Կարդալ բնագիրը և կատարել առաջադրանքները.
(1) Աշխարհահռչակ կոմպոզիտորը՝ Արամ Խաչատրյանը, այն հազվագյուտ արվեստագետներից է, որոնք կենդանության օրոք արժանացան համաշխարհային փառքի և ճանաչման: (2) Մի հանգամանք, սակայն, զայրացնում էր Խաչատրյանին. որ երկիրն էլ այցելեր, նախ և առաջ հատուկ հիացմունքով կատարում էին «Սուսերով պարը»՝ գրված «Գայանե» բալետի համար: (3)-Թողած «Սպարտակը», իմ մյուս ստեղծագործությունները՝ միշտ պատահականորեն ստեղծված այդ պարի մասին են խոսում,- հաճախ էր ասում նա՝ չափազանց վրդովված: (4) Երբ Խաչատրյանը գրեց «Գայանեն», նախնական տարբերակում «Սուսերով պարը» չկար. ահա զավեշտալի մի պատմություն՝ կապված «Սուսերով պարի» ստեղծման հետ: (5) Բալետը Մոսկվայում պատրաստվում էր բեմադրության, իսկ ինքը՝ հեղինակը, այդ օրերին Կույբիշևում էր: (6) Մի օր անսպասելիորեն կոմպոզիտորի տանը հայտնվեցին Մեծ թատրոնի մի խումբ աշխատակիցներ տնօրենի ուղեկցությամբ. պարզվեց՝ «Գայանեի» մեջ ընդգրկված մի անվանի մենապարուհի դժգոհ է, որ չունի անձամբ իր համար գրված պար: (7) -Արա՛մ Իլյիչ, Ձեզ համար ի՞նչ դժվար բան է մի պար հորինելը,- աղերսական ձայնով խնդրում էին եկվորները.- խնդրում ենք մտնել մեր անելանելի վիճակի մեջ: (8) Խաչատրյանը զայրացավ. հանպատրաստից ինչպե՞ս կարելի է ստեղծագործել. դա արդեն քմահաճույք է: (9) Բայց ինչ կարող էր անել. մարդիկ երկար ճանապարհ էին կտրել-անցել: (10) Բարկացած նստեց դաշնամուրի մոտ և մատներով հենց այնպես հարվածեց ստեղներին՝ խռովված հոգին հանգստացնելու համար: (11) Զգաց՝ բարկության պահին իջեցրած հարվածները յուրահատուկ չափով հնչեցին: (12) Մի քանի օր անց թատրոնի աշխատակիցները հրաժեշտ տվեցին կոմպոզիտորին խանդաղատանքով՝ Մոսկվա տանելով «Սուսերով պարի» նոտաները. այդ մոլեգնող մեղեդին համընդհանուր ընդունելություն գտավ: (13) Անգլիայում մեծանուն կոմպոզիտորը հրավեր ստացավ առաջին նախարարից: (14) Երբ ուղեկցող անձանց հետ մտավ լուսավոր առանձնարանի ընդարձակ հյուրասենյակը՝ ձեղունից կախված հսկայական ջահով, ոչ ոք չդիմավորեց նրան: (15) Շքեղաշուք դահլիճը դատարկ էր ու լուռ: (16) Սովոր լինելով լեփ-լեցուն դահլիճների և հոտնկայս ծափահարությունների՝ Խաչատրյանն ապշեց: (17) Բայց կատարվեց անսպասելին. դիմացի պատին տեսավ իր մեծադիր նկարը՝ դիրիժորական փայտիկը ձեռքին, և երփներանգ ծաղիկների մեծ փնջեր՝ բյուրեղապակյա ծաղկամաններով դրված նկարի տակ: (18 )Նա մերթ ակնապիշ նայում էր նկարին, մերթ շուրջբոլորը, երբ նկարի հետևից որոտընդոստ ձայնով հնչեց «Սուսերով պարը»: Ըստ Ռ. Զարյանի
Առաջադրանքներ
- 13-րդ և 14-րդ նախադասություններից դուրս գրել 4 ածական։
- 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել 2 դերանուն և որոշել տեսակը։
- 15-րդ նախադասության դատարկ և լուռ բառերի համար գրել երկուական հոմանիշ։
- 10-րդ և 12-րդ նախադասություններից դուրս գրել անկախ դերբայների օրինակներ։
