Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում.
– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել: – Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր: – Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը: – Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ: Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է. – Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:
Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:
Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է. – Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք: – Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա: – Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է: Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել: Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը: Հյուսնը հառաչում է.
– Այժմ գնում եմ մեռնելու: Եվ բացում է դուռը: – Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է: Նրա համար դագաղ սարքիր:
1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարին։ Հիմնավորի՛ր։
Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։
Անքննելի են Աստծու գործերը։
Միշտ վստահիր ընկերոջդ։
Հույսդ երբեք մի կորցրու։
Դժբախտությունը միշտ անսպասելի է գալիս։
2․ Ի՞նչ կերպարներ կան ստեղծագործության մեջ: Ո՞ր կերպարի (կերպարների) բացակայության դեպքում ստեղծագործության ասելիքը չէր տուժի:
1. Մտքեր, որոնք համապատասխանում են ստեղծագործության հիմնական գաղափարին
Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։ Հիմնավորում: Հյուսնը իր կյանքի վերջնական պահում պատրաստվում էր մահանալ, բայց ամեն ինչ թարմացվեց՝ թագավորը մահացել է, ուստի այդ խիստ պատժը անցավ: Այս ցուցադրությունը ցույց է տալիս, որ չնայած դժվարությունների, ամեն ինչ կարող է փոխվել, և չմշտադառնալով չեղյալ է զգացողությունը:
Հույսդ երբեք մի կորցրու։ Հիմնավորում: Հետևում է այն ուղիղ և իմաստավոր խորհուրդը, որը ընկերը տալիս է՝ «հույսդ երբեք մի կորցրու»: Անհավանական է կարծում, որ նույնիսկ ամեն վախեցված պահում էլ պետք է պահպանենք այն, որովհետև իրականություն մտադիր է փոխվել:
Միշտ վստահիր ընկերոջդ։ Հիմնավորում: Ընկի սրտանց աջակցությունը և նրա վստահությունը ուղիղ արտահայտում են, թե որքան կարևոր է վստահել և սպասարկել ուրախությունն ու յայտնարարությունների մեջ եղած հոգուն, երբ ամեն ինչ թանկվում է:
Հետևաբար, ստեղծագործության ոգին, որին կարևոր է հույսը, փոխառումը ու վստահությունը, ապահովվում է այս երեք գաղափարների միջոցով:
2. Ստեղծագործության կերպարներ և կարևորությունը
Հյուսն – պատմության գլխավոր հերոսը, ով իր անհնարին դառնալը սպասում էր, և նրա դեմ կանչում արտահայտվում է պատոքին մահելու փոխարեն, թարմություն պահելու գաղափարը:
Հյուսնի ընկերը – սերտ եղավ գլխարախոսը, ով վայելում է ջերմության և հույսի զգացողությունը, ուստի նրա խորհրդները (հավաքել ուտել, խմել ու հիշել, որ ամեն ինչ անցողիկ է) է մթագրում պատմության կենտրոնական թեման:
Հյուսնի կինն ու երեխաները – նրանք էլանում են զգացմունքներով, իրենց ցավը և վշտը ցուցաբերելով, բայց համախմբելով միասնական, կենդանի ոգին:
Թագավորի մարդիկ – խորհրդանշում են իրենց անձը կարգավորող կամ տիրապետող գործոնների՝ ինչպես նաև այն անհավանական և անսպասելի իրադարձությունը, որ կատարվում է:
Հարցի երկրորդ մասի պատասխանը. Պատմության հիմնական ասելիքը՝ «հույսդ երբեք մի կորցրու» և «ամեն ինչ անցողիկ է», արտահայտվում է Հյուսնի և նրա ընկոսի միջև տեղի ունեցող շփմանը: Եթե արտահոսքի տեսանկյունից կտեսնենք, ապա
Հյուսնի կինը ու երեխաները որպես աջ աջակցող դեր են, որոնք դրսևորում են մարդու կյանքի անհամար անկցումները, սակայն նրանք չեն ապահովում կամ խթանում գլխավոր գաղափարը:
Հետևաբար՝ Հյուսնի և նրա ընկոսի բացակայության դեպքում, ստեղծագործության ասելիքը կզուգահեռ կդառնա վնասված, քանի որ նույնևնից են ներկայացնում անձնական բարդությունը և ոչ մշտականությունը, սակայն եթե ընդհանրապես վերափոխենք՝ եթե ջերմ, հավանական խթանումը (հույս և վստահություն) կպահպանվի, ապա կողմնական (աջակցող) կերպարների բացակայությունը անորոշ չգրվում։
Ազդելակերպում, եթե բաց թողենք իրենց, թեև դեկորատիվ նուրբ հատկանիշներ կչփորձեն, բայց խորը ասելիքը՝ կստանա Հյուսնի և նրա ընկոսի հիմք, որոնք հանդիսանում են ստեղծագործության իրադաշտը, ուստի այս աջակցության կերպարները, չնայած զգալի են, չպահպանեն սկզբնական հաղորդագրությունը։
Հեմորդ, թեև պատմության բոլոր կերպարներն կարևոր են ձևավորելու ընդհանուր դյուրքնությունը, հիմնական ասելիքը, թե երբեւում պետք է պահպանել հույսը և վստահ լինել, ուղիղ արտահայտվում է Հյուսնի և նրա ընկոսի միջեւ, ուստի կինը ու երեխաների բացակայության դեպքում, կազմվածքը կարող է մի փոքր դադարեցնել, բայց հիմնականում ասելիքը կդառնա անփոփոխ:
Հյուսնի պատմությունը։ Վիլյամ Սարոյան Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում. – Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու: Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել: Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:Հյուսնը հառաչում է. – Այժմ գնում եմ մեռնելու:Եվ բացում է դուռը:– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է:Նրա համար դագաղ սարքիր: Առաջադրանքներ1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարին։ Հիմնավորի՛ր։
Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։
Անքննելի են Աստծու գործերը։
Միշտ վստահիր ընկերոջդ։
Հույսդ երբեք մի կորցրու։
Դժբախտությունը միշտ անսպասելի է գալիս։
2․ Ի՞նչ կերպարներ կան ստեղծագործության մեջ: Ո՞ր կերպարի (կերպարների) բացակայության դեպքում ստեղծագործության ասելիքը չէր տուժի:
Առաջադրանք 1. Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարին։
Հիմնավորում․
✅ Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։ Ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, որ կյանքում ոչինչ մշտական չէ: Հյուսնը կարծում էր, որ մահն անխուսափելի է, սակայն իրավիճակն անսպասելիորեն փոխվեց:
✅ Հույսդ երբեք մի կորցրու։ Ընկերը փորձում էր հյուսնին հուսադրել և հիշեցնել, որ պետք չէ կորցնել հույսը, քանի որ իրավիճակները կարող են փոխվել:
✅ Դժբախտությունը միշտ անսպասելի է գալիս։ Ինչպես հյուսնի համար անսպասելի էր թագավորի հրամանը, այնպես էլ նույնքան անսպասելի էր նրա մահը:
❌ Անքննելի են Աստծու գործերը։ Չնայած ստեղծագործության մեջ անսպասելի իրադարձություններ են տեղի ունենում, այն ուղղակիորեն չի շեշտադրում աստվածային կամքը:
❌ Միշտ վստահիր ընկերոջդ։ Ընկերը հյուսնին աջակցեց, բայց դա չէր հանդիսանում ստեղծագործության հիմնական գաղափարներից մեկը:
—
Առաջադրանք 2. Ի՞նչ կերպարներ կան ստեղծագործության մեջ, և ում բացակայության դեպքում ստեղծագործության ասելիքը չէր տուժի։
Ստեղծագործության մեջ կան հետևյալ կերպարները՝
