Կենսաբանություն

Դաս 1  (09.09-13.09)
Կենդանի օրգանիզմի բաղադրություն, օրգանական, անօրգանական նյութեր, հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութր:

Լրացուցիչ աշխատանք`

1. Ո՞րն է օրգանւզմի ամենափոքր միավորը։

2.Ի՞նչ օրգանական և անօրգանական նյութեր գիտեք, բերեք օրինակներր։

3. Բնութագրեք հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութերը, բերեք օրինակներ։

Օրգանիզմի ամենափոքր միավորը
Օրգանիզմի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ամենափոքր միավորը բջիջն է։ Բոլոր կենդանի օրգանիզմները կազմված են բջիջներից, որոնք կարող են լինել միաբջիջ կամ բազմաբջիջ օրգանիզմների մաս։

Օրգանական և անօրգանական նյութեր

• Օրգանական նյութեր՝ այս նյութերը պարունակում են ածխածնի (C) և հանդիսանում են կենդանի օրգանիզմների հիմնական բաղադրիչները։ Օրինակներ՝
  • Սպիտակուցներ (օր․՝ կոլագեն, հեմոգլոբին)
  • Ածխաջրեր (օր․՝ գլյուկոզ, օսլա)
  • Ճարպեր (օր․՝ օմեգա-3, խոլեստերին)
  • Նուկլեինաթթուներ (օր․՝ ԴՆԹ, ՌՆԹ)
• Անօրգանական նյութեր՝ դրանք կարող են լինել ինչպես օրգանիզմի ներսում, այնպես էլ բնության մեջ, սակայն չեն պարունակում ածխաջրածնային կմախք։ Օրինակներ՝
  • Ջուր (H₂O)
  • Թթվածին (O₂)
  • Աղեր (օր․՝ NaCl — սննդի աղ, CaCO₃ — կալցիումի կարբոնատ)
  • Հանքանյութեր (օր․՝ երկաթ, մագնեզիում)

Հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութեր

• Հիդրոֆիլ նյութեր՝ (ջրասեր նյութեր) հեշտությամբ լուծվում են ջրում, քանի որ ունեն բևեռային կառուցվածք և ջրածնային կապեր կարող են առաջացնել ջրի մոլեկուլների հետ։ Օրինակներ՝
  • Աղեր (օր․՝ NaCl — նատրիումի քլորիդ)
  • Շաքար (օր․՝ գլյուկոզ)
  • Ալկոհոլներ (օր․՝ էթանոլ)
• Հիդրոֆոբ նյութեր՝ (ջրատյաց նյութեր) չեն լուծվում ջրում, քանի որ ունեն ոչ բևեռային կառուցվածք և նախընտրում են այլ ոչ բևեռային լուծիչներ։ Օրինակներ՝
  • Ճարպեր և յուղեր (օր․՝ բուսական յուղ, խոլեստերին)
  • Մոմեր (օր․՝ մեղրամոմ)
  • Բենզին, բենզոլ