Рубрика: English 9

Classwork

Touper Ine the correct form

hehe police stappolye Santh’s ona contine check, they realized that he was the man who robbed/had robbed the bank.

b I woke up in the middle of the night and himed on was turning on the light. Someone or something climbed/Wits clonbbig in my window!

c Unfortunately Jan arfiend/was arriving at the station at 3.25, and found that she missed/od misses he train.

d. The doctors fried/had been trying their best, but while they were performing the operation, the patient iffel/was dying

e We’d been watching the film for half an hour before we realized that we were making/had made a terrible mistake. We went/ld go into the wrong cinemal

On the morning of the accident, Mr Davis just fuished/Bad fast fished a night shift at a local factory, and didn’t have/has had any sleep for 24 hours.

  1. I’m sorry Tanwer / wasn’t answering the phone earlier, but was politing / had beert painting the celling in my bedroom.

h The office Marlowe was visiting was on the 15th floor, and unfortunately the litt wory working I hadn’t been working, so by the time he arrived at the top of the stairs, he had been out of breath.

iOn Christmas morning when they woke / were waking up, the children looked eagerly out of the window, It snowed/ had been snowing, and the garden was covered in a thick white carpet.

After

the two film stars Faded/were lamling at the small alrport, they left quickly in a van that was walting I had been waiting for them since the early morning.

2 Complete the sentence with the past simple or present perfect form of the verb in brackets.

a 1 (leave) left train this morning. my bag on the

f When (you go) did you go cinema last? to the

b Helen (complete) completed the

9 Sam (not take) hasn’t taken since last April. a day off

test half an hour before the end. The match can’t begin yet because the other

team (not arrive) hasn’t arrived.

h (you see) have you seen sure left it here on the desk. my wallet? I’m

d We (not play) havn’t played ages. Do you feel like a game? chess for

When (you realize) did you realized wanted to be a musician? that you

e I (like) ked their last album, but I’m not keen on the new one.

(have) have we go skating tomorrow?

an idea! Why don’t

A this computer for more than ten years, so I’m thinking of getting a new one.

b You’re half an hour late! 1B here for ages!

these black trousers better than those blue ones. CIC

d. Can I borrow a pen? 1 A mine.

for my friend. e I’d like to dance with you, but 18

in Poland since last October. She’s really enjoying it. f Kate A

g Carol’s great, isn’t she? C her long?

h Paul B

in all day today, so now he feels like going out.

i You’d better borrow this umbrella. B really hard.

on my project all morning, and I need a break.

How a do you get on / are you getting on in Paris? Sony bhavent winen / I’m not writing belote but I train ve been training hard for my basketball team. We diplayed/have played in a tournament last weekwe e come/third! I really fenjoy/oyed taking part, but have? I wasn’t doing anything else for the past month.

b Unfortunately, when Sarah’s big day hared was arriving, things i have gone we disastrously wrong at first. For a start, it ding has been taining and as the traffic was so heavy, she arrived / was arriving nearly ten minutes late for her interview. Then while she 1 wat crossing/ has crossed the road, a passing but msplasheil / was splashing her with water. But Inside the building her luck rhangel /has changed. «Mt Fortescue of expecting/ has expected me,» she p was telling / fill the receptionist.

«He q hain’t arrived / doesn’t arrive yet,» she was told. Just take a seat. Perhaps everything would be all right after alll

c An art historian Jus discovered/ is discovering two missing paintings by Fra Angelico (c 1395- 1455) in the home of a pensioner from Oxford who’s has died / find earlier this year. Jean Preston has hoseght the paintings when she ule workfing/ has been working in America in the 1960s. Shortly before her death, a friend rect/ has recognized them as part of a group of six small paintings which Angelico wpalinted/has painted in 1439. Miss Preston pal/ was paying about £200 for the pair, but experts y/ said they are now worth around 61 million.

Рубрика: Քիմիա 9

Քիմաիա

Թեման՝   <<Անօրգանական  նյութերի  հիմնական  դասերի  վերաբերյալ գիտելիքների  ընդհանրացում>>

Թեմատիկ հարցեր.

