես քո հայրենիքը։

— Այո՛, իհարկե:

— Իսկ մո՞րդ։

— Անշուշտ:

— Արմենը հիվանդացել է։

— Վա՜յ, ափսո՜ս…

— Սամվե՛լ:

— Ի՞նչ է, դավաճան» (Րաֆֆի)։

— «Ավա՜գ, Ավա՜գ, հե՜յ, Ավա՜գ»:

— Հե՜յ»: (Հ. Թումանյան)

1․Պարզ ընդարձակ նախադասությունները դարձրո՛ւ պարզ համառոտ։

Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում:

Քարայրներից հարյուր խորանարդ մետր է։

Փարոսը հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկն էր:

Փարոսը հին աշխարհի յոթ հրաշալիքն էր։

Սարի լանջից ջուրը գոչգոչալով իջնում Էր:

Լանջից ջուրը իջնում էր։

Ֆրանսիացի քիմիկոսները շաքարի մի քանի փոխարինիչ են ստացել` բուսաշաքարից երկու հարյուր հազար անգամ քաղցր:

Ֆրանսիացի քիմիկոսները շաքարի փոխարինիչ են ստացել` բուսաշաքարից քաղցր:

Վաղո՜ւց, շա՜տ վաղուց, փիղը կնճիթ չուներ։

Շատ վաղուց, փիղը կնճիթ չուներ։

2.Կարդա՛տեքստը և հարցերին պատասխանի՛ր: Պատասխաններն այնպես գրի՛ր, որ տեքստի համառոտ փոխադրության ստացվի:

Մի թագավոր կամենում էր ժողովրդին հաճոյանալ ու իր անունն անմահացնել: Օրերից մի օր բանտ գնաց, որ այնտեղ, ցմահ բանտարկվածների մեջ, դատապարտված անմեղներին ու իսկապես զղջացողներին գտնի, ազատ արձակի: Նա բանտարկյալներից յուրաքանչյուրին հարցուփորձ արեց: Բոլորն էլ բողոքի վայնասուն բարձրացրին ու կուրծք ծեծելով պահանջեցին ազատ արձակել իրենց:
-Իմ այստեղ լինելը մեծ անիրավություն է,- ասաց մեկը:
-Իմ դատավորը կաշառված էր,- ասաց մյուսը:
-Ինձ չարամտորեն զրպարտել են,- բողոքեց երրորդը:
 Ու բոլորն էլ.
-Ես չար նախանձի դժբախտ զոհն եմ…
-Ես մի դժբախտ մարդ եմ…
-Ես անմեղ եմ…
Եվ զղջման կամ ներում հայցելու մասին ոչ ոք չէր մտածում: Բանտի վերակացուն էլ յուրաքանչյուրի հանցանքը մեկիկ-մեկիկ թվարկում էր, ու թագավորը տեսնում էր, որ բոլորն էլ չարսիրտ գազաններ էին` սուտ երդումներով, շահամոլ խաբեությամբ ու այլ պղծություններով աղտոտված: Ու նա գնալով մռայլվում էր:
«Մի՞թե ինձ վիճակված չէ անունս ժողովրդի մեջ անմահացնել»,- մտածում էր:
Մեծ տխրությամբ մթագնած` արքան պատրաստվում էր բանտից դուրս ելնելու, երբ բանտախցի ամենամութ անկյունում մի կալանավորի տեսավ, որը մինչ այդ ծպտուն չէր հանել:
-Ո՞վ ես,- նրան դիմեց թագավորը,- անունդ ի՞նչ է:
-Գործածս չարիքների պատճառով մարդիկ անեծքով են հիշում անունս, դրա համար էլ չեմ ուզում, որ դու իմանաս…,-ասաց երիտասարդը:
Թագավորը տեսավ, որ կալանավորը լայն ճակատ անի ու բաց, համարձակ հայացք: Նրան երիտասարդի խոսքը զարմացրեց,  նա ասաց.
-Հրամանս է. պատմի՛ր` ժողովուրդն ինչի՞ համար անունդ անիծեց, և ինչո՞ւ չես աղմկում, թե անմեղ ես:
Եվ երիտասարդ կալանավորը մեկ առ մեկ պատմեց իր հանցանքները: Իր տխուր պատմությունը վերջացնելով` ասաց.
-Խոստովանում եմ, որ մահապատժի էի արժանի, բայց  դատավորս արդարամիտ ու գթասիրտ էր, իմ երիտասարդությունը խնայեց, մահվան չդատապարտեց:
Այդ ժամանակ թագավորի մռայլությունը վերջապես անցավ, ու նա հրամայեց.
-Հեյ, վերակացո՛ւ, այս մարդուն դո՛ւրս քշիր, քանզի այս վայրագ գայլը կհոշոտի մյուս համեստ, անմեղ գառնուկներին…
Այդպես երիտասարդ հանցագործն ազատվեց, իսկ իրենց հանցանքներն ուրացողները մնացին սահմանված պատիժը կրելու:
ժողովուրդն էլ պահեց-պահպանեց ու մեզ հասցրեց այս ուսանելի պատմությունր:

Հարցեր
Ինչո՞ւ թագավորը բանտ գնաց:
Որպեսզի, մի անմեղի բաց թողնի և իր անունը անմահացնի։
Բանտարկյալները թագավորին ինչպե՛ս ընդունեցին:
Թագավորին բանտարկյալները ընդունեցին վատ։
Թագավորն ինչպե՞ս վերաբերվեց կալանավորների արդարացումներին:
Դրանք նա համարեց, որպես ուրացում։
Երիտասարդ բանտարկյալը մյուսներից ինչո՞վ տարբերվեց:
Նա իր մեղքը ընդունեց, ի տարբերության մյուսների։
Թագավորն ի՞նչ վճիռ կայացրեց:

 3.Տեքստը մեկ նախադասությամբ փոխադրի՛ր:

Սրր Ուոլթըր Ռլեյնը (անգլիացի պետական գործիչ և ծովագնաց) Ամերիկայից   Անգլիա բերեց երկու բույս` կարտոֆիլն ու ծխախոտը: Հավանաբար, նա Անգլիայում առաջին ծխողն է եղել:

Մի երեկո, երբ աշխատասենյակում նստած իր ծխամորճն էր ծխում, հայտնվեց ծառան` մի նամակ ձեռքին: Վերջինս ծխող մարդ երբեք չէր տեսել և կարծեց, թե տերն այրվում է: Նա նամակը զցեց և ահաբեկված դուրս վազեց` գոռալով.
— Տերս այրվում է, տերս այրվում է, ծուխը դուրս է զալիս նրա քթից ու բերանից: Հետո շտապ մի դույլ ջուր բերեց և տիրոջ վրա լցրեց: Վերջինս չհասցրեց անգամ բացատրել, թե ի՛նչ է իր ձեռքինը:

Անգլիայում առաջին ծխողը՝ Անգլիացի պետական գործիչ և ծովագնաց Սրր Ուոլթըր Ռլեյնը, ով Ամերիկայից Անգլիա էր բերել երկու բույս` կարտոֆիլն ու ծխախոտը, իր աշխատասենյակում նստած ծխամորճն էր ծխում, երբ իրեն նամակ բերող ծառան, որը երբեք չէր տեսել ծխող մարդ, սենյակ մտավ և տեսնելով, որ տիրոջ բերանից ու քթից ծուխ է դուրս գալիս,մտածեց, որ տերը այրվում է, և միանգամից նամակը գցելով՝ դուրս վազեց և մի դույլ ջուր բերելով՝ լցրեց տիրոջ վրա:

Թեմա՝ Մեկ անհայտով գծային անհավասարումներ։

Անհավասարումները, որոնց ձախ և աջ մասերը x փոփոխականի նկատմամբ առաջին աստիճանի բազմանդամներ կամ թվեր են, անվանում են x մեկ անհայտով գծային անհավասարումներ: 

Հետևյալ անհավասարումները գծային անհավասարումների օրինակներ են:

ա)3x+5<x−2,  բ)5x−4≥−3x−8,  գ)−4x<−2x+6

Լուծենք դրանք:

ա 3x+5<x−2 3x−x<−2−5 2x<−7 x<−3.5 Պատ․՝ x∈(−∞;−3.5]

բ 5x−4≥−3x−8 5x+3x≥−8+4 8x≥−4 x≥−0.5 Պատ․՝ x∈[−0.5;+∞)

գ −4x<−2x+6 −4x+2x<6 −2x<6 x>−3 Պատ․ ՝x∈(−3;+∞)

Գծային անհավասարումներ լուծելիս օգտվում են հետևյալ կանոններից:

1) Անհավասարման անդամները կարելի է տեղափոխել նրա մի մասից մյուսը՝ փոխելով տեղափոխվող անդամի նշանը հակադիրով:

2) Անհավասարման մեջ կարելի է կատարել նման անդամների միացում:

3) Անհավասարումը դրական թվով բազմապատկելիս նրա նշանը չի փոխվում:

4) Անհավասարումը բացասական թվով բազմապատկելիս նրա նշանը փոխվում է հակադիրով:

Առաջադրանքներ։

1․ Լուծել անհավասարումները։

1.
ա) x=(-∞;1)
բ) x=(-1;+∞)
գ) x=(-∞,-1)
դ) x=(-∞;-13/2)

2.
ա) x=(-∞;3)
բ) x=(8/3;+∞)
գ) x=(-∞; -1/2)
դ) x=(-∞;3)

3.
ա) x=(-∞;5)
բ) 0
գ) x=R
դ) 0

4.
ա) 0
բ) 0
գ) 0
դ) x=5

5.
ա) x=(-∞;24)
բ) x=(-∞;6)

2․ Լուծել անհավասարումները։

ա) x=(1;+∞)
բ) x=(-∞;5)
գ) x=(-∞;2)
դ) x=(5;+∞)

3․Լուծել անհավասարումները

ա) x=(-∞;3)
բ) x=(-5/2;+∞)
գ) x=(-∞;1/2)
դ) o

Exercise 1

Your results

You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

1. Andrew has not been living in the country since 2015. 
2. How long have your grandparents been driving this car? 
3. They have not been cycling today. 
4. Tony has not been reading his book, but Mary has. 
5. How long has he been waiting for her? 
6. Has Andy been working on the blue car all day? 
7. My brother has not been studying hard enough. 
8. How long have they been looking for a flat? 
9. I have not been doing my homework recently. 
10. Have you been sleeping the whole morning?

Exercise 2

Your results

You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

1. Max has not been reading his comic book. 
2. How long have they been learning French? 
3. I have not been driving for two months now. 
4. Has she been walking the whole morning? 
5. Who has been digging in the garden? 
6. It has not been raining much in this area. 
7. How long have you been wearing this ring? 
8. Marie has not been writing in her diary. 
9. Has he been drawing matchstick figures lately? 
10. What have we been doing this whole time?

Exercise 3

Your results

You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

1. Carl hasn’t been listening to the teacher for the last ten minutes. 
2. The students haven’t been trying to learn the new words. 
3. Kim hasn’t been doing crossword puzzles. 
4. The teachers haven’t been lying in the sun. 
5. I haven’t been sleeping in the last lesson. 
6. The doctor hasn’t been examining the patients. 
7. They haven’t been laughing out loud. 
8. We haven’t been phoning the whole evening. 
9. My father hasn’t been going to work lately. 
10. Zack hasn’t been dancing the whole evening.

