



Macmillan English grammar in context
4.
Galileo
As well as being a scientist, Galileo was interested a in painting and music. He started his studies b by attending medical school in Padua. Unlike most scientists at that time, who usually relied c on discussing the facts, not trying to prove them, he recognized the importance d of doing experiments to prove the facts. He is famous e for dropping different weights from the Tower of Pisa to prove that all bodies fall at the same rate, though this is probably not a true story. Through practice, he also became good f at observing the stars, and identified craters on the Moon, sunspots, and the moons of Jupiter. As a result g of studying the planet Venus, he succeeded h in proving that Copernicus was correct, and that the Earth moved around the Sun. Unfortunately, the Church authorities accused him i of publishing unacceptable ideas. In the end, he was forced to choose j between being punished by the Church, or denying his own ideas. He spent most of the last nine years of his life imprisoned in his own house.
5.
a. Are you interested in fossil-collecting?
b. Does fossil-collecting involve walking long distances?
c. I often find rocks that I keep, but they aren’t really fossils.
d. There is a risk of falling when you look for fossils on a cliff.
e. I don’t think this place will help you find fossils.
f. Going on the club trip means getting up early.
g. I didn’t remember to bring my hammer.
h. I feel like sitting down and having a rest.
i. I am good at finding fossils.
j. Fossil-collecting is only worth doing if you’re serious about it.
6.
The first explorers to cross Australia
John Stuart decided to cross (cross) Australia from south to north in 1859. He wanted to win (win) a prize offered by the South Australian government. This meant traveling (travel) across mountains and desert for 3,000 kilometers. He and his three companions kept riding (ride) for eight months before reaching the center of the continent.
What had they expected to find (find)? So far, they had only succeeded in discovering (discover) a huge desert. On this expedition, Stuart failed to reach (reach) the coast and turned back ill and short of food. He tried to complete (complete) the journey the next year but failed again.
Finally, in 1861, he managed to arrive (arrive) at the northern coast, near the modern city of Darwin. Ever since, he has been famous for crossing (cross) the continent, though sadly he died soon after his return to Adelaide.
Գոյականական անդամի լրացումներ
Հատկացուցիչ
Ցույց է տալիս պատկանելիություն, սերում, ծագում, առաջացում Պատասանում է ու՞մ, ինչի՞, ինչերի՞ հարցերին։ Հատկացուցիչը դրվում է սեռական հոլովով։
1.Գտնել հատկացուցիչները:
• Այստեղ որոնում էր ուտելիքի մնացորդներ, որ վագոնների լուսամուտներից շպրտում էին գրեթե բոլոր ուղևորները:
• Մարդկանց ամենամեծ հավաքատեղին է շուկան:
• Այստեղից չեն վռնդվում քաղաքի անօթևան շները:
• Շուկայի դատարկ հրապարակում մարդիկ հայտնվեցին:
• Կաղ Վասոն բացեց խորտկարանի դուռը:
• Սրա մի ոտքը մյուսից կարճ է:
• Վասոյի հայրը իբր դաժան մարդ է եղել և երբ իմացել է տղայի արատի մասին, վճռել է խեղդել:
Հատկացուցիչները նախադասության այն անդամներն են, որոնք բնութագրում են որևէ գոյական՝ ցույց տալով դրա հատկանիշները։
Այս նախադասություններից հատկացուցիչներն են՝
1. այստեղ – (տեղի պարագա, ոչ հատկացուցիչ)