1․Ինչպե՞ս  են  դասակարգվում  նյութերն  ըստ  բաղադրության

Նյութերը դասակարգվում են ըստ բաղադրության հետևյալ կերպ՝

Մաքուր նյութեր
Մաքուր նյութերը ունեն կայուն բաղադրություն և բնութագրական հատկություններ։ Դրանք բաժանվում են երկու խմբի՝
Քիմիական տարրեր
Դրանք բաղկացած են միատեսակ ատոմներից։ Օրինակ՝ թթվածին (O₂), երկաթ (Fe)։
Քիմիական միացություններ՝
Դրանք բաղկացած են տարբեր ատոմների խառնուրդից, որոնք կապված են միմյանց։ Օրինակ՝ ջուր (H₂O), ածխաթթու գազ (CO₂)։
Խառնուրդներ
Խառնուրդները կազմված են երկու կամ ավելի նյութերից, որոնք միավորված են առանց քիմիական կապերի։ Դրանք լինում են՝
Հոմոգեն (միատարր)՝
Բաղադրությունը համասեռ է ամբողջ ծավալում։ Օրինակ՝ շաքարաջուր։
Հետերոգեն (բազմատարր)՝
Բաղադրությունը տարբեր է տարբեր հատվածներում։ Օրինակ՝ ավազի խառնուրդ ջրով։
2․Ինչպե՞ս  են  դասակարգվում  նյութերն  ըստ  ծագումնաբանության

Նյութերն ըստ ծագումնաբանության դասակարգվում են երեք հիմնական խմբերի՝ կախված դրանց առաջացման աղբյուրից։ Դրանք են՝

Բնական նյութեր՝
Դրանք առաջանում են բնության մեջ առանց մարդու միջամտության։
Օրինակներ՝ հանքանյութեր (կվարց, մագնեզիտ), բուսական նյութեր (ցելյուլոզա, կաուչուկ), կենդանական նյութեր (բուրդ, մաշկ)
Արհեստական նյութեր՝
Սրանք ստացվում են մարդու կողմից՝ բնական նյութերը վերամշակելու միջոցով։
Օրինակներ՝ պլաստմասսաներ, արհեստական մանրաթելեր (կապրոն, նեյլոն)
Սինթետիկ նյութեր
Այս նյութերը ստեղծվում են ամբողջությամբ լաբորատոր կամ արդյունաբերական պայմաններում՝ առանց բնական բաղադրիչների հիման վրա կառուցված լինելու։
Օրինակներ՝ սինթետիկ ռետին, սինթետիկ օրգանական նյութեր (պոլիմերներ, ներկանյութեր)
3․Անօրգանական  նյութերի  ինչպիսի՞ օրինակներ  գիտեք, գրեք  նյութերի բանաձևերը  և անվանեք

1․Օքսիդներ

Օրինակ՝
Ջրային օքսիդ (ջուր) – H₂O
Ածխաթթու գազ (ածխածնի երկօքսիդ) – CO₂
Սիլիցիումի երկօքսիդ (քվարց) – SiO₂

2.Թթուներ

Օրինակ՝
Ծծմբաթթու – H₂SO₄
Աղաթթու – HCl
Ազոտական թթու – HNO₃

3․Հիմքեր

Օրինակ՝
Նատրիումի հիդրօքսիդ (քայքանյութ) – NaOH
Կալցիումի հիդրօքսիդ (շինարարական կրաքար) – Ca(OH)₂
Կալիումի հիդրօքսիդ – KOH

4․Աղեր

Օրիանակ՝
Նատրիումի քլորիդ (սեղանի աղ) – NaCl
Կալցիումի կարբոնատ (կրաքար, մարջան) – CaCO₃
Պղնձի սուլֆատ (կապարներ) – CuSO₄

5․Պարզ նյութեր

Օրիանակ՝
Թթվածին – O₂
Ածխածին (գրաֆիտ, ադամանդ) – C
Ծծումբ – S

4․Օրգանական  նյութերի  ինչպիսի՞  օրինակներ  գիտեք, գրեք  նյութերի բանաձևերը  և անվանեք

Ալկաններ (հագեցած ածխաջրածիններ)
Մեթան – CH₄
Պրոպան (գազօջախի գազ) – C₃H₈

Ալկոհոլներ (օքսիգեն պարունակող օրգանական նյութեր)
Էթանոլ (սովորական սպիրտ) – C₂H₅OH

Կարբոնաթթուներ
Ացետաթթու (քացախի հիմնական բաղադրիչը) – CH₃COOH

Արոմատիկ ածխաջրածիններ
Բենզոլ – C₆H₆

Շաքարներ
Գլյուկոզա (բնական շաքար) – C₆H₁₂O₆

5․Ո՞ր  նյութերն  են  ավելի  շատ, օրգանականը, թե՞ անօրգանականը, պատասխանը հիմնավորեք:

Օրգանական նյութերն ավելի շատ են, որովհետև դրանց հիմքում ածխածինն է, որը կարողանում է ձևավորել բազմաթիվ կապեր՝ ստեղծելով միլիոնավոր տարբեր նյութեր։ Ածխածինը կարող է ձևավորել երկար շղթաներ, օղակներ ու բարդ կառուցվածքներ, ինչը անօրգանական նյութերը չեն կարող անել։

Рубрика: Պատմություն 9

Ռազմաքաղաքական իրադրությունը Հայաստանում 1921թ․

1921 թվականը Հայաստանի համար մեծ փոփոխությունների և քաղաքական ճգնաժամերի տարի էր, հատկապես Անդրկովկասի տարածաշրջանում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական իրադրության բարդացման ֆոնին:

Հայաստանի Հանրապետությունը, որը 1918–1920 թվականներին գոյություն ուներ որպես անկախ պետություն, 1921 թվականին հայտնվեց նոր աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների առաջ։ Այդ տարիներին տեղի ունեցան մի շարք կարևոր իրադարձություններ, որոնք ազդեցին երկրի ճակատագրի վրա։

1. Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թվականներին

Հայաստանի առաջին Հանրապետությունը (1918-1920) հիմնադրվել էր 1918 թվականին՝ 1917թ. ռուսական հեղափոխությունից հետո և Առաջին աշխարհամարտի ավարտից հետո, երբ Խորհրդային Ռուսաստան և Օսմանյան կայսրություն դուրս էին եկել Հարավային Կովկասից։ Հայաստանի կառավարությունը փորձեց հաստատել անկախություն, սակայն ֆինանսական, ռազմական և ներքին խնդիրները խոչընդոտում էին այս նպատակին։ 1919-1920 թվականներին, Հայաստանը բախվում էր մի շարք արտաքին սպառնալիքների՝ հատկապես Ադրբեջանյան և Թուրքական կողմերից։

2. Սարդարապատի հերոսամարտ և թուրքերի ներխուժումը

1920 թվականի մայիսին Սարդարապատի, Շուշիի և Կենտրոնական Հայաստանի այլ շրջաններում տեղի ունեցան մեծ ճակատամարտեր Հայաստանի և Թուրքիայի միջև։ Հայկական բանակը հաջողության հասավ, բայց թուրքական սպառնալիքը դեռ պահպանվում էր։ Այդ շրջանում էլ խորհրդային Ռուսաստան սկսեց ի հայտ գալ որպես տարածաշրջանային քաղաքական ուժ։

3. Սովետական Հայաստան. Ռազմաքաղաքական իրադրություն

1920 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցավ պատմական մի իրադարձություն՝ Անդրկովկասի երեք հանրապետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի՝ խորհրդային բռնաճնշումների տակ ընկնելը։ 1920թ. նոյեմբերին խորհրդային Ռուսաստանը սկսեց ռազմական գործողություններ Անդրկովկասում։ Կարմիր բանակի ներխուժման արդյունքում 1920թ. դեկտեմբերի 2-ին Հայաստանի կառավարությանն անժամանակ թողնելու որոշում կայացվեց, իսկ 1921թ. մարտին Երևանում հաստատվեց խորհրդային իշխանություն։

Հայաստանի խորհրդայնացումը տեղի ունեցավ ոչ միայն ռազմական ուժի, այլ նաև քաղաքական պայմանավորվածությունների հետևանքով, երբ Կարսի, Բաթումի և Ալեքսանդրապոլի պայմանագրերով (1920թ.) թուրքական կողմը համաձայնվեց չխոչընդոտել Կարմիր բանակի մուտքը Հայաստան։

4. Հայաստանի սոցիալական, քաղաքական և տնտեսական կյանքը

Հայաստանը խորհրդայնացման փուլում ծանր իրավիճակում էր, ինչի հիմնական պատճառները պատերազմական վնասները, տնտեսության մաշվածությունը, մեծ ներգաղթը և սոցիալական լարվածությունը էին։ Կարմիր բանակի ներխուժումը, ինչպես նաև Լենինի և Ստալինի դիրքորոշումները, նշանակալի դեր խաղացին Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։

1921թ. մարտի 16-ին Հայաստանի Առաջին հանրապետության պաշտոնական պետական ինքնիշխանությունը վերջնականապես վերացավ, և խորհրդային Հայաստանն ստացավ կոշտ սոցիալիստական վերակազմավորում, որը նույնպես շատ կործանարար էր երկրի տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքի համար։