Հյուսնը (գլխավոր հերոսը)
Հյուսնի ընկերը
Հյուսնի կինը և երեխաները
Թագավորը (անուղղակի կերպար, քանի որ նա հայտնվում է միայն իր հրամանով)
Թագավորի մարդիկ
Որ կերպարի բացակայության դեպքում ստեղծագործության ասելիքը չէր տուժի՞։ Հյուսնի ընտանիքի (կին և երեխաներ) բացակայությունը մեծապես չէր ազդի ստեղծագործության հիմնական ասելիքի վրա, քանի որ նրանց դերը հիմնականում ընդգծում էր հյուսնի վիշտը: Սակայն եթե հյուսնի ընկերը բացակայի, պատմության հիմնական գաղափարը՝ հույսի չկորուստը, թերի կմնա, քանի որ հենց նա էր հորդորում հույս չկորցնել:
Նյուտոնի տեսությունը նախատեսում է, որ լույսը բաղկացած է փոքրիկ, ինքնուրույն կորստված կոռպուսքուլներից («մաքրիչներ»), որոնք շարժվում են գծով: Այս մոտեցումն, որը կոչվում է կոռպուսքուլային տեսություն, օգնեց բացատրել լույսի ուղիղ տարածման և ստուգման (հայտնադրման, քշման) հիմնական կանոնները, սակայն խնդիրներ է առաջացնում այնպիսի երևույթների, ինչպես դիֆրակցիա և միջախմբում, բացատրության մեջ:
Հյուգենսը, իր կողմից, ներկայացրեց լույսը որպես ալիքի բնույթ ունեցող երևույթ: Հհինգեսի ալիքային տեսության համաձայն, յուրաքանչյուր լույսի ալիքի կետ գործում է որպես երկրորդական ալիքի աղբյուր, ինչը հնարավորություն է տալիս բացատրել դիֆրակցիան, միջախմբումը և այլ բարդ ալիքային երևույթներ: Այս մոտեցումն ավելի լայնորեն արտահայտում էր լույսի ընթացքը տարբեր միջավայրերում:
Այս երկու տեսություններ միասին սահմանեցին լույսի բարդ բնույթը, որտեղ հետագայում 19-րդ դարում տարածվեց էլեկտրոմագնիտային ալիքների տեսությունը, որը միավորում է այս երկու տեսությունների որոշ տարրեր:
2.Որ լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր
Լույսի կետային աղբյուրն այն լուսատու մարմինն է, որը ճառագում է լույսի ճառագանքներ առանձին կետից, առանց տարածության մեջ մերյալ տարածման: Այսպիսի աղբյուրներ, օրինակ, կարող են լինել աստղերը կամ լուսատու բյուրեղները, որոնք համարում են իրենց մեթոդի կառույցով: Այդ աղբյուրների լույսն առաքվում է բոլոր կողմերով, որպես կանոն, կմախք պատկերի նման:
3.Լույսի ինչ բնական և արհեստական աղբյուրներ գիտեք:
Լույսի բնական աղբյուրներ են՝
Արեգակ (արեւ) — հիմնական բնական լույսի աղբյուրը։
Լուսին — արեւի լույսի արտացոլման շնորհիվ լուսավորում է գիշերը։բնական ֆոսֆորեսցենտ լույսի աղբյուր, օրինակ՝ որոշ մանր մանրաթելեր կամ օրգանիզմներ (ինչպես լուսեղեն բծեր)։
Գազային մոլեկուլներ — ինչ-որ անվերահսկելի կրակի ժամանակ (օրինակ, կրակի վրա)։
Լույսի արհեստական աղբյուրներ են՝
Լամպեր — տարբեր տեսակներ, այդ թվում՝ խոնավության, էներգախնայող, LED և այլն։
Լազեր — հատուկ կիրառման համար, օրինակ՝ բժշկությունում կամ տեխնոլոգիական սարքերում։
Ֆլուորեսցենտ լամպեր — որոնք օգտագործվում են փոխլրացնելու համար։
Քիմիական լուցկիներ — որոնք արհեստականորեն تولیدում են լույս՝ քիմիական ռեակցիաների միջոցով։
Այս աղբյուրները օգտագործվում են տարբեր նպատակների համար, ինչպես բնական, այնպես էլ արհեստական լուսավորչական դիզայնում։
4.Որն է Արեգակի և Լուսնի լուսարձակման տարբերությունը: Արեգակը և Լուսնի լուսարձակումը տարբեր է, քանի որ երկու մարմիններն ունեն տարբեր բնույթ և վերացականություն։
Արեգակը — Արեգակը լուսին է արտադրում՝ իրականացնելով ային վառ վառելուկային պրոցեսներ իր ներսում։ Արեգակի լուսարձակումը ծագում է այն բանից, որ Արեգակը թափանցելով ներքին բարձր ջերմաստիճանում, իրականացնող էներգիան փոխվում է լույսի։ Այն ինքնուրույն լույս է արտադրում և նրա էներգիան բացասական ազդեցություն է ունենալու վրա մեզ վրա՝ տրամադրելով ջերմություն և լույս։