1․ Ներկայացնել մարդու սրտի կառուցվածքը և գործառույթը։

Մարդու սրտի կառուցվածքը բնորոշվում է կոլորդալ միջոցների, արյունագծերի, ալվեոլար ու կոնեկտիվ հասկացումների հիմքերի համար: Կոլորդալ միջոցները սահմանվում են այն միջոցների համար, որոնք հիմնականորեն պայմանվում են կարգիների, արյունագծերին հաստատելու համար: Արյունագծերը համակությամբ բնորոշվում են սրտի կառուցվածքի համար վերաբերող կարգիներով: Ալվեոլար այստեղ նշանակում է սիրով և սերնդուհավարությունը, իսկ կոնեկտիվ հասկացումները համաձայնում են սրտի արվեստագրական ու գործունեությունները:

2․ Ինչ է իրենից ներկայացնում զարկերակային ճնշումը։

Զարկերակային ճնշումը իրենից ներկայացնում է մարդկանց բնության, անջատվածության, բացատրության, հուսալիության և կարողության մեջ:

3․ Ինչ կարևոր նշանակություն ունի արյան մակարդումը մարդու օրգանիզմում։

Արյան մակարդումը մարդկային օրգանիզմում շարժվում է հավաստագրված կերպով կամավորված միջոցներով, որոնցից մեկը արյան արտաքին կերպում զարկերակայում է մարդկային միջոցների, այդպես էլ որոնք կարգավորում են հայկական կորպորատիվ նյութերը:

Արյան մակարդումը նվազում է մարդկային ուղեղի բուժումները, որոնք կատարվում են արյան սովորողների և բուժքառային բժիշկների կողմից: Այս միջոցները նվազում են ստանդարտ աղեստավորման, խնամակալի արտաքին հասարակման և այլ հարցերի առումը, որը նպաստում է արյան շարժվելու կերպը:

Այսպես, արյան մակարդումը կարևոր է մարդկային ուղղության, առանցացումների ու անավարտ առումների գործընթացում:

4․ Ներկայացնել արյան կարգեր, որ կարգը որի համար կարող է դոնոր հանդիսանալ։

Արյան կարգերը ներկայացնում են մեկնաբանությունների, մեկնաբանությունների հիմնական կարգերը, որոնք կարող են դոնոր հանդիսանալ:

1. Տեսարանական Արյան Մարմնական Սարթուներին : Արյան կարգերի մի հանգույցը տեսարանական է մարմնի նեյրոնական և հորմոնական համակարգերի պահպանումը առանց փոխհատուցման: Այս կարգը կարող է դոնոր հանդիսանալ, եթե այն կամ մի քանի հորմոնները չեն աշխարհի շարժում համադրված հասկացությամբ:
   
2. Ամուսնական Նշանակություն : Արյան կարգերը համաշխարհային ու նվազեցված ամուսնական մշակումի համար գրավորված են: Սեռական նշանակությունը կարող է դոնոր հանդիսանալ, եթե այն ամբողջությամբ կարգված է:
   
3. Մարմնական Ինսուլին : Արյան կարգերը հասարակությունը ու առողջությունը ներառում են մեկնաբանություն այն այլ հետադարձնող կարգերի համար: Այս կարգերը ներկայացնում են միջազգային հետազոտությունները, որոնք կարող են դոնոր հանդիսանալ:
   
   
   
4. Ինչպես է առաջանում սրտամկանի ինֆարկտը։
   
   1.Որպես Սնունդամիջոց: Սրտամկանի ինֆարկտը առանց առհասականորեն լուծված սրտահեռակառավարումը կամ առհասական լուծումները, կայացած որպես հարգահանգիստություն, աշխարհագրական պատկերություն մասին առաջանակություն ու կիրառական մեթոդների սկզբունքները։
   
   2.Առաջատար Հետազոտություն: Կիրառվում է որպես առաջատար դեղատների կամ որպես կարևոր պատճառ բուժումների համար։
   