5. Հայաստանի խորհրդայնացման նշանակությունը

Հայաստանի խորհրդայնացումը նշում էր մի նոր շրջափուլի սկիզբ, որտեղ երկրի քաղաքական կյանքը պետք էր լուրջ կերպով փոխել: Սովետական իշխանությունների կոշտ դիվանագիտությունը ուռճացնում էր գործարքները Թուրքիային և Ադրբեջանին: 1921 թվականը դարձավ շատ կարևոր մի պահ, երբ տեղի ունեցան նաև Կարսի և Ալեքսանդրապոլի պայմանագրերը, որոնք տարածքային փոխզիջումներ բերեցին և ձևավորեցին խորհրդային Հայաստանի սահմանները:

Միջազգային դիվանագիտություն

Հատկապես 1921 թվականը համարվում է ժամանակաշրջան, երբ Հայաստանի ռազմաքաղաքական կյանքում մեծապես զգացվեց ռուսական դիվանագիտության ազդեցությունը: Ռուսաստանը համեմատաբար արագ իրացրեց Հայաստանի խորհրդայնացումը, վերացրեց արտաքին սպառնալիքները՝ Թուրքիայի կողմից, և տեղի ունեցավ խորհրդային համակարգի հաստատում։

Եզրակացություն

1921 թվականը Հայաստանը համար ողբերգական շրջադարձի տարիք էր, քանի որ այն դարձավ խորհրդային պետության մաս, և իր անկախությունն ու ինքնիշխանությունը կորցրեց։ Սակայն այն նաև փոխակերպեց տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական դինամիկան, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ Անդրկովկասի բոլոր երկրների վրա։

Рубрика: Без рубрики

Մխիթար Սեբաստացի

Մխիթար Սեբաստացին (1676-1749)՝ Մխիթարյանների միաբանության հիմնադիրը, հայ մշակույթի և կրթության մեծ գործիչ է: Նա ծնվել է Սեբաստիայում՝ Օսմանյան կայսրության տարածքում, իսկ իրական անունն էր Մանուկ Մատթեոսի: Մխիթար Սեբաստացին կարևոր դեր է խաղացել հայ մշակույթի զարգացման, կրթության տարածման և հայագիտական ուսումնասիրությունների գործում։

1701 թվականին նա Վենետիկում հիմնում է Մխիթարյանների միաբանությունը, որը նպատակ ուներ պահպանել և տարածել հայ ժողովրդի մշակույթը, լեզուն և պատմությունը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում հիմնված այս միաբանությունը կարևոր կենտրոն է դարձել հայագիտության, գրահրատարակության, լեզվաբանության, թարգմանչական և գիտական աշխատանքների համար։

Մխիթար Սեբաստացին նաև զգալի ներդրում է ունեցել հայերեն լեզվի և տերմինաբանության մշակման գործում՝ աշխատելով բազմաթիվ հայագիտական և կրթական գործերի վրա։

Рубрика: Պատմություն 9

Իմ ազգանվա մասին

«Ամիրյան» ազգանունը ունի հետաքրքիր պատմական և մշակութային ծագում։ Այն, ըստ ամենայնի, կապված է Հայաստանում հայտնի ազնվական տոհմերից մեկի հետ, որի պատմությունը հաճախ կապված է ավելի վաղ ժամանակներում իշխանական իշխանության և ռազմական պատվիրակության հետ։ Քանի որ «Ամիր» բառը նշանակում է «հրամանատար» կամ «ցեղապետ», այդպես էլ «Ամիրյան»-ը կարող է տրվել որպես մեկի, ով ունեցել է բարձր հասարակական կամ զինվորական դիրք, ընտանեկան ազգանուն։

Ազգային և պատմական համատեքստ

  1. Հայկական ազնվական տոհմերը.
    «Ամիրյան» ազգանունը հաճախ հանդիպում է այնպիսի ընտանիքների մոտ, որոնք եղել են պատմական շրջանում հայտնի և բարձր իշխանություն ունեցող տոհմեր։ Ավելին, որոշ աղբյուրներ նշում են, որ Ամիրյան ազգանունով ընտանիքները ակտիվ են եղել ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև հայկական Սփյուռքում, մասնավորապես՝ Ռուսաստանում, Վրաստանում և Թուրքիայում։ Սրանք եղել են այն ընտանիքները, որոնք ժամանակին զբաղեցրել են ռազմիկներ կամ վարչական պաշտոններ, ինչպիսիք են իշխանները, զորավարները, կամ տեղական ղեկավարները։
  2. Ազգանունի ծագումը.
    «Ամիրյան» ազգանունը կարող է կապված լինել նաև տոհմերի ավանդույթների հետ։ Այն կարող է հանդիսանալ հիմնված այնպիսի բառերից, ինչպիսիք են «ամիր» (արաբական հորիզոնով) կամ «ամիրայան», որը կիրառվել է որոշ շրջաններում որպես պատվավոր կոչում՝ կապված ռազմական հզորության և ազգի ղեկավարության հետ։
  3. Մշակութային հարավային ազդեցություն.
    Մեծ մասը հայ մեծահասակներին առավել ճանաչելի է «Ամիրյան» ազգանունը, եթե այն կա նաև գեղարվեստական կամ մշակութային գործերում՝ այսինքն՝ այն մարդկանց ընտանիքներին, որոնք եղել են տաղանդավոր գործիչներ, գրողներ, արվեստագետներ, քաղաքական գործիչներ։