Լուսին — Լուսինը չի ունի սեփական լույս, այլ միայն արտացոլում է Արեգակի լույսը։ Երբ մենք տեսնում ենք Լուսինը, այն իրականում Արեգակի լույսն է, որը անդրադարձվում է Լուսնի մակերևույթից։ Լուսինը կարծես «բռնում» է Արեգակի լույսը և այն վերադարձնում դեպի Երկիր՝ այսպիսով, մենք տեսնում ենք դրա լուսային մասը։
Այդ պատճառով, Արեգակի լույսը ինքնուրույն է, իսկ Լուսնի լույսը կախված է Արեգակի լուսարձակումից։
5.Ինչ է լույսի ճառագայթը: Լույսի ճառագայթը երկրային կամ այլ միջավայրում ձգվող լույսի կամ էլեկտրոմագնիսական ճառագայթման մի փոքրիկ մաս մասնակցող մասնիկների կամ ճառագայթման խմբի նոմեն է։ Լույսը, որպես էլեկտրոմագնիսական ճառագայթում, ունի տարբեր երկարություններ, որոնք բնորոշում են անոթական, տեսանելի կամ այլ տեսակի լույս, որոնց միջոցով մենք տեսնում ենք աշխարհի օբյեկտները։
Լույսի ճառագայթները կարող են շարժվել ուղիղ գծերով և ժամանակի ընթացքում կորցնելով իրենց էներգիան կարող են փոխել իրենց ուղղությունը, օրինակ՝ արտացոլման կամ անկման միջոցով։ Լույսի ճառագայթները կարևոր դեր են խաղում մեր տեսողության մեջ, ինչպես նաև բնության տարբեր գործընթացներում, օրինակ՝ photosynthesis-ի ժամանակ։
Հիշեցնենք, որ լույսը կազմված է ֆոտոններից, որոնք առանց զանգված ունեն, բայց ունեն էներգիա և շարժվում են մեծ արագությամբ՝ մոտ 299,792 կիլոմետր/վայրկյան (կատարյալ դատարկության պայմաններում)։
6.Ինչպես է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում:
Ուղիղ գիծ: Լույսը տարածվում է ուղիղ գծերով, եթե այն չի հանդիպում որևէ խոչընդոտի կամ անցում չի կատարում մեկ միջավայրից մյուսը:
Ապշեցուցիչ էֆեկտներ: Լույսը կարող է անդրադարձել և արտացոլվել տարբեր մակերևույթների վրա, սակայն դա տեղի է ունենում միայն այն ժամանակ, երբ լույսի ճառագայթը հանդիպում է այդ մակերևույթներին:
Զանգվածի ազդեցություն: Համասեռ միջավայրում լույսի արագության փոփոխություն տեղի չի ունենում, մինչդեռ երբ լույսը մտնում է այլ միջավայր (օրինակ՝ օդից ջուր), նրա արագությունը փոփոխվում է, և կարող է առաջանալ բրեկման երևույթ:
Ինտենսիվության բացասական փոխադարձ կապ: Լույսի ինտենսիվությունն նվազում է, երբ այն տարածվում է լայն տարածքում։
Լույսի հատկությունը տարածվել ուղիղ գծերով է նաև հիմնարար՝ անհրաժեշտ տարբերումների և հաշվարկների համար, և հաճախ օգտագործվում է տարբեր տեսանելի երևույթների նկարագրության համար, ինչպես օրինակ՝ չորսկյունների անցումը, տարբեր լույսի չորացման տեսակետները և այլն:
7. Որ լույսն է կոչվում անդրադարձած:
Անդրադարձած լույսը կոչվում է այն լույսը, որը առաջանում է, երբ լույսը հանդիպում է մեկ այլ մակերեւույթ եւ հետ է անդրադառնում այդ մակերեւույթից: Դա կարող է լինել, օրինակ, մի մակերեւույթ, որը յուրաքանչյուր անկյունում է առանձնացնում լույսը: Այս գործընթացը կարող է լինել արտահայտված տարբեր մակարդակների վրա` մաքուր ու փայլուն մակերեւույթներից, ինչպիսիք են հայեցակարգերը (ազնիվ արտացոլող մակերեւույթներ), մինչեւ մասնակի անդրադարձված մակերեւույթներ, ինչպիսիք են մատիտները, որոնց վրայից լույսը տարբեր չափի մակարդակով է անդրադարձնում:
8. անկյունն է կոչվում անկման անկյուն. և որը անդրադարձման անկյուն:
Անկյունն, որը ձախողվում է առարկայի և մակերեսի միջև, կոչվում է անկման անկյուն: Այն անկյունը, որը բխում է անդրադարձող ճառագայթից և մակերեսի կարգի նկատմամբ, կոչվում է անդրադարձման անկյուն:
Երկու անկյուններն էլ հարաբերություն ունեն միմյանց հետ, և ըստ օրենքի, անկման և անդրադարձման անկյունները հավասար են:
9. Ձևակերպեք լույսի անդրադարձման օրենքը:
Անդրադարձած ճառագայթը, ընկնող ճառագայթը և անկյունային մակերևույթի նորմալը գտնվում են նույն հարթության մեջ։
Անդրադարձման անկյունը (θ₂) հավասար է անկման անկյանը (θ₁), այսինքն՝ θ1=θ2\theta_1 = \theta_2θ1=θ2 որտեղ՝
θ₁ – անկման անկյունը (անկման ճառագայթի և նորմալի միջև),
θ₂ – անդրադարձման անկյունը (անդրադարձած ճառագայթի և նորմալի միջև)։
Այս օրենքը բխում է լույսի տարածման հիմնական օրենքներից և հիմնարար նշանակություն ունի օպտիկայի մեջ։Անդրադարձած ճառագայթը, ընկնող ճառագայթը և անկյունային մակերևույթի նորմալը գտնվում են նույն հարթության մեջ։
Անդրադարձման անկյունը (θ₂) հավասար է անկման անկյանը (θ₁), այսինքն՝ θ1=θ2 որտեղ՝
θ₁ – անկման անկյունը (անկման ճառագայթի և նորմալի միջև),
θ₂ – անդրադարձման անկյունը (անդրադարձած ճառագայթի և նորմալի միջև)։
Այս օրենքը բխում է լույսի տարածման հիմնական օրենքներից և հիմնարար նշանակություն ունի օպտիկայի մեջ։
Արևոտ օրը 4.5 մ բարձրություն ունեցող եղևնին գցում է 1.25 մ երկարությամբ ստվեր, իսկ կեչին՝ 2.5 մ երկարությամբ ստվեր:
Ինչի՞ է հավասար կեչու բարձրությունը:
Պատասխանը գրել մետրերով՝ տասնորդական թվի ճշտությամբ:
h1/s1=h2/s2
h1=4.5 մ (եղևնու բարձրությունը) s1=1.25 մ (եղևնու ստվերի երկարությունը) h2=(կեչու բարձրությունը՝ որոնվող արժեքը) s2=2.5 մ (կեչու ստվերի երկարությունը)։
h2=h1s2/s1= 4.5*2.5/1.25=9մ
Նրա մոտ գտնվող ծառի ստվերի երկարությունը 4 անգամ գերազանցում է խողովակի բարձրությանը:
Որքա՞ն է ծառի բարձրությունը:
h2/s2=h4/s4
h2=9 մ (կեչու բարձրությունը) s2=2.5 մ (կեչու ստվերի երկարությունը) h4 (ծառի բարձրությունը՝ որոնվող արժեքը) s4=4h3 (ծառի ստվերի երկարությունը)
9/2.5=h4/4h3
Դիտարկենք, որ նույն հարաբերակցությունը կապում է խողովակը և նրա ստվերը՝
h3/4h3=9/2.5 Հաշվարկի արդյունքում ստացվում է, որ ծառի բարձրությունը 2.5 մետր է։
Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է մանրավաճառը. «Ասել, քորո, սիրուն օղե~ր»,- կանչում է նա: Եվ ստիպված չէ բնավ շտապելու, ստիպված չէ անպատճառ այս կամ այն փողոցում լինելու, ստիպված չէ այսինչ տեղը գնալու և մանավանդ այսինչ ժամին անպայման տուն վերադառնալու:
Կուզեի ես էլ մանրավաճառ լինել, թափառել ամբողջ օրը ճամփաների վրա ու կանչել. «Ասել, քորո, սիրուն օղե~ր»:
Երբ իրիկունները վերադառնում եմ դպրոցից, միշտ հանդիպում եմ պարտիզպանին, որ իր ցանկապատի ետևում հող է մշակում: Բահը ձեռքին անում է այն, ինչ որ սիրտն ուզում է փոշոտում է հագուստները: Եվ ոչ մեկից նկատողություն չի ստանում, երբ արևի տակ վառվում է կամ թրջվում է անձրևից:
Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, մշակել իմ պարտեզը, և ոչ մեկը իմ փորելը չարգելեր:
Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստ փայտը ձեռքին:
Փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի մեկ հատիկ կարմիր աչքով:
Իսկ պահապանի ձեռքին երերում է լապտերը, որը քարշ է տալիս իր երկար ստվերի հետ ու բնավ անկողին չի մտնում:
Կուզեի ես էլ պահապան լինել, ամբողջ գիշերը քայլել փողոցներով և լապտերովս ստվերները փախցնել:
Առաջադրանքներ
1․ Լրացրե՛ք տրված մտքերը.