   3.Կլինիկական Փորձագետություն: Սրտամկանի ինֆարկտը կարող է նշանակել հիվանդությունների, վիրահատությունների կամ անարատ վիրուսական կարգի առանձին երկարացման ու ազդարարումների հետ կապված բուժման արդյունքները։

5.Սրտամկանի ինֆարկտը ներկայացվում է ստանդարտ կլինիկական հետազոտությունների շարքում, ինչպես:

Սրտամկանի ինֆարկտը ստանդարտ կլինիկական հետազոտությունների շարքում ներկայացվում է որպես մեկ հատված: Այս հետազոտությունները պատկանում են բազմաթիվ հատկանիշների մասին, որոնք ինչպես նաև ստանդարտների կատարված ներգրավումների արդյունքներն են: Այս հետազոտությունները կարևոր են ստանալու առաջադրանքները և հանգեցնելու կարգերը ստանալու նպատակով։

6. Ինչպես է առաջանում գլխուղեղի կաթվածը։

Գլխուղեղի կաթվածությունը առաջանում է հետևյալ կետերով՝

1. Պեսիմիսը և Ներոնը: Այս կետերը նույնպես սահմանափակում են գլխուղեղի արական հավասարեցման ընթացքը։
   
2. Մահվան բաժակը: Հետազոտության հիմնական նպատակն է տեղյակ գտնել գլխուղեղի մահվան բաժակը։
   
3. Ստացված կանխատեսությունը: Այս կետերը առաջանում են անհասանելի սպանության անվամբ կանխատեսությունը, ինչպես նաև հարմարավետ գլխուղեղի առողջապահության կարգավորմանը։
   
4. Մարմնական ազդարարությունները: Հետևաբար, գլխուղեղի կաթվածությունը կարող է առաջարկել ազդարարություն ներդաշնակությունից կամ մարմնի ազդարարություններից խորհրդակից ներառել։

7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները։

Առաջադրանք 1

Գրել «Հայոց Մեծ Եղեռնը» թեմայով հետազոտական աշխատանք.

«Մեծ Եղեռնը» հայկական հեքիաթների մեծագույն մասնակցություններից մեկն է։ Այն հատկապես պատմությունական բաներից մեկը, որոնք առաջին անգամ թարգմանվել են հայերեն։ Այն գրվել է առաջին անգամ 12-րդ դարում և հիմա ավելի քան 800 տարբեր հրատարակություններում է հանդիպում։

Հեքիաթի հերթական հերոսը, Եղեռնը, դեռևս անսահմանելի ատով եւ հույսով լցված դէպքերում կարող է հանգստանալ։ Եղեռնը այս հեքիաթում կարող է նկատել հայկական ազգային դիրքերը, արվեստիստական տեսությունները, դերասանների շնորհելի գործերը, համեմատել թե որն է ասել Հայաստանի հեքիաթների մասին հայ ազգը։

Եղեռնի անձնակազմը բաղկացած է Մարգարիտ Պետրոսյանին, Արմեն Ամիրանյանին եւ Լիլիթ Աբովյանին։ Եղեռնի ներդրումները սկսվել են իրեն առաջին անգամ 1984թ-ից։ Եղեռնը այժմ հայտնի է միանգամից մեծ թեմայի միջոցով։