Քաղաքական համատեքստ
Որպես ազգանուն՝ «Ամիրյան» հանդիպում է նաև նշանավոր հայ քաղաքական ու ռազմական գործիչների միջև։ Ամիրյան ազգանունը կրող անհատները մեծ դեր են ունեցել, թե՛ պատմական ժամանակաշրջաններում, թե՛ քաղաքական համակարգում։

Սփյուռք
Հայաստանի սահմաններից դուրս, Սփյուռքի տարածքում, «Ամիրյան» ազգանունը տարածված է եղել տարբեր երկրներում՝ օրինակ՝ Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Ամերիկայում և Լիբանանում։ Սփյուռքի շրջանում այդ ազգանունը կարող է լինել նշանավոր գործիչների՝ դիվանագետների, մշակույթի գործիչների կամ սփյուռքահայ համայնքների առաջնորդների անունը։

Ազգանունի հնչեղությունն ու ներկայությունը
Այս ազգանունը ներկայումս տարածված է Հայաստանում և հայ համայնքներում։ Այն հանդիսանում է նաև մի միջոց, որով ընտանիքները կարող են հիշատակել իրենց պատմությունը և կապվածությունը հայկական անցյալի կարևոր ժամանակաշրջանների ու անցքերի։

Ընդհանուր կարծիքներ
«Ամիրյան» ազգանունը իր բազմաթիվ պատմական շերտերով հիշեցնում է ավելի հին հայկական ավանդույթներ և նրանց կերպարը՝ որպես զինվորական կամ քաղաքական միջավայրի տեր ընտանիքներ։

Рубрика: Քիմիա 9

Քիմիա

Նախագծի անվանումը՝   <<Կենդանի  օրգանիզմի  քիմիան>>

Բովանդակությունը.  Կենսական տարրերը` մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրեր: Կենդանի և անկենդան  աշխարհների  նմանությունները  և  տարբերությունները: Բջջի  բաղադրությունը՝ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութերը  կյանքի  միավորում` բջջում:  Սպիտակուցների, Ճարպերի, ածխաջրերի, նուկլեինաթթուների  և  վիտամինների դերը կենդանի  օրգանիզմում:

Հարցադրումներ.

Որո՞նք են  կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը)
Կենսական տարրերը լինում են մակրոտարրեր (մեծ քանակությամբ), միկրոտարրեր (քիչ քանակությամբ) և ուլտրատարրեր (շատ քիչ քանակությամբ):

Կենդանի  աշխարհը  քանի՞ <<թագավորության>>  է  բաժանվում
Կենդանիներ, բույսեր, սնկեր, մանրէներ ։

Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը, 
կենդանի օրկանիզմները կառուցվածքային  միավորները՝ բջիջներ։

ինչպիսի՞ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութեր  կան  նրա  բաղադրության  մեջ
Բջիջների բաղադրության  մեջ են գտնվում՝ անօրգանական և օրգանական նյութերը։

Ինչպիսի՞  օրգանական  և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում
անօրգանական՝ածխածին ու ջրածին չեն պարունակում

ջուր, հանքնային աղեր, գազային նյութեր

օրգանական՝ պարունակում է ածխածին ու ջրածին

սպիտակուցներ, ածղաջրեր, նուկլեինաթթուներ, ճարպեր, վիտամիններ

Ինչու՞  են  գիտնականներն  ասում. «Կյանքը սպիտակուցների  գոյության  ձևն  է…»
Գիտնականներն այդպես են ասում, որովհետև սպիտակուցները մեծ դեր ունեն մեր կյանքում, մենք ապրում և շնչում ենք դրանց շնորհիվ:

Որո՞նք  են  սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում:
Սպիտակուցները կարևոր դեր են խաղում նյութափոխանակության մեջ։ Սպիտակուցները նաև առաջացնում են բջջային կմախքը։