Ուզում եմ մանրավաճառ լինել, քանի որ ․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․ Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, որ․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․ Կուզեի ես էլ պահապան լինել, որպեսզի․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․
Ուզում եմ մանրավաճառ լինել, քանի որ ես ուզում եմ ազատ լինել, չհոգալ ժամանակի մասին և կրել օղեր ու մատանիներ, կանչելով անցորդներին: Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, որ կարողանայի առանց շտապելու աշխատել իմ պարտեզում, զբաղվել հողի հետ և վայելել իմ աշխատանքի արդյունքները: Կուզեի ես էլ պահապան լինել, որպեսզի կարողանայի ամբողջ գիշեր շրջել փողոցներով, լապտերով պահել մութը և ապահովություն ստեղծել մարդկանց համար:
«Կուզեի լինել» ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարը հետևյալն է՝ մարդը երազում է ազատության ու անկախության մասին, ուզում է ապրել իր նախասիրություններին համապատասխան և չսահմանափակվել հասարակական կանոններով ու պարտականություններով:
«Կուզեի լինել» ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարի հետ համաձայն եմ, որովհետև կարծում եմ, որ բոլորը ցանկանում են կյանքում գտնել իրենց երջանկությունը և առօրյայում ազատություն ունենալ՝ չտարբերելով աշխատանքը կամ զբաղմունքը:
Одна индийская бедная женщина каждое утро пекла две лепёшки. Одну для членов семьи, а вторую, дополнительную, для случайного прохожего. Вторую лепёшку женщина всегда клала на подоконник, и любой проходящий мимо человек мог её взять. Каждый день, когда женщина клала лепёшку на подоконник, она возносила молитву за своего сына, ушедшего из дома искать лучшую долю. В течение многих месяцев мать ничего не знала о своём мальчике и всегда молилась о его безопасном возвращении. Вскоре она заметила, что какой-то горбун приходит каждый день и забирает вторую лепёшку. Но вместо слов благодарности, он только бормотал: «Зло, которое Вы делаете, остаётся с Вами, а добро возвращается Вам!» и продолжал свой путь. Это продолжалось день за днём. Не получая ожидаемых слов благодарности, женщина чувствовала себя обманутой: «Каждый день этот горбун произносит одно и то же! Но что он имеет в виду?»
И однажды, будучи особенно раздражённой, она решила покончить с этим. «Я избавлюсь от этого противного горбуна!» – сказала она себе и добавила яд во вторую лепёшку. Но когда она собралась положить её на подоконник, руки женщины задрожали. «Что же я делаю?» – подумала она. И немедленно бросила ядовитую лепёшку в огонь, приготовила другую и положила её на подоконник. Горбун, как обычно, взял лепешку, пробормотав неизменные слова: «Зло, которое Вы делаете, остаётся с Вами, а добро возвращается Вам!» и продолжил свой путь, не подозревая о бушующих внутри женщины эмоциях. В тот же вечер кто-то постучал в дверь. Когда женщина её открыла, она увидела своего сына, стоящего в дверном проёме. Выглядел он ужасно: голодный, худой, слабый, в рваной одежде. «Мама, это просто чудо, что я здесь! Я был от дома всего лишь на расстоянии одной мили, но был так голоден, что упал в обморок. Я, наверное, умер бы, но именно тогда какой-то старый горбун прошёл мимо и был так добр ко мне, что отдал целую лепёшку. И сказал, это его единственная еда на целый день, но он видит, что я нуждаюсь в ней больше, чем он». Когда мать услышала эти слова, её лицо побледнело, и она прислонилась к двери, чтобы не упасть. Она вспомнила отравленную утреннюю лепешку. Ведь если бы она не сожгла её в огне, её собственный сын погиб бы! Вот тогда женщина поняла смысл слов: «Зло, которое Вы делаете, остаётся с Вами, а добро возвращается Вам!»
Вопросы для обсуждения։
Какова мораль этой притчи?
Всегда ли мы задумваемся над тем что мы дарим этому миру?
Существует ли на ваш взгляд закон бумеранга?
Может ли человек , содеявший плохое или взявший не свое по праву, спокойно спать?
Мораль притчи – наши поступки, хорошие или плохие, рано или поздно возвращаются к нам. Женщина проявляла доброту, кормила незнакомца, но её терпение испыталось, когда она не получала благодарности. В решающий момент она осознала, что злой поступок мог бы разрушить её собственную жизнь. Это показывает, что добро не всегда получает немедленное вознаграждение, но оно никогда не пропадает зря.
Что мы дарим миру? – притча заставляет задуматься о наших ежедневных поступках. Даем ли мы искренне, не ожидая ничего взамен, или хотим получить признание? Насколько наши действия несут пользу окружающим? Важно понимать, что даже небольшое доброе дело может изменить чью-то жизнь.
