1. Օրգանիզմի ամենափոքր միավորը
Օրգանիզմի ամենափոքր, կենսական գործընթացներին կարողացող միավորը բջիջն է։
Բջիջը ունի ինքնուրույն կենսական ակտիվություն, որը ներառում է նյութափոխանակություն, էներգիայի փոխակերպում, ինֆորմացիայի փոխանցում և անհատական առողջության պահպանություն, ուստի բոլոր կենսական օրգանիզմները կազմված են մեկ կամ մի քանի բջիջներից։
2. Օրգանական և անօրգանական նյութեր
Օրգանական նյութեր
Օրգանական նյութերը հիմնականում պարունակում են կարմոն (կարբոն) էթևիչ տեսքով, և նրանք հիմնականում կազմված են կենսագործիչ գործողությունների համար անհրաժեշտ մոլեկուլներից։
Օրինակ՝
- Սպիտակուցներ – կառուցվածք և ֆունկցիաներ, օրինակ՝ լիտարկված մասնաբաժիններ,enzimler
- Շաքարներ – էներգիայի աղբյուր, օրինակ՝ գլուկոզա
- Յուղեր – էներգիա պահեստավորում և բջիջային խմբավորման մասը
- Նուկլեային կյութեր – ժանապարհ և ռեգուլացիա (DNA, RNA)
Անօրգանական նյութեր
Անօրգանական նյութերը, ընդհանրապես, կարմոնը ունեն չեն (հետաքրքիր բացառություններով), որոնք գերհեշտված չեն կենսագործիչ գործընթացներում, և հիմնականում ընդգրկում են միներալներ ու մի քանի այլ նյութեր։
Օրինակ՝
- Ջուր – կենսական շարժումներ և ռեակցիաների միջավայր
- Աղ – նյարդային և մետաբոլիկական գործընթացներում կարևոր դեր խաղացող միներալ
- Մետաղներ (օրինակ՝ երկաթ, կալցիում) – մասնավորապես օրգանիզմի հաստությունը և էլեկտրական տանջողական գործընթացները
- Միներալներ – ինչպես ֆոսֆոր, ցինկ, որ նույնպես անհրաժեշտ են կենսունակության համար
3. Հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութեր
Հիդրոֆիլ (ջուրը սիրում) նյութեր
Հիդրոֆիլ նյութերը ունեն պոլար կամ կայուն վարարներ, որոնք թույլ են տալիս ջուրը հեշտությամբ մախլախվել դրանց հետ։
Օրինակ՝
- Շաքարներ – իրենց հիդրոքամանակային խմբերի շնորհիվ ջրում հեշտորեն հլում են
- Ալկոհոլներ – իրենց -OH (հիդռոքուսային) խմբերով՝ որոնք հմուտ կապ են հաստատում ջրի մոլեկուլների հետ
- Աղ – վառված է իր պոլար բնույթով, որը թույլ է տալիս ջրում հլում լինել
Հիդրոբոբ (ջուրը չի սիրում) նյութեր
Հիդրոբոբ նյութերը, շրջադարձում իրենց չպոլար բնույթով, ձգտում են ջրի հետ միհլախվել չկատարել, և հաճախ կապվում են մոմների, յուղերի, կամ չհրավերված նյութերի հետ։
Օրինակ՝
- Յուղեր – չհասկանչող են ջրի հետ, ուստի ֆորմում են տարբեր մակարդակներ
- Մոմ – որպես անպոլար նյութ՝ ջրում չհլում և պատկերում է նեղության վիճակը
Ամիրյան Գրիգոր 