Месяц: Март 2024

Որոշիչ

Որոշիչ ը գոյականական անդամի այն լրացումն է, որը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշ։

Օրինակ՝  Լուսավոր  երազների գրկում ճախրում էին  սիրահարված  պատանու հոգու թևերը։

Որոշիչը պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն հարցերին։ Որոշիչն արտահայտվում է հետևյալ ձևերով

1. գոյականով․

ուղղական հոլովով․

Օրինակ՝  Բժիշկ  Սարգսյանն ավարտեց վիրահատությունը։

սեռական հոլովով․

Օրինակ՝ Արամի  ձեռքի  ժամացույցը մեխանիկական է։

2. ածականով

Օրինակ՝ Աղջկա  հրե  աչքերը խելքահան էին արել տղային։

3. դերանունով

Օրինակ՝  Այս  հոդվածը շատերին կստիպի խոսել։

4. հարակատար և ենթակայական դերբայներով․

Օրինակ՝  Կարդացած  գրքերը դրել էր արկղում։

Ինձ  ժպտացող  աղջիկը դեռ դպրոցում է սովորում։

5. թվականով․

Օրինակ՝ Հինգ  աշակերտ մտավ դասարան։

6. մակբայով․

Օրինակ՝  Արագ  քայլքը կարող է վնասակար լինել։

Առաջադրանքներ

Կարդա՛ Թումանյանի «Ձևն ու հոգին» հոդվածը՝ ընդգծելով որոշիչները։

Ամեն երևույթ ունի իր արտաքին կերպարանքը—ձևը և ներքին իմաստը– հոգին։ Ապրողը, գեղեցիկը, կատարյալը դրանց ներդաշնակությունն է, բայց էդ ներդաշնակությունը, դժբախտաբար, շատ է դժար, և մարդիկ սովորաբար վազում են հեշտին, իսկ հեշտը ձևն է։ Երբ չեն կարողանում ըմբռնել մի որևէ բանի ներքին իմաստը, հոգին, կամ թե չէ կորցնում են ժամանակի ընթացքում, պաշտում ու պաշտպանում են ձևը, առանց հասկանալու։ Եվ հաճախ մեծ գաղափարների անուններով լոկ ձևեր են պաշտում։

Եկեղեցի ասելով գմբեթավոր էն շենքն են հասկանում, ուր սրբերի պատկերներ կան, վառած մոմեր ու տերտերներ, թեև հենց բառը— եկեղեցի բոլորովին այլ բան կնշանակի։

Նույնիսկ էն մոմերն էլ որ վառում են, մի ժամանակ մթության մեջ միտք է ունեցել, բայց էսօր օրը ցերեկով վառելով պահում են միայն ձևը անմիտ ու անխորհուրդ։

Հոգևորական ասելով երկար շորեր են հասկանում ու երկար միրուք։ Եվ եթե նա Ավետարանը փչացնի —ոչինչ, բայց եթե միրուքը խուզի, անշուշտ մեծ իրարանցում կձգի հավատացյալների մեջ։ Քրիստոնեություն ասելով մկրտություն, պատարագ, պսակի ու թաղման, տնօրհնեքի ու գերեզմանօրհնեքի և այլ արտաքին ծեսեր ու արարողություններ են հասկանում։

Էդպես է պատահում և նոր գաղափարների հետ։

Ուսումնարան ասելով ավելի շուտ շենքն են հասկանում, քան թե ուսուցիչ ու աշակերտ։ Եվ էդ հասկացողությունն է խոր պատճառը, որ ուսուցիչը մեզանում էնքան հաճախ ու հեշտ ենթարկվում է զրկանքի, հալածանքի ու արհամարհանքի։ Ուսումնարանի գաղափարը նրա հետ չի կապված, այլ շենքի։

Կհարցնեք.