ուտելիքի – (նշում է ինչի մնացորդներ են, հատկացուցիչ)
մնացորդներ – (գոյական, գլխավոր բառ)
գրեթե բոլոր – (չափաբանական հատկացուցիչ, բնութագրում է ուղևորները)
ուղևորները – (գոյական, գլխավոր բառ)
2. ամենամեծ – (որակական հատկացուցիչ, բնութագրում է հավաքատեղին)
հավաքատեղին – (գոյական, գլխավոր բառ)
3. քաղաքի – (պատկանելիության հատկացուցիչ, բնութագրում է շները)
անօթևան – (որակական հատկացուցիչ, բնութագրում է շները)
շները – (գոյական, գլխավոր բառ)
4. շուկայի – (պատկանելիության հատկացուցիչ, բնութագրում է հրապարակը)
դատարկ – (որակական հատկացուցիչ, բնութագրում է հրապարակը)
հրապարակում – (գոյական, գլխավոր բառ)
5. Կաղ – (հատկանիշ ցույց տվող հատկացուցիչ, բնութագրում է Վասոն)
Վասոն – (գոյական, գլխավոր բառ)
6. մի – (դերանվանական հատկացուցիչ, բնութագրում է ոտքը)
մյուսից կարճ – (համեմատական հատկացուցիչ, բնութագրում է ոտքը)
ոտքը – (գոյական, գլխավոր բառ)
7. Վասոյի – (պատկանելիության հատկացուցիչ, բնութագրում է հայրը)
դաժան – (որակական հատկացուցիչ, բնութագրում է մարդը)
մարդ – (գոյական, գլխավոր բառ)
Հատկացուցիչի կետադրությունը:
Հատկացուցչի և հատկացյալի միջև հաճախ ընկնում է գոյական կամ դերանուն պարունակող որոշիչ բառակապակցություն կամ դերբայական դարձված: Այս դեպքերում հատկացուցչի վրա դրվում է բութ և կոչվում է հեռացված հատկացուցիչ։
Օր.՝ Թռչունների երամը չվեց հարավ: – Թռչունների՝ ամպերի մեջ սավառնող երամը չվեց հարավ:
2. Կետադրի’ր:
1. Արթուրի ներկաներին ուղղված ողջույնը աննկատ մնաց:
2. Բազեի որսորդի զարկից թուլացած մարմինն ընկավ լիճը:
3. Յուրաքանչյուրի ինձ ուղղված խոսքը խոցում էր սիրտս:
4. Առագաստանավի անցյալ դարում ապրած նավապետի գրառումներում մի հետաքրքիր փաստ կա:
5. Արեգակի ընդամենը մի քանի րոպե տևող խավարումը սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ:
Ահա կետադրված նախադասությունները՝
1. Արթուրի՝ ներկաներին ուղղված ողջույնը, աննկատ մնաց:
2. Բազեի՝ որսորդի զարկից թուլացած մարմինն ընկավ լիճը:
3. Յուրաքանչյուրի՝ ինձ ուղղված խոսքը, խոցում էր սիրտս:
4. Առագաստանավի՝ անցյալ դարում ապրած նավապետի գրառումներում, մի հետաքրքիր փաստ կա:
5. Արեգակի՝ ընդամենը մի քանի րոպե տևող խավարումը, սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ:
3.Գտեք որոշիչները և հատկացուցիչները, գրել՝ ինչ խոսի մասով են արտահայտված։
Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում, բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ, միայն սևին են անում բարձր բուրգերը։ Հեռվից ավերակներ չեն երևում և այնպես է թվում, թե բուրգերի գլխին հսկում կա, գոց են ապարանքի երկաթե դռները, աշտարակի գլխից մեկը ահա ձայն է տալու քարափը բարձրացողին։
Իսկ երբ քամին ցրում է ամպերը, ձորերում հալվում են ամպի ծվենները, պարսպի վրա երևում են մացառներ, աշտարակի խոնարհված գլուխը և կիսով չափ հողի մեջ խրված պարիսպները։ Ո՛չ մի երկաթյա դուռ և ո՛չ մի պահակ աշտարակի գլխին։
Լռություն կա Կաքավաբերդի ավերակներում։ Միայն ձորի մեջ աղմկում է Բասուտա գետը, քերում է ափերը և հղկում հունի կապույտ որձաքարը։ Իր նեղ հունի մեջ գալարվում է Բասուտա գետը, ասես նրա սպիտակ փրփուրի տակ ոռնում են հազար գամփռներ և կրծում քարե շղթաները։
Պարիսպների գլխին բույն են դրել ցինը և անգղը։ Հենց որ բերդի պարիսպների տակ ոտնաձայն է լսվում, նրանք կռնչյունով աղմկում են, թռչում են բներից և ահարկու պտույտներ անում բերդի կատարին։ Ապա բարձրանում է քարե արծիվը, կտուցը կեռ թուր, մագիլները՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները որպես պողպատե զրահ։
Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է, ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն։ Քարի մոտ է բսնում ալպիական մանուշակը, պարիսպների տակ։ Արևից քարերը տաքանում են, և երբ ամպերը ծածկում են քար ու պարիսպ, մանուշակը թեքվում է, գլուխը հենում քարին։ Ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան։
Որոշիչներ և հատկացուցիչներ
Որոշիչները
Որոշիչները գոյականին առնչվող քերականական երկրորդական անդամներն են, որոնք ցույց են տալիս առարկայի պատկանելությունը, քանակը կամ կարգը։ Դրանք արտահայտված են կարող են լինել դերանուններով, թվականներով, եղանակավորիչներով։
1. տարին բոլոր (թվականական-դերանվանական, որոշում է «ամպ» գոյականը)
2. միակ (թվականական, որոշում է «ծաղիկ» գոյականը)
3. հազար (թվականական, որոշում է «գամփռներ» գոյականը)
Հատկացուցիչները
Հատկացուցիչները բնութագրում են գոյականը՝ նշելով դրա հատկանիշները (որակական, պատկանելիության, պարագայական հատկացուցիչներ են լինում)։
1. Կաքավաբերդի (պատկանելիության հատկացուցիչ, որոշում է «գլխին» գոյականը)
2. ատամնաձև (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «պարիսպները» գոյականը)
3. սպիտակ (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «ամպերի» գոյականը)
4. բարձր (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «բուրգերը» գոյականը)
5. երկաթե (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «դռները» գոյականը)
6. խոնարհված (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «գլուխը» գոյականը)
7. կիսով չափ հողի մեջ խրված (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «պարիսպները» գոյականը)
8. քարե (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «արծիվը» գոյականը)
9. կեռ (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «կտուցը» գոյականը)
10. սրածայր (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «մագիլները» գոյականը)
11. պողպատե (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «զրահ» գոյականը)
12. ալպիական (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «մանուշակն» գոյականը)
13. կաքավի ոտքի պես կարմիր (համեմատական հատկացուցիչ, որոշում է «ցողունը» գոյականը)
14. ծիրանի գույն (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «ծաղիկը» գոյականը)
15. գունավոր (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «բզեզին» գոյականը)
16. ծիրանագույն (որակական հատկացուցիչ, որոշում է «բուրաստանը» գոյականը)
Օրգանիզմի ամենափոքր, կենսական գործընթացներին կարողացող միավորը բջիջն է։
Բջիջը ունի ինքնուրույն կենսական ակտիվություն, որը ներառում է նյութափոխանակություն, էներգիայի փոխակերպում, ինֆորմացիայի փոխանցում և անհատական առողջության պահպանություն, ուստի բոլոր կենսական օրգանիզմները կազմված են մեկ կամ մի քանի բջիջներից։
Օրգանական նյութերը հիմնականում պարունակում են կարմոն (կարբոն) էթևիչ տեսքով, և նրանք հիմնականում կազմված են կենսագործիչ գործողությունների համար անհրաժեշտ մոլեկուլներից։
Օրինակ՝
Անօրգանական նյութերը, ընդհանրապես, կարմոնը ունեն չեն (հետաքրքիր բացառություններով), որոնք գերհեշտված չեն կենսագործիչ գործընթացներում, և հիմնականում ընդգրկում են միներալներ ու մի քանի այլ նյութեր։
Օրինակ՝
Հիդրոֆիլ նյութերը ունեն պոլար կամ կայուն վարարներ, որոնք թույլ են տալիս ջուրը հեշտությամբ մախլախվել դրանց հետ։
Օրինակ՝
Հիդրոբոբ նյութերը, շրջադարձում իրենց չպոլար բնույթով, ձգտում են ջրի հետ միհլախվել չկատարել, և հաճախ կապվում են մոմների, յուղերի, կամ չհրավերված նյութերի հետ։
Օրինակ՝
Հարցադրումներ
Որո՞նք են կյանքի տարրերը` կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը
Կենդանի աշխարհը քանի՞ <<թագավորության>> է բաժանվում
