- Կետադրել նախադասությունները, նշել բացահատիչների տեսակները։
Այդ երգը նա նվագել է իր հայրենի քարանձավներում բարձրադիր այդ երկրում։
Իրիկնաժամին նստում եմ մենակ կանաչ առվի մոտ ուռիների տակ։
Հենց հաջորդ կիրակի առավոտ կանուխ որսորդ Անտոնը բռնեց անտառի ճանապարհը։
Մենք քո խոնարհ ծառաներս յոթ եղբայր ենք։
Ինքնաթիռի անձնակազմը շնորհավորում է ձեզ ու տալիս այս վկայագիրը որպես հիշատակ։
Քաղաքն ուներ երկու անուն Գորիս և Կյորես։
Ոչինչ եկեղեցական չկար այդ ուխտավայրերում ոչ գիր ոչ խաչ։
Այդ ժխորից մարդկանց ու անասունների կանչերից ազատ էր Պասաժը։
Ահա երևաց ինքը քաղաքագլուխ Մաթևոս բեյը։
Ո՞ւր էիր երեկ ամբողջ օրը։
Դիմացը փողոցում էլեկտրական խոշոր լամպ կար։
Մի անգամ էլ շատ տարիներ առաջ, ճռնչաց այգու դուռը։
Ձեռքով նշան էր անում դեպի ներքև դեպի գետի արմուկը։
Ներքևը ձորում թառել են մի քանի տներ։
2.Տեքստում գտնել ենթակաները, ստորոգյալները, որոշիչները, հատկացուցիչները և բացահայտիչները։
Պարիսպների գլխին բույն են դրել ցինը և անգղը։ Հենց որ բերդի պարիսպների տակ ոտնաձայն է լսվում, նրանք կռնչյունով աղմկում են, թռչում են բներից և ահարկու պտույտներ անում բերդի կատարին։ Ապա բարձրանում է քարե արծիվը, կտուցը կեռ թուր, մագիլները՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները որպես պողպատե զրահ։
Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է, ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն։ Քարի մոտ է բսնում ալպիական մանուշակը, պարիսպների տակ։ Արևից քարերը տաքանում են, և երբ ամպերը ծածկում են քար ու պարիսպ, մանուշակը թեքվում է, գլուխը հենում քարին։ Ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան։
Ներքևը, ձորում, Բասուտա գետի մյուս ափին, քարաժայռերի վրա, թառել են մի քանի տներ։ Առավոտյան ծուխ է ելնում երդիկներից, ծուխը ձգվում է կապույտ երիզի նման և հալվում ամպերի մեջ։ Շոգ կեսօրին գյուղում կանչում է աքլորը, աքլորի կանչի հետ պառավ մի շինական հորանջում է տան ստվերում, ձեռնափայտով ավազի վրա նշաններ գծում, նշանների հետ փորփրում գլխով անցածը։
Ե՛վ գյուղում, և՛ բերդի գլխին ժամանակը սահում է դանդաղ, տարիները նույն ծառի միանման տերևներն են։ Դրա համար էլ խառնվում է ծերունու հիշողությունը։ Գետն աղմկում է առաջվա հանգով, նույն քարերն են և նույն քարե արծիվը։
Քանի՜ սերունդ է ապրել Բասուտա գետի մոտ՝ նրա ալիքների ձայնի տակ, կարկատած թաղիքները փռել ցեխերի վրա, եղեգնով պատել վրանները, և ամեն գարնան, երբ Կաքավաբերդի լանջին բացվել է ալպիական մանուշակը, այծ ու ոչխարը քշել են բերդի լանջերը, պարկը պանրով լցրել ու ձմեռը կրծել կորեկ հաց և այծի պանիր։