― Ձեր գեղումն ուսումնարան կա՞։

― Հա՛։

― Քա՞նի աշակերտ կա մեջը։

― Աշակերտ չկա էս մի քանի տարին, և այլն։

Մի խոսքով գլխավորը պատերն են։

Գրականություն ասելով էլ երբեք կենդանի մարդիկ չեն հասկանում, այլ տպած գրքեր, և մինչև անգամ դրանից ավելի վատը՝ անուններ․․․

Թատրոնն էլ մի մեծ շենք է, որ բեմ ունի, մեջը տոմսարկներ են ծախվում ու դերասաններ են խաղում:

Իսկ դերասան կնշանակի― բեխերը վեր արած մարդ․․․

Ձևն ու ձևապաշտությունը ամեն տեղ, և վա՛յ էն մարդուն, որ էս տեսակ միջավայրում հասկանում ու սիրում է իրերի ու երևույթների ներքին իմաստը և մանավանդ նրանց առողջ ամբողջությունը։

էս տխուր խորհրդածության առիթը տվեց Թիֆլիզի հայոց թատրոնի խնդիրը, որ վերջին օրերս գրավել է մամուլի ու հասարակության ուշքը։ Հայոց թատրոնը մեռնում է, էսպես հայտարարեցին։ Եվ ահա կոնսիլիում են կազմել չքնաղ հոգեվարքի շուրջը ծերունի Մանթաշյանը, մի քանի ուրիշ հարուստներ և նրանց թամաշավոր մեծ բազմություն։

― Ի՞նչ է հարկավոր սրան, որ կենդանանա։

― Փող և սեփական շենք։

Նույն րեցեպտը ինչ որ գրեցին սրանից տարիներ առաջ։ Փող տվին, բայց նա կրկին մեռնում է։ Մեկն առաջարկում է, որ էս շենքից, Արտիստականից մյուսը փոխադրեն―ազնվականների թատրոնի շինությունը։ Բայց նա էնտեղ էլ կմեռնի։ Առաջարկում և հանձնաժողով են ընտրում սեփական շենք կառուցանելու։ Բայց նա դարձյալ կմեռնի, որովհետև․․․

Դուք արտաքին ձևի մեջ եք որոնում նրա կյանքը, երկրորդական տեղ եք տալի նրա ներքին բովանդակությանը, արհամարհում եք նրա հոգին, էն, ինչով որ գոյություն կարող է ունենալ և ապրել թատրոն ասածը։ Թարս եք հասկանում։ Ահա պարզենք։ Սկսենք հենց նույն օրերին թատրոնի դրությունը ողբացող հայոց թերթերից։

Ճշմարիտն ասեմ, «Մշակի» եթեներից, բայցերից ու այսուամենայնիվներից պարզ բան չհասկացա, բայց եզրափակում է.

«Եզրափակելով մեր խորհրդածությունները՝ ընդգծում ենք, որ հայ թատրոնական գործը պահանջում է կազմակերպչական գործունեության բարվոքում և միևնույն ժամանակ նյութական ապահովություն, որպեսզի նա կարողանա թե՛ դերասանական ուժերի գրավման, թե՛ ներկայացումների կազմության և թե՛ ղեկավարական գործի ուժեղացման համար անհրաժեշտ ծախքերը հոգալ բավարար կերպով» («Մշակ» № 5)։

«Հորիզոնը» հարայ է կանչում. «Օգնեցե՛ք, հայոց թատրոնը մեռնում է․․․ Այն բեմը, որի շնորհիվ է միայն, որ մենք ունենք Սունդուկյաններ․․․ բայց նա պիտի ապրի, եթե մենք ուզում ենք ապրել․․․ Նա պիտի ապրի․․․ իբրև մեր գրականությանը կենդան նյութեր հաղորդող հիմնարկություն» («Հորիզոն» № 5)։

Հիմի դուք «Սուրհանդակին» ականջ դրեք.