Ո՞րն է կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը, ինչպիսի՞ կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր կան նրա բաղադրության մեջ
Ինչպիսի՞ օրգանական և անօրգանական նյութեր կան կենդանի օրգանիզմում
Ինչու՞ են գիտնականներն ասում. «Կյանքը սպիտակուցների գոյության ձևն է…»
Որո՞նք են սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների գործառույթները կենդանի օրգանիզմում
1. Կյանքի տարրերը (կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը)
Կենդանի օրգանիզմների քիմիական բաղադրության մեջ մտնող տարրերը բաժանվում են երեք խմբի՝
Մակրոտարրեր (ավելի քան 0.01%)՝ Ածխածին (C), Թթվածին (O), Ջրածին (H), Ազոտ (N), Կալցիում (Ca), Կալիում (K), Նատրիում (Na), Ֆոսֆոր (P), Ծծումբ (S), Քլոր (Cl), Մագնեզիում (Mg)
Միկրոտարրեր (0.001% — 0.01%)՝ Երկաթ (Fe), Պղինձ (Cu), Ցինկ (Zn), Մանգան (Mn), Մոլիբդեն (Mo), Կոբալտ (Co), Նիկել (Ni), Ֆտոր (F), Սիլիցիում (Si), Վանադիում (V)
Ուլտրատարրեր (0.000001% — 0.001%)՝ Ոսկի (Au), Սելեն (Se), Յոդ (I), Ուրան (U) և այլն
—
2. Կենդանի աշխարհը քանի՞ «թագավորության» է բաժանվում
Ժամանակակից դասակարգման համաձայն, կենդանի աշխարհը բաժանվում է 5 թագավորության՝
1. Մոներաներ (Monera) — Բակտերիաներ և արխեաներ (պրոկարիոտներ)
2. Պրոտիստներ (Protista) — Միաբջիջ էուկարիոտներ
3. Սնկեր (Fungi) — Խմորասնկեր, բորբոսներ, սնկեր
4. Բույսեր (Plantae) — Բոլոր ֆոտոսինթեզող բազմաբջիջ օրգանիզմները
5. Կենդանիներ (Animalia) — Բազմաբջիջ հեթերոտրոֆ օրգանիզմներ
Ժամանակակից դասակարգման համակարգում երբեմն օգտագործվում է նաև եռադոմենի համակարգը՝ Բակտերիաներ, Արխեաներ և Էուկարիոտներ:
—
3. Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը և նրա կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը
Կենդանի օրգանիզմի հիմնական կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ միավորը բջիջն է:
Բջիջի բաղադրության մեջ մտնող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերն են՝
Սպիտակուցներ (ֆերմենտներ, հորմոններ, կառուցվածքային սպիտակուցներ)
Նուկլեինաթթուներ (ԴՆԹ, ՌՆԹ)
Լիպիդներ (բջջաթաղանթի մաս)
Ածխաջրեր (էներգիայի աղբյուր)
Վիտամիններ (կենսաքիմիական ռեակցիաների կարգավորիչներ)
—
4. Կենդանի օրգանիզմում առկա օրգանական և անօրգանական նյութերը
Օրգանական նյութեր՝
Սպիտակուցներ
Ածխաջրեր
Լիպիդներ (ճարպեր)
Նուկլեինաթթուներ
Վիտամիններ
Անօրգանական նյութեր՝
Ջուր (70-90%)
Հանքային աղեր (NaCl, CaCO₃, Fe²⁺, Mg²⁺)
Գազեր (O₂, CO₂, N₂)
—
5. Ինչու՞ գիտնականներն ասում՝ «Կյանքը սպիտակուցների գոյության ձևն է»
Սպիտակուցները կենսաբանական համակարգերում կատարում են կարևորագույն ֆունկցիաներ՝
Ֆերմենտային (կատալիտիկ) ֆունկցիա՝ արագացնում են քիմիական ռեակցիաները
Կառուցվածքային ֆունկցիա՝ մկաններ, մաշկ, եղունգներ
Տրանսպորտային ֆունկցիա՝ արյան հեմոգլոբինը տեղափոխում է թթվածին
Պաշտպանական ֆունկցիա՝ հակամարմիններ
Կարգավորիչ ֆունկցիա՝ հորմոններ (ինսուլին, աճի հորմոն)
Սպիտակուցները կենսաբանական գործընթացների հիմնական կրողներն են, առանց որոնց կյանքը հնարավոր չէր լինի:
—
6. Կենսաքիմիական միացությունների գործառույթները
Այսպես, կյանքի համար անհրաժեշտ են տարբեր քիմիական միացություններ, որոնք ապահովում են բջջի և օրգանիզմի ամբողջական գործունեությունը:
Հայաստանը գտնվում է Հարավային Կովկասում՝ Ասիայի և Եվրոպայի սահմանագծին։ Այն զբաղեցնում է միջին բարձրության լեռնային տարածք՝ հիմնականում տեղակայված Հայկական լեռնաշխարհում։
Հայաստանն արտաքին ծովային սահման չունի, այն ծովից փակ երկիր է։ Ամենամոտ ծովերը Սևծովն է (մոտ 160 կմ հեռավորության վրա), Կասպից ծովը և Միջերկրական ծովը։
