Աշոտ Առաջին (հայտնի նաև որպես Աշոտ Մեծ) հանդիսանում է հայկական պատմության դեմքին՝ որպես առաջին Բագրատունի թագավոր և անկախ Հայաստանի վերականգնման գլխավոր գործիչներից մեկը։ Նրա գործունեությունը և աճեցնող գործունեությունը նշանակալի ջանքեր էր ներկայացնում թե քաղաքական, թե մշակութային, թե տնտեսագիտական ոլորտներում։ Ստորև ներկայացված են նրա կյանքի և թագավորության հիմնական անկյունները՝
Կենսագրական
- Ծննդյան տարիք ու բնույթ
Աշոտ Առաջինը ծնվել է մոտավորապես 820 թ. մոտ և պատկանում է Բագրատունիների տոհմին, որը պատմական կերպով հայտնի էր իր ռազմական և քաղաքական արագությամբ։
Նա աճեցրեց խանդավաճախ պայքարող, բազմաշերտ կառավարման համակարգը, որը նպատակաուղղված էր անկախ պետականության հաստատմանը։
- Նախնական սահմանափակումներ և իրավիճակ
9-րդ դարում Հայաստանի տարածքները մտան արաբական տիրույթների ներքո՝ հետևանքով տարբեր արտաքին ակտիվ ազդեցությունների (Բյուզանդիա, Արաբական խալիֆություն) տակ էին։
885թ.-ին, նրա դեմ պայքարող տարածքային և քաղաքական առանձնահատկությունները հնարավորություն է տվել, որ իր հաստատուն զարգացմամբ ստանա նաև միջազգային ճանաչում՝ որպես անկախ թագավոր։- Դիվկագիտական միջոցներ
Աշոտ Առաջինը օգտագործեց դիվկագիտական միջոցները՝ ձեռք բերել Բյուզանդիայի և նաև արաբական կողմերի աջակցությունը, ինչը հնարավորություն էր տալիս սահմանափակել ներքոություն և բացել ուղին հայրենական ինքնությունը վերականգնելու համար։
Կառավարման քաղաքականություն և հաջողություններ
- Նախադասական կառավարման համակարգ
Նրա իշխանության ժամանակ, Հայաստանը սկսում է վերականգնվել՝ հաստատելով կենտրոնացված կառավարման սկզբունքները, որոնք նպաստում էին երկրի համագործակցային և պաշտպանության համակարգի ձևավորմանը։ - Մշակութային և տնտեսական վերականգնում
Թագավորական կառավարումը տրամադրեց դարձրնողական շարժումներ, որոնք նպաստեցին մշակութային ժառանգության վերականգնմանը, տնտեսության ամրապնդմանը և ազգի ինքնության վերականգնմանը։
Նրա ռազմավարական որոշումները, ներառյալ բանակցությունները միջազգային դերասանական պետությունների հետ, հիմք հաստատեցին անկախ Հայաստանի մշտական կառավարման և տարածաշրջանային աջակցության մեջ։
- Ազգային ինքնության վերականգնում
Աշոտ Մեծի աշխատանքը հիմք է հանդիսացել՝ համարելով առաջին քայլը անկախ, ինքնուրույն հայ պետության համար, որի վրա ապագայում շարունակվեց Bagratունի թագավորության շղթան։
Իր առաջնորդության ժամանակ, հայ ժողովրդի համար ստեղծվեց այն տրամադրվածություն, որով կարողանում էր ամրապնդվել ազգային սեփականությունը, մշակույթը և պատմական ժառանգությունը, ինչը այդ ժամանակաշրջանում շատ կարևոր էր սահմանի և ինքնության հարցում։
Աշոտ Առաջին (Մեծ)՝ Հայաստանի պատմության կարևոր կերպարներից մեկը, իր դեմքերը, ռազմավարական մտքերով և դիվկակցության միջոցով, մեծ դեր է ունեցել անկախ հայկական պետականության վերականգնման և ամրապնդման գործում։ Նրա ժամանակաշրջանը երևում է որպես նոր կայծի ստեղծում, որի հիմքերի վրա ձևավորվել են հաջորդBagratունի թագավորության ղեկավարական համակարգերը և ազգային ինքնության վերականգնման արժեքները։
Ամիրյան Գրիգոր 