«Այո՛, թատրոնն էլ մեռնում է մեզանում, ինչպես և մեռնում են մեր բոլոր կուլտուրական հիմնարկությունները, և մեռնում են միմիայն այն պատճառով, որովհետև հայ ազգը տրամադիր է ինքն իրեն ոչնչացնելու, ոչնչացնելու մինչև այն աստիճան, որ իր հետքն անգամ չի ուզում թողնել»։ Ասում է՝ «մեր հոգեբանությամբ և մեր գործելակերպով ապրող ազգեր ներկայումս շատ քիչ, համարյա թե չկան, իսկ հնումը թեև եղել են, բայց նրանք էլ ոչնչացել են», և սրա նման զարհուրելի բաներ։ Բայց որովհետև ոչ հայոց ազգն էդպես տրամադրություն ունի, ոչ էլ ինքն է էդպես կարծում, այլ միայն հենց էնպես էր ասում, շարունակում է. «Սակայն դա դեռևս չի արգելում այսօր էլ համախմբվել և խորհրդակցել հայ թատրոնի մասին, այն թատրոնի, որ գեղարվեստի աշխարհքին տվել է հանճարներ»։ («Սուրհանդակ», № 53)։

Էս մտքով էլ ճառեր են խոսել Դրամատիկական ընկերության ընդհանուր ժողովին, որ իսկապես մի ներկայացում էր և էս սեզոնի ամենահաջող ներկայացումը մուտքի տեսակետից։

Ես չեմ ուզում խոսել նրանից, թե հայ ազգը առանց թատրոնի ապրել է ու կապրի թե չէ, դա դատարկ խոսք է և մի վատ սովորություն, որ մեզանում ամեն մի հարց ու խնդիր իսկույն կապում են ազգի գոյության հետ։ Ես ուզում եմ միայն նկատել էն ցավալի հանգամանքը, թե ինչպես հասկացողներն էլ սխալ են հասկանում։ Ասում են՝ հայոց թատրոնն է, որ ստեղծել է Սունդուկյաններ ու հանճարներ։ Էլ չեն մտածում, թե բոլորովին հակառակն է եղել— Սունդուկյան, Ադամյան, Հրաչյա, Սիրանույշ, Չմշկյան և այլն, և այլն, մինչև նորերը, նրանք են, որ թատրոն են ստեղծել, և առանց նրանց դուք թատրոն չեք կարող հասկանալ։ Եթե ուզում եք թատրոն ունենալ, պետք է նրանց հոգաք։ Եվ ահա էդ սխալ տեսակետից էլ առաջ գալով էսօր էլ դեռ, երբ էդքան դարդ եք անում հայոց թատրոնի համար ու հավաքվում եք իբրև թե նրան կենդանացնելու, ասում եմ՝ էսօր էլ դեռ կատարվում է զանցառություն ու հանցանք հայ թատրոնի դեմ, և էն ժամանակ, երբ շենքի ու արտաքին հանգամանքների ցավն եք ողբում, միաժամանակ զրկում ու մոռացության եք տալի նրանց, որ իրոք կազմում են հայ թատրոնը։ «Հորիզոնի» հենց նույն համարում պ. էլբեն պատմում է, որ լավ դերասանները հեռացել են, որովհետև նրանց չաղ ռոճիկները կրճատել են։ Հետաքրքրական է, թե ի՞նչ կնշանակի էստեղ չաղ բառը։ Մյուս կողմից էլ, ասում է, Դրամատիկական ընկերությունը չի կարողացել կանոնավոր վարձատրել այն հայ հեղինակներին, որոնք աշխատել են թատերական ինքնուրույն ու թարգմանական գրականության համար։

Լսում ե՞ք՝ ի՛նչ են ասում։

Իսկ ես դրա վրա կավելացնեմ։ Դրամատիկական ընկերությանը ուրիշները փող են տվել, որ մրցանակ տան լավ

Человеческое воображение – это невероятное сокровище, способное превратить обыденную реальность в мир чудес и приключений. Мечты и фантазии – это два ключа к этому удивительному миру, который живет внутри каждого из нас.

Мечты – это те грандиозные цели и желания, которые питают нашу душу и вдохновляют нас двигаться вперед. Это те идеи, которые делают нашу жизнь более яркой и насыщенной. Мечты могут быть маленькими и скромными, как путешествие на море или встреча с давним другом, или же великими и амбициозными, как осуществление карьерных целей или создание семьи. Они могут быть реалистичными или сказочными, но в любом случае мечты придают нашей жизни смысл и наполняют ее смыслом.