Հայաստանը սահմանակից է չորս պետության՝
Հայաստանը ունի սահմանային անցակետեր Վրաստանի, Իրանի և մասամբ Ադրբեջանի հետ։ Միջազգային ճանապարհների հիմնական ուղղություններն են՝
Հայաստանի կլիման հիմնականում խիստ ցամաքային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։
Հայաստանը հարուստ է բնական ռեսուրսներով, մասնավորապես՝
Հայաստանը լեռնային երկիր է, և նրա ռելիեֆը բազմազան է։ Բարձր լեռները, խոր հովիտները, սարահարթերը և հրաբխային զանգվածները ձևավորում են Հայաստանի յուրահատուկ ռելիեֆը։
Հայաստանում բնակչությունը մոտ 2.8-3 միլիոն մարդ է։ Բնակչության մեծ մասը հայեր են (ավելի քան 98%), իսկ հիմնական լեզուն հայերենն է։ Հայաստանի բնակչության մեծ մասը ապրում է քաղաքներում, հատկապես՝ մայրաքաղաք Երևանում։

1. One letter is missing. Write the words correctly.
1. flood
2. high tide
3. shallow
4. float
5. surface
6. narrow
7. puddle
8. drown
9. waterfall
10. ocean
2. Match 1–8 with a–i.
1. burst — b. its banks
2. the river — g. flows
3. low — d. in the lake
4. the width — h. of the river
5. it flows — g. the river
6. drown — f. in the water
7. a shallow — i. pond
8. the boat — a. capsized
3. Yes or No? Write Y or N.
1. Y
2. N
3. Y
4. Y
5. Y
6. N
7. Y
8. Y
9. Y
10. N
4. Circle the correct word.
1. flows
2. surface
3. lake
4. capsized
5. width
6. tide
7. drowned
8. narrow
5. Complete the texts with a suitable word in the correct form.
1. burst
2. flooded
3. depth
4. flowed
5. capsized
6. sank
7. shallow
8. drowned
Компания Toyota изначально называлась Toyoda Automatic Loom Works (основана в 1926 году Сакити Тойдой) и занималась производством ткацких станков. В 1933 году его сын, Киичиро Тойода, создал автомобильное подразделение, которое в 1937 году стало самостоятельной компанией — Toyota Motor Corporation.
Переход от Toyoda к Toyota произошёл в 1936 году, когда компания провела конкурс на новый логотип и название. Победил дизайн с катаканой トヨタ (Toyota), который:
Логотип был выполнен в стиле японской каллиграфии и включал надпись トヨタ внутри овала.
В послевоенные годы компания использовала текстовый логотип «TOYOTA» латиницей. Это соответствовало глобализации и упрощало восприятие бренда за границей.
Логотип стал более лаконичным, с чётким шрифтом и улучшенной читаемостью. В это время Toyota укрепляла позиции на международном рынке.
В 1989 году Toyota представила свой знаковый логотип, который используется до сих пор. Он состоит из трёх пересекающихся эллипсов:
Этот логотип появился в честь 50-летия Toyota и стал символом её международного роста.
В 2020 году компания представила упрощённый логотип: только три эллипса без фирменного шрифта. Это отражает тренд на минимализм и цифровизацию.
Таким образом, логотип Toyota прошёл путь от традиционного японского стиля к современному знаку, отражающему инновации и международный успех компании.
Выводы:
Логотип – это один из ключевых элементов визуальной идентичности бренда. Он играет стратегическую роль в маркетинге, помогая сформировать представление о компании, выделиться среди конкурентов и создать эмоциональную связь с потребителями.
Логотип – это мощный маркетинговый инструмент, который влияет на восприятие компании, формирует доверие, повышает лояльность клиентов и способствует росту бизнеса. Компании, уделяющие внимание дизайну логотипа, получают конкурентное преимущество и укрепляют свою рыночную позицию.