Այդ երգը նա նվագել է իր հայրենի քարանձավներում, բարձրադիր այդ երկրում։ (Տարածքային բացահատիչ)Իրիկնաժամին նստում եմ մենակ, կանաչ առվի մոտ, ուռիների տակ։ (Տարածքային բացահատիչներ)Հենց հաջորդ կիրակի առավոտ կանուխ որսորդ Անտոնը բռնեց անտառի ճանապարհը։ (Բացահատիչ չկա)Մենք, քո խոնարհ ծառաներս, յոթ եղբայր ենք։ (Համեմատական բացահատիչ)Ինքնաթիռի անձնակազմը շնորհավորում է ձեզ ու տալիս այս վկայագիրը՝ որպես հիշատակ։ (Բացահատիչ՝ նպատակային նշանակությամբ)Քաղաքն ուներ երկու անուն՝ Գորիս և Կյորես։ (Ներկայացնող բացահատիչ)Ոչինչ եկեղեցական չկար այդ ուխտավայրերում. ոչ գիր, ոչ խաչ։ (Բացահատիչ՝ բացասում ներկայացնող)Այդ ժխորից, մարդկանց ու անասունների կանչերից, ազատ էր Պասաժը։ (Պարզաբանող բացահատիչ)Ահա երևաց ինքը՝ քաղաքագլուխ Մաթևոս բեյը։ (Բացահատիչ՝ նույնականացնող)Ո՞ւր էիր երեկ ամբողջ օրը։ (Բացահատիչ չկա)Դիմացը, փողոցում, էլեկտրական խոշոր լամպ կար։ (Տարածքային բացահատիչ)Մի անգամ էլ, շատ տարիներ առաջ, ճռնչաց այգու դուռը։ (Ժամանակային բացահատիչ)Ձեռքով նշան էր անում դեպի ներքև՝ դեպի գետի արմուկը։ (Բացահատիչ՝ ուղղությունը հստակեցնող)Ներքևը, ձորում, թառել են մի քանի տներ։ (Տարածքային բացահատիչ)
2. Բաղադրիչների վերլուծություն
Առաջին տեքստից
- Ենթակա – ցինը, անգղը, նրանք, արծիվը
- Ստորոգյալ – դրել են, լսվում է, աղմկում են, թռչում են, բարձրանում է
- Որոշիչ – բերդի, քարե, պողպատե
- Հատկացուցիչ – բերդի պարիսպների տակ, քարե արծիվը, կտուցը կեռ թուր
- Բացահատիչ – կտուցը՝ կեռ թուր, մագիլները՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները՝ որպես պողպատե զրահ
Երկրորդ տեքստից
- Ենթակա – ալպիական մանուշակը, քարերը, բզեզը
- Ստորոգյալ – բուսնում է, տաքանում են, թեքվում է, հենում է
- Որոշիչ – ալպիական, կարմիր, ծիրանի
- Հատկացուցիչ – քարերի մոտ, պարիսպների տակ
- Բացահատիչ – ցողունը՝ կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը՝ ծիրանի գույն
Երրորդ տեքստից
- Ենթակա – տները, ծուխը, աքլորը, պառավը
- Ստորոգյալ – թառել են, ելնում է, ձգվում է, կանչում է
- Որոշիչ – քարաժայռերի, կապույտ, գունավոր
- Հատկացուցիչ – ձորում, գետի մյուս ափին
- Բացահատիչ – ծուխը՝ կապույտ երիզի նման, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան
Չորրորդ տեքստից
- Ենթակա – տարիները, հիշողությունը, գետը, քարե արծիվը
- Ստորոգյալ – սահում է, խառնվում է, աղմկում է
- Որոշիչ – միանման, նույն, քարե
- Հատկացուցիչ – բերդի գլխին, առաջվա հանգով
- Բացահատիչ – տարիները՝ նույն ծառի միանման տերևներն են, գետը՝ առաջվա հանգով
Հինգերորդ տեքստից
- Ենթակա – սերունդը, ալիքները, այծ ու ոչխարը
- Ստորոգյալ – ապրել է, քշել են, լցրել են
- Որոշիչ – կարկատած, եղեգնով, ալպիական
- Հատկացուցիչ – գետի մոտ, բերդի լանջերին
- Բացահատիչ – պարկը՝ պանրով լցրել, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան
Ամիրյան Գրիգոր 