Фантазии – это бесконечные возможности нашего воображения. Это те мгновения, когда мы уносимся в мир фантастических приключений и встречаемся с сказочными существами. Фантазии позволяют нам уйти от повседневной рутины и окунуться в мир магии и волшебства. Они помогают нам раскрыть свой творческий потенциал и научиться видеть красоту в самых обычных вещах. Фантазии могут быть источником вдохновения для художников, писателей и музыкантов, а также для обычных людей, которые ищут вдохновение в повседневной жизни.

Мечты и фантазии – это два важнейших компонента человеческой жизни, которые делают нас уникальными и помогают нам раскрыть свой потенциал. Они наполняют нашу жизнь смыслом и красотой, делают ее интересной и разнообразной. Позвольте себе мечтать и фантазировать, и вы обретете ключ к бесконечному миру возможностей.

Упражнение 1. Замените прямую речь косвенной.

А) 1. Я сказал Павлу: «У меня есть два билета в театр». 2. Он сказал мне:
«Я уже видел этот спектакль». 3. Анна написала своим родителям: «Я скоро
приеду домой». 4. Родители ответили ей: «Мы давно ждѐм тебя». 5. Мой брат
позвонил мне и сказал: «Вечером я буду у тебя». 6. Миша написал отцу: «Я сдал
все экзамены». 7. Я сказал сестре: «Ты должна посмотреть этот фильм». 8. Она
ответила мне: «Я уже смотрела его».

А)

1. Я сказал Павлу, что у меня есть два билета в театр.
2. Он сказал мне, что уже видел этот спектакль.
3. Анна написала своих родителей, что скоро приедет домой.
4. Родители ответили ей, что давно ждут её.
5. Мой брат позвонил мне и заявил, что будет у меня вечером.
6. Миша написал отцу, сообщив, что он сдал все экзамены.
7. Я сказал сестре, что она должна посмотреть этот фильм.
8. Она ответила мне, что уже смотрела его.

Б) 1. Андрей сказал нам: «Завтра у нас в клубе будет концерт». 2. Друзья
сказали ему: «Мы хотим пойти на этот концерт». 3. Он ответил нам: «В кассе
уже нет билетов». 4. Мы сказали ему: «Ты должен помочь нам купить билеты»5.Мой товарищ сказал мне: «Я не видел этот фильм». 6. Я сказал ему: «У меняесть лишний билет». 7. Он сказал мне: «Мне нужно два билета». 8. Преподава-тель сказал студентам: «Завтра вы начнѐте читать новый рассказ». 9. Студенты ответили: «У нас в книге нет этого рассказа». 10. Преподаватель сказал им: «Выможете взять этот рассказ в библиотеке».

Б)

1. Андрей сказал нам, что завтра в клубе будет концерт.
2. Друзья сказали ему, что хотят пойти на этот концерт.
3. Он ответил нам, что в кассе уже нет билетов.
4. Мы сказали ему, что он должен помочь нам купить билеты.
5. Мой товарищ сказал мне, что не видел этот фильм.
6. Я сказал ему, что у меня есть лишний билет.
7. Он сказал мне, что ему нужно два билета.
8. Преподаватель сказал студентам, что завтра они начнут читать новый рассказ.
9. Студенты ответили, что в их книге нет этого рассказа.
10. Преподаватель сказал им, что они могут взять этот рассказ в библиотеке.

Упражнение 2. Замените прямую речь косвенной.

1.Анна спросила меня: «Где находится книжный магазин?» 2. Я спросил
продавца: «Сколько стоит эта книга?» 3. Я спросил девушку: «Где вы живѐте?»Мария спросила нас: «Куда вы идѐте?» 5. Михаил спросил меня: «Кому ты
обещал дать книгу?» 6. Мой друг спросил меня: «Почему ты не идѐшь с нами?»Мать спросила сына: «Когда ты вернѐшься домой?» 8. Мы спросили нового студента: «Откуда ты приехал?» 9. Мальчик спросил меня: «Как вас зовут?»