Նախադասության գլխավոր անդամներ, ստորոգյալ։ Ընդգծել ենթակաները, դուրս գրել ստորոգյալները:
Վայրի վարազի պես էր անտառապահ Պանինը։ Մի հրեշ էր նա անտառապետի տարազով, կոկարդով գլխարկը գլխին։ Անտառում հանկարծ կերևար, փայտահատի կողքին կկանգներ, կնայեր, թե ինչպես նա արագ կացնահար է անում ծառը։ Մեկ էլ, թաքստոցից դուրս կգար, կմռնչար այնպես, որ արջերն էլ էին քնից զարթնում և որջերում մռռում։ Լեղապատառ փայտահատին մնում էր կամ փախչել, կամ օձի պես ծռմռատել Պանինի մտրակի հարվածների տակ։
Պանինը որսորդ Էր։ Վեց շուն ուներ, մեկը մյուսից կատաղի։ Շների հետ որսի էր գնում Մթնաձորի խորքերը։ Ձմռան լուսնյակ գիշերներին, երբ վախից ոչ ոք չէր մոտենում Մթնաձորին, Պանինի շներն անտառի բացատում արջի հետ էին կոխ կենում, կամ հալածում էին խրտնած պախրային։
Պանինը վազում էր շների հետևից, հրճվանքից ճչում։ Գիշերվա որսը նրա համար հարազատ տարերք էր։
Առավոտը բացվում էր, ձյունի վրա արյան շիթեր էին երևում, այստեղ-այնտեղ խառնիխուռն հետքեր, խեղդված գայլի դիակ, կոտրատած ճղներ։ Մի փչակի մոտ նստում էր Պանինը, մինչև շները որսի միսն ուտեն։
Նա սպանած և ոչ մի կենդանու ձեռք չէր տալիս և շներին կշտացնելուց հետո վերադառնում էր տուն։ Եթե ճանապարհին տեսներ մեկին գողացած փայտը շալակին, Պանինի շները պիտի հարձակվեին նրա վրա, հալածեին, մինչև քափ-քրտինքի մեջ կորած, արյունլվա մարդը կարողանար մի տեղ պատսպարան գտնել։
Ենթակաները (ընդգծված)
1. Պանինը
2. Մի հրեշ
3. Կոկարդով գլխարկը
4. Պանինը
5. Վեց շուն
6. Շները
7. Պանինը
8. Գիշերվա որսը
9. Առավոտը
10. Շիթեր
11. Հետքեր
12. Գայլի դիակ
13. Ճղներ
14. Պանինը
15. Նա
16. Շները
17. Պանինի շները
Ստորոգյալները (դուրս գրված)
1. էր
2. էր
3. էր
4. ուներ
5. գնում էր
6. կերևար
7. կկանգներ
8. կնայեր
9. կացնահար է անում
10. դուրս կգար
11. կմռնչար
12. մռռում էին
13. մնում էր
14. փախչել
15. ծռմռատել
16. էր
17. ուներ
18. էին կոխ կենում
19. էին հալածում
20. վազում էր
21. ճչում էր
22. բացվում էր
23. էին երևում
24. նստում էր
25. ուտեն
26. չէր տալիս
27. կշտացնելուց հետո վերադառնում էր
28. տեսներ
29. պիտի հարձակվեին
30. հալածեին
31. գտնել

Փորձարարական առաջադրանք: Պատրաստե՛ք ինքնաշեն էլեկտրամագնիս: Դրա համար վերցրե՛ք մեծ մեխ, փաթաթե՛ք այն մետաղալարով, իսկ դրա ծայրերը միացրե՛ք որևէ հոսանքի աղբյուրի (օրինակ՝ գրպանի լապտերի մարտկոցի): Փորձարկե՛ք էլեկտրամագնիսի ներգործությունը` այն մոտեցնելով երկաթե տարբեր առարկաների: Փորձե՛ք որոշել էլեկտրամագնիսի ամբարձիչ ուժը նրա բարձրացրած մեխերի առավելագույն թվի հիման վրա:
ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԻ ՀԱՎԱՔՈՒՄՆ ՈՒ ԴՐԱ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄԸ
Աշխատանքի նպատակը. հավաքել էլեկտրամագնիս պատրաստի դետալներից և փորձով ստուգել, թե ինչից է կախված դրա մագնիսական գործողությունը։
Սարքեր և նյութեր. երեք էլեմենտներից (կամ ակումուլյատորներից) կազմված մարտկոց, ռեոստատ, բանալի, միացնող հաղորդալարեր, կողմնացույց, էլեկտրամագնիս հավաքելու դետալներ։
Ցուցումներ աշխատանքի վերաբերյալ