Ածխաջրերը կարևոր դեր են խաղում կենդանիների օրգանիզմներում ընթացող նյութերի ու էներգիայի փոխանակության շարժընթացում։

Ճարպերը նպաստում են սննդի մեջ օգտագործվող այլ մթերքների ավելի լավ ու լիարժեք յուրացմանը, հաճելի համ ու բուրմունք են տալիս մթերքներին։

Նուկլեինաթթուները կարևորագույն դեր ունեն ժառանգական ինֆորմացիայի պահպանման, փոխանցման և իրականացման մեջ։

Վիտամինները օգնում են ամրացնել ոսկորները, բուժել վերքերը և ամրապնդել ձեր իմունային համակարգը: Նրանք նաև սնունդը վերածում են էներգիայի և վերականգնում բջջային վնասը:

Անհատական  աշխատանքներ՝<<Սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում>>:

Рубрика: English 9

Classwork

1 Read the following information about famous moments in history. Then underline the correct form. Only one verts in each paragraph is past perfect

A Columbus lift Spain in August 1492 with three ships, to try and find a way to India by salling west instead of ean. When his ships finally michiol/hal finally reached land on 12 October, he thought he was there, but the ships achatlly arrived/hal actually amivel in America instead, Captain Robert Scott wanted to reach the South Pule find. He and his companions finally arrived there on 1 jamsary 1912 altet a terrible journey across the ice, but e fondhand found a Norwegian flag. Unfortunately for Scott, Roald Amundsen d got/hed get there on 14 December, 18 days earliet

C. Leonsarde pointed his famous The Last Supper between 1495 and 1498, but the poloting started to deteriorate within 50 years. The most common explanation for this used to be that Lennardo essed had uned the wrong kind of paint, but experts have always disagreed about this, and many believe that the damp in the wall is the cause of the damage. Between 1978 and 1999, experts restored/hal instored the patating, and the public can now see it agairs.

Complete the sentence with the past simple or past perfect simple form of the verb in brackets.

a When I (try) tried 10 use my laptop, I realized the battery (rus) had run the computer off, but forgot that 1 (not save) hadn’t saved Lonly remembered I (not pay) hadn’t pought down. my work

b1 (turn) furned

stopped

the bill when my Internet connection (stop)

d When I (receive) recevied

the e-mall, I couldn’t understand who (send) had sert

e When I (check) theked

the instructions, I understood what I (do) had done

working.

I knew I (receivemovies

a virus when 1 (min) had run the anti-virus program. the document, 1 knew 1 (make) had made a mistake.

As soon as I (download) downloaded I could see what (go) had gone

I knew I (press) had pressed

wrong as soon as i (look) looked the wrong key when nothing (happen) had happened Inside the printer.

When the screen (go)

it

blank, I couldn’t understand how it (happen) had happened

Read these sentences about Julius Caesar. Then complete the sentence with the patt simple or past perfect form of the verts in brackets

Julut Camar (come) from an aristocratic Remsan family, thought his family was not rich by Roman standarsh

b. When he was 15 his father idici

and to avoid political problems In Rome, Caesar Dev soldier in the east. By the time he retum) to Rome,

he (es) hat wo awards for bravery

He thecomes me s member of the Senate, and governor of what is now Spain. By the age of 40 he fine) top of the political world, and (form) to the

a political alliance with a powerful genetal, Pompey, and a rich man. Cravnas

Between 38 BC and 419 BC be (fight)

a war against the people of what are now Pance Belgium, Switzerland and parts of Germany By the end of this war, according to the histonan

Plutarch, there million mendie)

hts 50 BC the Senate (order) wed Caesar to return to Rome. By that time, Crassus was dead and Pompey become enemy. Caesar’s

In the civil war that followed, Caesat (defeat) all his enemies.

By the time a group of Roman senators (murder) morderst him in 44 BC, he (he) ht

the most powerful man in Rome for only a year

4 Choose the correct form, A, B or C to complete the sentence.

On 24 December 2004, Tilly Smith, 10 year-old British school on the beach with her family. They Christmas in Thailand Suddenly Tily d and wares A op the beach. The besch perthquake in Sumatrs that morsang, but she B her mother what she So she teacher Andrew Kearney close to the shore, and p that something was wrong the could see that the wate smaller and smaller. She that there had been an at school just two weeks before. a geography lession slee about earthquakes and giant waves. Luckily for the Smith family Tily’s the class about earthquakes and them a video of a tounam in Hawall Tilly Tily back to their hotel, which was not too streaming at her parents to get off the beach. They the alarm. One of the staff, who was Japanese, the word bunam, and the terrible effects of that terrible day. everyone to leave the beach. From their room on the third floor, the Smiths the saunami on the area. Thanks to Tilly, everybody from that beach