1. Анна спросила меня, где находится книжный магазин.
2. Я спросил продавца, сколько стоит эта книга.
3. Я спросил девушку, где она живёт.
4. Мария спросила нас, куда мы идем.
5. Михаил спросил меня, кому я обещал дать книгу.
6. Мой друг спросил меня, почему я не иду с ними.
7. Мать спросила сына, когда он вернется домой.
8. Мы спросили нового студента, откуда он приехал.
9. Мальчик спросил меня, как меня зовут.

Упражнение 3. Замените прямую речь косвенной.

1.Нина спросила меня: «Ты читал сегодняшнюю газету?» 2. Я спросил
его: «Ты был сегодня на стадионе?» 3. Мы спросили их: «Вы были на выставке? Анна спросила меня: «Ты получаешь письма из дома?» 5. Я спросил его:
«Твоя сестра пойдѐт с нами в театр?» 6. Мы спросили преподавателя: «Завтра
будет лекция по истории?» 7. Он спросил нас: «Вы понимаете то, что я говорю?» Я спросил брата: «Ты будешь читать эту книгу?»

1. Нина спросила меня, читал ли я сегодняшнюю газету.
2. Я спросил его, был ли он сегодня на стадионе.
3. Мы спросили их, были ли они на выставке.
4. Анна спросила меня, получаю ли я письма из дома.
5. Я спросил его, пойдет ли его сестра с нами в театр.
6. Мы спросили преподавателя, будет ли завтра лекция по истории.
7. Он спросил нас, понимаем ли мы то, что он говорит.
8. Я спросил брата, будет ли он читать эту книгу.

Упражнение 4. Замените прямую речь косвенной.

1.Наш знакомый спросил нас: «Вы давно приехали сюда?» 2. Врач
спросил меня: «Вы хорошо себя чувствуете?» 3. Студенты спросили
преподавателя: «Мы правильно решили задачи?» 4. Анна спросила свою
подругу: «Интересно было на вечере?» 5. Я спросил своего друга: «Ты долго
ждал меня?» 6. Я спросил Карлоса: «Ты давно изучаешь русский язык?»

1. Наш знакомый спросил нас, приехали ли мы сюда давно.
2. Врач спросил меня, чувствую ли я себя хорошо.
3. Студенты спросили преподавателя, правильно ли они решили задачи.
4. Анна спросила свою подругу, было ли интересно на вечере.
5. Я спросил своего друга, долго ли он ждал меня.
6. Я спросил Карлоса, давно ли он изучает русский язык.

Упражнение 5. Замените прямую речь косвенной.

1.Преподаватель сказал нам: «Откройте тетради и пишите». 2. Мы
попросили преподавателя: «Повторите, пожалуйста, последнее предложение». Он сказал брату: «Прочитай этот рассказ». 4. Родители написали дочери:
«Пиши нам чаще». 5. Виктор написал родителям: «Пришлите мне книги на
французском языке». 6. Друзья просили Антона: «Расскажи нам, как ты учился в
Москве». 7. Я попросил друга: «Купи мне, пожалуйста, книгу».

1. Преподаватель сказал нам, чтобы мы открыли тетради и начали писать.
2. Мы попросили преподавателя повторить последнее предложение.
3. Мы просили преподавателя прочитать этот рассказ.
4. Родители написали дочери, чтобы она писала им чаще.
5. Виктор попросил родителей прислать ему книги на французском языке.
6. Друзья попросили Антона рассказать им, как он учился в Москве.
7. Я попросил друга купить мне книгу.