- Որոշել 10-րդ նախադասության դիմավոր բայերի եղանակը, ժամանակաձևը, դեմքը, թիվը։
- 18-րդ նախադասությունից դուրս գրել անհոդակապ 2 բարդ բառ։
- 6-րդ նախադասությունից դուրս գրել Ա ներքին հոլովման պատկանող 2 գոյական։
- 3-րդ նախադասությունից դուրս գրել ածանցավոր 2 բառ։
- 17-րդ նախադասությունից դուրս գրել ուղիղ խնդրի 2 օրինակ։
- 5-րդ նախադասությունից դուրս գրել բացահայտիչը և բացահայտյալը և նշել բացահայտչի տեսակը։
- 13-րդ նախադասությունից դուրս գրել տեղի պարագայի 1 օրինակ։
- 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել հետադաս դերբայական դարձվածը։
- 10-րդ և 11-րդ նախադասություններից ո՞րն է համադասական, գրել նախադասությունը։
- 3-րդ նախադասության ուղղակի խոսքը փոխակերպել անուղղակի խոսքի
Ահա առաջադրանքների պատասխանները՝ ըստ տրված բնագրի.
1. 13-րդ և 14-րդ նախադասություններից դուրս գրել 4 ածական.
մեծանուն, առաջին, լուսավոր, ընդարձակ
2. 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել 2 դերանուն և որոշել տեսակը.
նրանք (անհատական), այդ (ցուցական)
3. 15-րդ նախադասության դատարկ և լուռ բառերի համար գրել երկուական հոմանիշ.
դատարկ → անբովանդակ, անշուք
լուռ → անխոս, հանգիստ
4. 10-րդ և 12-րդ նախադասություններից դուրս գրել անկախ դերբայների օրինակներ.
հարվածեց (10-րդ նախադասություն)
հրաժեշտ տվեցին (12-րդ նախադասություն)
5. 10-րդ նախադասության «դիմավոր» բայերի եղանակը, ժամանակաձևը, դեմքը, թիվը.
Եղանակ → սոսկական
Ժամանակաձև → անցյալ
Դեմք → 3-րդ
Թիվ → եզակի
6. 18-րդ նախադասությունից դուրս գրել անհոդակապ 2 բարդ բառ.
դիրիժորական փայտիկ
բյուրեղապակյա ծաղկաման
7. 6-րդ նախադասությունից դուրս գրել «Ա» ներքին հոլովման պատկանող 2 գոյական.
բալետ
թատրոն
8. 3-րդ նախադասությունից դուրս գրել ածանցավոր 2 բառ.
ստեղծագործություններ
պատահականորեն
9. 17-րդ նախադասությունից դուրս գրել ուղիղ խնդրի 2 օրինակ.
իր մեծադիր նկարը
դիրիժորական փայտիկը ձեռքին
10. 5-րդ նախադասությունից դուրս գրել բացահայտիչը և բացահայտյալը և նշել բացահայտչի տեսակը.
Բացահայտյալ → հեղինակը
Բացահայտիչ → այդ օրերին Կույբիշևում էր
Բացահայտչի տեսակը → հանգամանքային
11. 13-րդ նախադասությունից դուրս գրել տեղի պարագայի 1 օրինակ.
Անգլիայում
12. 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել հետադաս դերբայական դարձվածքը.
խանդաղատանքով
13. 10-րդ և 11-րդ նախադասություններից ո՞րն է համադասական, գրել նախադասությունը.
11-րդ նախադասությունը համադասական է.
«Զգաց՝ բարկության պահին իջեցրած հարվածները յուրահատուկ չափով հնչեցին»
14. 3-րդ նախադասության ուղղակի խոսքը փոխակերպել անուղղակի խոսքի.
Խաչատրյանն ասում էր, որ թողած «Սպարտակը» և իր մյուս ստեղծագործությունները՝ միշտ պատահականորեն ստեղծված «Սուսերով պարի» մասին են խոսում:
Ամիրյան Գրիգոր 