5 Read the story of Archimedes and his bath. Then complete the text with the correct form of the verb in lirackets.

Arhimedes, the Gteck mehemicon, is probably most famous for the story of King Hienna II of Syracuse and the gold crown. The king a (want) wanted to give a gold crown as a gắt to the gods, and bigive) ave a carefully weighest

one of grid ut a gidsenich. The man e (pendice) produced a hexunful

crown, hui the king was worried that the craftsman of (not use) not used gold to make the crown, Dishonen craftsmen ofien e (min) moed all the pold wwh silver, which was cheaper, but the king could not find a way of perweing that the ret Full had dors this the Lusk) asked Arciumedes to solve the problem. Archimedes

than gold and silver have differem dentities. The problem was that nobody could object like a crown, While Archimedes i thank was thinking public hatles to relax, While lie dit was climbing some sour on the pill spilled that he so ved about dus problem. into the hath, he over the side of the bath, and he the problem by accident. The total ansount of out of the must be the same at the volume of his body He could sese a cast threen and see if it was die same. According to down the street that he s icheat) had cheated calculate the mam of an he decided to go to the (tatus) noticed Crealize) realized water that e (spill) spilled piece of pure gold and calculate its volume, the story, he p Qump) при straight out of the bath and q (run)tan calling Eunika-I’ve found it. The goldsenth soon r (admit) admitted the long, and was purashed. Archimedes (discover) discovered a principle of buoyancy

Read the sentences about two mountain climbers. Then complete the sentence with the past perfect simple or past perfect continuous form of the verb in brackets

The two climbers stapped to rest. They ind had been climbing be hours and were exhausted. Things were not looking good. нов)

They were very hd, lau ( heavily since mid morning, and one of them tharti hat hurt hus ankle.

They look tening Fot shelter for the past two hours, because they mallard that the weather was going to get worse. d. They already phone the

escor centre for helps They also leave had a details of their planned route at the village where they stayed the night.

they were experienced bees and they carefully for their trip. They karw there was a cave halfway up the tam

They spent a long time searching for the cove before they realized that they thead

had been heading in the wrong direction

Then the snow stopped, and they could see the dark entrance of the cave nearby.

Luckily they bring)

warm clothes and plenty of food with them, and they walted safely in the cave

Рубрика: Քիմիա 9

Վիտամիններ

Վիտամինները կենսական միացություններ են, որոնք անհրաժեշտ են մեր օրգանիզմի առողջ աշխատանքի համար։ Դրանք բաժանվում են երկու հիմնական խմբերի՝ յուղալի և ջրում լուծվող վիտամիններ:

Յուղալի վիտամիններ

  1. Վիտամին A — անհրաժեշտ է տեսողության և իմունային համակարգի համար:
  2. Վիտամին D — աջակցում է կալցիումի և ֆոսֆորի ախտանիշներին, կարևոր է ոսկորների համար:
  3. Վիտամին E — հանդիսանում է հակաօքսիդանտ, պաշտպանում է բջիջները վնասից:
  4. Վիտամին K — կարևոր է արյան մակարդման համար:

Ջրում լուծվող վիտամիններ

  1. Վիտամին C — աջակցում է իմունային համակարգին, նպաստում է երկաթի կլանմանը:
  2. Վիտամին B խմբի վիտամիններ — ներառում են B1 (թիամին), B2 (ռիբոֆլավին), B3 (նիկոտինային թթու), B5 (պանտոթենիկ թթու), B6 (պիրիդոքսին), B7 (բիոտին), B9 (ֆոլաթթու) և B12 (կոբալամին), որոնք կարևոր են էներգիայի արտադրության, նյութափոխանակության և նյարդային համակարգի համար:

Վիտամինների բավարար մակարդակը պահպանելու համար խորհուրդ է տրվում բազմազան սնունդ, որը ներառում է ֆրուտներ, բանջարեղեն, հատիկներ, միս արտադրանքներ:

Рубрика: Հայոց լեզու 9

Բայ

Դերբայը         ե խոնարհման        ա խոնարհման
անորոշ, -ել, -ալ           նկարել                       կարդալ
ենթակայական, -ող   նկարող                կարդացող
հարակատար, -ած      նկարած               կարդացած
համակատար, իս      նկարելիս              կարդալիս
անկատար, -ում եմ,        նկարում                կարդում
վաղակատար, -ել եմ   նկարել                  կարդացել
ապակատար,- ու եմ    նկարելու               կարդալու
ժխտական, -ի, -ա        նկարի                    կարդա