Упражнение 7. Вместо точек поставьте союзы что или чтобы.

l. Преподаватель сказал нам, … мы прочитали эту книгу. Он сказал, … эта
книга очень интересная. 2. Врач сказал больному, … у него неопасная болезнь.
Он сказал, … больной принимал лекарство. 3. Отец написал мне, … летом я
приехал домой. Он написал, … они с мамой очень хотят видеть меня. Я написал
родителям, … летом я обязательно приеду к ним. 4. Я сказал товарищу, … я
куплю билет в кино. Товарищ сказал мне, … я купил ему два билета. Преподаватель сказал, … сегодня мы будем писать сочинение. Он сказал, … мы
писали внимательно. 6. Мой друг сказал мне, … я посмотрел балет «Лебединое озеро». Он сказал, … он смотрел этот балет в Большом театре.

1. Преподаватель сказал нам, что мы прочитали эту книгу. Он сказал, что эта книга очень интересная.
2. Врач сказал больному, что у него неопасная болезнь. Он сказал, что больной принимал лекарство.
3. Отец написал мне, что летом я приехал домой. Он написал, что они с мамой очень хотят видеть меня. Я написал родителям, что летом я обязательно приеду к ним.
4. Я сказал товарищу, что я куплю билет в кино. Товарищ сказал мне, что я купил ему два билета. Преподаватель сказал, что сегодня мы будем писать сочинение. Он сказал, что мы писали внимательно.
5. Мой друг сказал мне, что он посмотрел балет «Лебединое озеро». Он сказал, что он смотрел этот балет в Большом театре.

Замените прямую речь косвенной.

А) 1. Мой друг спросил меня: «Почему ты не был вчера на вечере?»

Мой друг спросил: почему я вчера не был на вечере?

2. Он спросил нас: «Вы пойдете завтра в театр?»

Он спросил нас: мы пойдём завтра в театр?

3. Анна сказала Павлу: «Позвони мне сегодня вечером».

Анна сказала Павлу, что бы он позвонил ей сегодня вечером.

4. Я сказал ей: «Подожди меня здесь».

Я сказала ей, что бы она подождала меня здесь.

5. Она спросила брата: «Ты можешь помочь мне?»

Она спросила брата: может ли он помочь ей?

6. Он спросил меня: «Ты помнишь этого человека?»

Он спросил меня: помню ли я этого человека?

7.Мой друг спросил меня: «Куда ты положил мой портфель?»

Мой друг спросил меня:куда я положил его телефон?

8. Я спросил Виктора: «Ты приходил ко мне вчера?»

Я спросила Виктора:приходил ли он вчера ко мне?

9. Он попросил меня: «Помоги мне, пожалуйста».

н попросил меня:помочь ему.

10. Олег попросил меня: «Ты прочитаешь эту книгу до субботы?»

Олег попросил меня:прочитаю ли я эту книгу до субботы?

Б) 1. Он спросил нас: «Куда вы идѐте?» Мы ответили ему: «Мы идѐм в
кино».

Он спросил нас, куда мы идем. Мы ответили ему, что мы идем в кино.

2. Он спросил меня: «Ты читал эту книгу?» Я ответил: «Нет, не читал».
Он сказал мне: «Я могу дать тебе книгу на два дня».

Он спросил меня, читал ли я эту книгу. Я ответил, что нет, я ее не читал. После этого он сказал мне, что может дать мне книгу на два дня.

3. Мать спросила сына: «Т был вчера в кино?» Сын ответил: «Да, был». Мать спросила: «С кем ты ходил в кино?» Он ответил: «Я ходил Ее товарищем».

Мать спросила сына, был ли он вчера в кино. Сын ответил, что да, он был. Затем мать спросила, с кем он ходил в кино. Он ответил, что ходил с товарищем.

4. Товарищ попросил меня: «Объясни мне эту задачу». Я сказал ему: «Попроси Антона, потому что я сам не знаю, как решать еѐ».

Товарищ попросил меня объяснить ему эту задачу. Я сказал ему, чтобы он попросил Антона, потому что я сам не знаю, как решать ее.

5. Я попросил друга: «Расскажи мне, как ехать в театр». Он
сказал: «Спроси Анну, потому что она была в этом театре».

Я попросил друга рассказать мне, как ехать в театр. Он ответил, чтобы я спросил Анну, потому что она была в этом театре.