Առաջին համաշխարհային պատերազմը և հայերի ցեղասպանությունը

• Պատմական նախադրյալները
• Ցեղասպանության կազմակերպումը
• Հայերի ինքնապաշտշանական մարտերը/ նաև քարտեզ/
• Եղեռնի հետևանքները
• Հիշողություններ, պատմություններ/կարող են լինել նաև ընտանեկան/
• Մեծ տերությունների, օտարազգիների արձագանքները/ օր.ԱՄՆ-ի դեսպան Հենրի Մորգենթաու, Յոհաննես Լեփսիուս,Մաքսիմ Գորկին, Վալերի Բրյուսովը և Յուրի Վեսելովսկին՝ Ռուսաստանում, Անատոլի Ֆրանսը և Ռոմեն Ռոլանը՝ Ֆրանսիայում, Ֆրիտյոֆ Նանսենը՝ Նորվեգիայում, ՋեյմսԲրայսը, Դ. Լլոյդ Ջորջը և Ջ. Քերզոնը՝ Անգլիայում, Կառլ Լիբկնեխտը, Յովհաննես Լեփսիուսը, Յոզեֆ Մարկվարտը, Արմին Վեգները՝ Գերմանիայում,Վուդրո Վիլսոնը՝ ԱՄՆ-ում/ կատարել թարգմանություններ/

Ցեղասպանության կազմակերպումը
1914 թ. ամռանը բռնկվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Օսմանյան կայսրության իշխանության ղեկին կանգնած երիտթուրքերը որոշեցին պատերազմում դաշնակցել Գերմանիային և Ավստրո-Հունգարիային Անտանտի պետությունների դեմ։ 1914 թվականի օգոստոսի 2-ին Թուրքիան գաղտնի պայմանագիր կնքեց Գերմանիայի հետ։ Այս քաղաքականությունը օսմանյան կառավարության կողմից բարձրաձայնվեց 1914 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ պատերազմի մեջ մտնելուց հետո։ Գերմանիայի հետ պայմանագիր կնքելուց անմիջապես հետո Օսմանյան կայսրությունում սկսվեց քրիստոնյաների հանդեպ ոչ համաչափ կիրառվող ունեցվածքի բռնագրավում։ 

Հայերի ինքնապաշտշանական մարտերը/ նաև քարտեզ/
Անտիոքից ոչ հեռու՝ Մուսա լեռան շրջանում, ապրող հայ բնակչությունը, կանխազգալով սպանությունները, 1915 թվականի հուլիսին իշխանություններից փախավ լեռները և այնտեղ կազմակերպեց հաջող ինքնապաշտպանություն՝ թուրքական զորքերի հարձակումները կանխելով յոթ շաբաթ։ Մոտավորապես 4000 մարդ փրկվեց ֆրանսիական ռազմական նավով և տեղափոխվեց Պորտ-Սաիդ: Պաշտպանվողների մի մասը հետագայում մտան ֆրանսիական Արևելյան լեգիոնի կազմ և իրենց դրսևորեցին հատկապես 1918 թվականին Արարում թուրքերի դեմ կռվում։ Մուսա լեռան ինքնապաշտության մասին գրվել է Ֆրանց Վերֆելի հանրաճանաչ «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպը:

Եղեռնի հետևանքները
Հիշողություններ, պատմություններ/կարող են լինել նաև ընտանեկան/

Մեծ տերությունների, օտարազգիների արձագանքները/ օր.ԱՄՆ-ի դեսպան Հենրի Մորգենթաու, Յոհաննես Լեփսիուս,Մաքսիմ Գորկին, Վալերի Բրյուսովը և Յուրի Վեսելովսկին՝ Ռուսաստանում, Անատոլի Ֆրանսը և Ռոմեն Ռոլանը՝ Ֆրանսիայում, Ֆրիտյոֆ Նանսենը՝ Նորվեգիայում, ՋեյմսԲրայսը, Դ. Լլոյդ Ջորջը և Ջ. Քերզոնը՝ Անգլիայում, Կառլ Լիբկնեխտը, Յովհաննես Լեփսիուսը, Յոզեֆ Մարկվարտը, Արմին Վեգները՝ Գերմանիայում,Վուդրո Վիլսոնը՝ ԱՄՆ-ում/ կատարել թարգմանություններ/

Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը
Սկսած 1915 թվականից տարբեր պետություններ ընդունել են բանաձևեր, որոնք քննադատում են հայերի կոտորածը։ ԱՄՆ-ն երեք անգամ ընդունել է նմանատիպ բանաձևեր, սակայն դրանք չեն կարողացել կանգնեցնել Օսմանյան կայսրության գործողությունները։ 1915 թվականին մայիսի 24-ին Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսական կայսրությունը հանդես են եկել համատեղ հռչակագրով, որը նույնպես քննադատում էր այդ կոտորածները։

«Նեմեսիս» գործողությունը
«Նեմեսիս» գործողության նպատակն էր պատժել 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը կազմակերպող և իրականացնող Երիտթուրք (Միություն և Առաջադիմություն կուսակցություն) պարագլուխներին, 1918 թվականի Բաքվի հայկական ջարդի կազմակերպիչներին և թուրքերի հետ համագործած հայ դավաճաններին։ Կազմակերպել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը։ Նեմեսիս է կոչվել հին հունական վրեժխնդրության աստվածուհու անունով։Մուդրոսի զինադադարից հետո, 1919 թվականին, գումարվեց Թուրքիայի զինվորական դատարանի նիստ, որտեղ ի բացակայության մահվան դատապարտվեցին Հայոց Ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչները։ Մեծ Բրիտանիան նույնպես կալանք սահմանեց Մալթա աքսորված մի քանի անձանց նկատմամբ։

• Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը
• «Նեմեսիս» գործողությունը
• Հայոց ցեղասպանության ը նվիրված հուշահամալիրը
• Քո մոտեցումը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում

Աղբյուրներ՝

Հայոց պատմություն/էջ122-133/, համացանց, «Տիգրան Հայրապետյան» գրադարան

Հայագիտական ուսումնասիրություններ/ կարող եք ուսումնասիրել մեկ թեմա/

• Урок 1
• Работа в классе.
• Изменение личных местоимений по падежам.
• 
• Местоимения ОН, ОНА, ОНО употребляются с н после предлогов, например:
  горжусь им, ей, НО вместе с ним, с ней.
• В словах ЕГО/НЕГО пишется «г», а произносится «в».
• идти к (ты) нему
• приглашать (вы) их
• говорить обо (я) мне
• слушать (она) ее
• управлять (вы) ими
• любить (она) ее
• думает о (мы) нас
• пойти к (они) ним
• ругать (они) их
• помочь (мы) нам
• учить (мы) нас
• Горжусь ней, посмотрел на них, подошёл к нему, позвонил ей, помогал им, спросил про него, люблю его, поздоровался с ним, хвалил её!
• Перенесли к кому? К ней. Беспокоились о ком? О ней.
• Вставьте нужные формы местоимений в эти предложения:
  1. Что ты знаешь о (он)?
  2. Зачем ты едешь к (она)?
  3. Он не любит (я).
  4. Кто это с (вы)?
  5. Какие отношения между (ты) и (она)?
  6. Я не хочу с (они) говорить.
  7. Она постоянно думает о (он).
  8. Кто пойдёт в кино с (мы)?
  9. Давайте позвоним (она).
  10. Она уже забыла обо (я).Дополнительное задание.Прочитайте ТекстС новыми словами из словаря составьте предложения.  Выполните задания к тексту.

• Почему в ответе артистки” Я хотела танцевать”особо выделено слово “хотела”?

Ну потому-что она хотела, и добивалсь да этово, она училас сама танцевать, и она не когда не здавались и не потерял свою надежду.

• О чем она вспоминала?

Она спонила о том, что она тоже была токим, ей тоже не взяли, потому-что она тоже была не красивым, но  она не здавалсь и много работала над сабой.

• Почему артистку, когда она была еще девочкой, не приняли в хореографический кружок?

Ей не приняли в хореографический кружок, потому-что она не была красивым. Но мне кажется, что это не причина, чтобы не приняли в хореографический кружок, может она не кравивая, но она танцевала хорошо.

• Как она смогла преодолеть эту жизненную трудность?

Ну она была целеустремленная, она много работала, не здавалась, был очень силним и боролся жизненнями трудностьми.