Անորոշ դերբայը կազմվում է -ել կամ -ալ վերջավորություններով։ Ըստ դրա՝ բայերը լինում են -ե խոնարհման (կամ լծորդության) և -ա խոնարհման։
Անորոշ, ենթակայական, համակատար, հարակատար դերբայները կարող են բառակապակցության և նախադասության մեջ հանդես գալ որպես առանձին անդամ, օրինակ՝ վազող երեխա, նկարող մարդ, փորագրված նախշ, կարդալ գիրքը։ Այս դերբայները կոչվում են անկախ։

Անկատար, վաղակատար, ապակատար, ժխտական դերբայները գործածվում են միայն օժանդակ բայերի հետ՝ կազմելով եղանակային ժամանակաձևեր և նախադասության մեջ գործածվելով միայն որպես ստորոգյալներ, օրինակ՝ գրում եմ, կարդացել եմ, կարդալու եմ, չեմ կարդա։ Այս դերբայները կոչվում են կախյալ կամ ձևաբայեր: 

Գործնական աշխատանք

1. Դո՛ւրս գրել անկախ դերբայները (նաև հոլովված ձևերը),
որոշե՛լ խոնարհումը (ե, ա) և կազմությունը (պարզ, ածանցավոր)։

1. Գիլլիի եղեգնուտներում շրջելիս երեսնական թվականներին ես էլ եմ հանդիպել հավալուսնի բների։ Լողալով շարժվող մի կղզյակի վրա եղեգների և ջրային բույսերի անճոռնի կույտեր կային, որոնց վրա ես տեսա այդ թռչուններին՝ անշարժ նստած, ահագին կտուցները հնարավորին չափ ներս քաշած և ծայրերը հենած բլրակի պռնկին։ Չկարողացա մոտենալ, ուստի և թխսկանները իրենց բները թողնելու փորձ չարին։

շրջելիս- ե խոնարհման, պարզ

հանդիպել —ե խոնարհման, պարզ

Լողալով — ա խոնարհման, պարզ

Շարժվող— ե խոնարհման, ածանցավոր ( կրավորական)

կային-?

տեսա— ե խոնարհման, ածանցավոր / սոսկածանց/

նստած ե խոնարհման, պարզ ?

քաշած— ե խոնարհման, պարզ

հենած— ե խոնարհման, պարզ

չկարողացա -ա խոնարհման, ածանցավոր /-ան սոսկածանց/

մոտենալ— ա խոնարհման, ածանցավոր /-են սոսկածանց/

թողնելու— ե խոնարհման, ածանցավոր /-ն սոսկածանց/

2.Հավալուսնը ջրի մեջ սուզվելու սովորություն չունի, ուստի որսին դեպի ափ
քշելիս ձկների մի մասը հատակով ետ է փախչում դեպի ջրի խորքը։ Այդ բանը
բնազդով «գիտեն» հավալուսնները, ուստի հաճախ իրենց որսորդությանը ընկերացնում են ձկնկուլներին, որոնք, ինչպես հայտնի է, հիանալի սուզվել գիտեն։ Այդ դեպքում ստացվում է խելացի կազմակերպված որս. Հավալուսնները ջրի վերին շերտից քշում են ձկներին դեպի ափ, իսկ ձկնկուլները սուզվում և հատակով են շարժվում դեպի ծանծաղուտը։

սուզվելու-ե խոնարհման, ածանցավոր /-վ կրավորական/

քշելիս- ե խոնարհման, պարզ

սուզվել-ե խոնարհման, ածանցավոր /-վ կրավորական/

կազմակերպված — ե խոնարհման, ածանցավոր /-վ կրավորական/

2. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ ածանցավոր բայը։

1. որոնել, թոշնել, տոնել, իջնել
2. զբոսնել, հայտնելտեսնել, ձոնել?
3. օթևանել, հորինել, հիմնելելնել?
4. հասնել, մթնել, մեկնել, դեղնել
5. զանազանել, խթանել, անվանել, հագնել
6. ճանաչել, զեղչել, փախչել, կանչել
7. թռչել, շնչել, գոչել, հնչել
8. կոչել, կորչել, շառաչել, կանաչել
9. եզրապատել, կոտրատել, ընդհատել, վանկատել
10.կարոտել, կավճոտելցատկոտել, փոշոտել