Существует ли закон бумеранга? – многие люди верят, что их поступки имеют последствия. Даже если справедливость не всегда видна сразу, она проявляется в неожиданный момент. Притча показывает, что добро, сделанное женщиной, вернулось к ней через её сына, а её дурное намерение могло привести к трагедии.
Можно ли спать спокойно, совершив зло? – совесть играет важную роль в жизни человека. Кто-то может временно игнорировать свои плохие поступки, но внутреннее беспокойство неизбежно проявится. Глубоко внутри человек знает, что сделал неправильно, и это может отразиться на его эмоциональном состоянии, здоровье и даже судьбе.
Լույսը ընկնելով մարդու աչքի մեջ առաջացնում է տեսողական զգացողություն, որի հետևանքով մենք տեսնում ենք լույսի աղբյուրը և բոլոր այն մարմիններն ու մակերևույթները, որոնք անդրադարձնում են իրենց վրա ընկնող լուսային ճառագայթները: Լավ անդրադարձնող մակերևույթ է հայելին:
Այն կարող է անդրադարձնել լուսային էներգիայի մոտ 90%-ը:
Լույսի անդրադարձումը ենթարկվում է որոշակի օրենքի, որը հայտնագործել է Հին Հունաստանի գիտնական Էվկլիդեսը:
Այս օրենքը սահմանելու համար հարմար է օգտվել օպտիկական սկավառակ կոչվող սարքից:
Օպտիկական սկավառակում լույսի աղբյուր է ծառայում փոքրիկ լամպը, որը գտնվում է շարժական լուսարարի ներսում:
Լուսարարից դուրս եկող լույսի նեղ փունջը՝ AO լույսի ճառագայթը, տարածվում է սկավառակի մակերևույթին և նրա մասնիկների կողմից ցրվելով դառնում է տեսանելի:
Սկավառակի կենտրոնում տեղադրված հարթ հայելուց AO ճառագայթը անդրադառնում է և սկավառակի վրա առաջացնում OBանդրադարձած ճառագայթ:
Ստացված պատկերը վկայում է այն մասին, որ AO ճառագայթը, հայելու հարթությանը տարված OC ուղղահայացը և OB անդրադարձած ճառագայթը գտնվում են միևնույն՝անկման հարթության մեջ:
Ընկնող ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անկման անկյուն՝ α (ալֆա):
Անդրադարձած ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անդրադարձման անկյուն՝ ՝γ (գամմա):Տեղափոխելով լույսի աղբյուրը սկավառակի եզրով կարող ենք համոզվել.
Անդրադարձած ճառագայթն ընկած է անկման հարթության վրա, ընդ որում անկման անկյունը հավասար է անդրադարձման անկյանը՝ α=γ :
Փորձնական տվյալների վրա հիմնված այս օրենքը կոչվում է անդրադարձման օրենք:
Նկատենք նաև, որ եթե փորձում լույսի ճառագայթը ընկնի անդրադարձնող մակերևույթի վրա BO ուղղությամբ, ապա անդրադառնալուց հետո այն կանցնի OA ուղղությամբ: Այս հատկությունը կոչվում է լուսային ճառագայթների շրջելիություն:
Հարթ հայելի:
Առօրյա կյանքում մեծ կիրառություն ունեն հարթ, անդրադարձնող մակերևույթները, որոնց անվանում ենք հարթ հայելի:
Երբ առարկան գտնվում է հայելու առաջ, ապա թվում է, թե հայելու հետևում նույնպիսի առարկա է գտնվում: Այն ինչ մենք տեսնում ենք հայելում, կոչվում է առարկայի պատկեր:
Հասկանալու համար, թե ինչպես է առաջանում առարկայի պատկերը հարթ հայելիում, հետևենք հայելու դիմաց տեղադրված S լույսի կետային աղբյուրից դուրս եկող SO1 և SO2 ճառագայթներին: Այդ ճառագայթները հասնելով հարթ հայելուն՝ նրանից կանդրադառնան համաձայն անդրադարձման օրենքի, այսինքն նույն անկյան տակ, ինչ անկյան տակ որ ընկնում է հարթ հայելու վրա:
Անդրադարձումից հետո ճառագայթները տարամիտող փնջով ընկնում են դիտողի աչքի մեջ: Դիտորդը լույսի աղբյուրը կտեսնի այն կետում, որ կետում կհատվեն այդ տարամիտող ճառագայթների մտովի շարունակությունները (կետագծերով նշված), այսինքն S1 կետում:
Այդ կետն էլ՝ S1-ը, հենց S կետային աղբյուրի պատկերն է հարթ հայելում:
S1 պատկերը կոչվում է կեղծ, քանի որ ստացվում է ոչ թե լույսի իրական ճառագայթների այլ դրանց երևակայական շարունակությունների հատումից:
Այսպիսով, հարթ հայելում պատկերը միշտ կեղծ է լինում:
Օգտվելով եռանկյունների հավասարության հայտանիշներից կարելի է ապացուցել, որ S1O=SO
Սա նշանակում է. հարթ հայելում պատկերն նրանից գտնվում է նույն հեռավորության վրա, ինչ հեռավորության վրա նրա դիմաց գտնվում է լույսի աղբյուր:
Կատարելով փորձ հարթ թափանցիք ապակու, վառվող և հանգած մոմերով: Փորձով կարելի է համոզվել, որ վառվող մոմի պատկերը այդ՝ մասամբ անդրադարձնող ապակու մյուս կողմում կեղծ է, քանի որ, եթե պատկերի երևացող բոցի վրա թղթի կտոր պահենք այն չի այրվի:
Կատարելով համապատասխան չափումներ քանոնով կարելի է համոզվել, որ վառվող մոմը և նրա կեղծ պատկերը ապակուց գտնվում են նույն հեռավորության վրա:
Փորձը ցույց է տալիս նաև, որ մոմի պատկերի բարձրությունը հավասար է իրական մոմի բարձրությանը;
Արդյունքները ամփոփելով կարելի ասել, որ հարթ հայելում առարկաների պատկերները միշտ լինում են.
Ուշադրություն
1. կեղծ
2. ուղիղ (չշրջված)
3. չափերով հավասար առարկայի
4. հայելուց նույն հեռավորության վրա, ինչ հեռավորության վրա նրա դիմաց տեղադրված է առարկան:
Այլ կերպ ասած՝ հարթ հայելում առարկայի պատկերը համաչափ է առարկային հայլելու հարթության նկատմամբ:
Սակայն հայելում առարկայի պատկերի և առարկայի միջև կան նկատվող տարբերություններ: Հայելային անդրադարձումը միշտ աջը ձախ է փոխում և հակառակը:
Այդ պատճառով հնարավոր չէ հայելում կարդալ տեքստերը:
Հայելին ունի մեծ կիրառություններ կենցաղում, տարբեր օպտիկական սարքերում: Այդպիսի հայտնի սարքերից է պերիսկոպը, որը կիրառվում է տանկերից, սուզանավերից, խրամատներից, տարբեր թաքստոցներից նայելու համար:
Ընթերցե՛ք քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի նախաբանը։ Առանձնացրե՛ք այն դրույթները, որոնք Դուք գտնում եք առավել կարևոր։ Աղբյուր Մարդկային արժանապատվության և հավասար իրավունքների ճանաչումը
Որպես ազատության, արդարության և համընդհանուր խաղաղության հիմք։
Մարդու իրավունքները բխում են անհատին ներհատուկ արժանապատվությունից, ինչը կարևոր է բոլոր իրավակարգերում։
Հավասար պայմանների ստեղծումը՝ մարդու տնտեսական, սոցիալական, կուլտուրական, քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքներից օգտվելու համար։ Պետությունների պարտավորությունը՝ խրախուսել մարդու իրավունքների հարգանքն ու պահպանումը։
Մարդու պարտականությունները՝ իր համայնքի և մյուս անձանց նկատմամբ՝ իրավունքների խրախուսմանն ու պահպանմանը նպաստելու համար։
Ըստ առաջնահերթության դասավորե՛ք մարդու քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքները։
Կյանքի իրավունք։ Արժանապատվության իրավունք։ Խոսքի և կարծիքի արտահայտման ազատություն։ Անձի ազատություն և անձեռնմխելիություն։ Ազատ ընտրությունների մասնակցության իրավունք։ Ազատ հավաքների և միավորումների իրավունք։ Արդար դատավարության իրավունք։
Փորձե՛ք ինքնուրույն մեկնաբանել արժանապատվության իրավունքը։ Ո՞ր իրավունքն է առաջնային ՝ կյանքի՞, թե արժանապատվության Արժանապատվության իրավունքի մեկնաբանություն Արժանապատվությունը մարդու ներքին ինքնագնահատականն է և այլոց կողմից նրա որպես հավասար ու արժեքավոր անհատի ընդունումը։ Սա մարդու էության հիմնաքարն է, որը ձևավորում է նրա ազատ և արժանապատիվ կյանքը։
Կյանքի՞, թե արժանապատվության իրավունքը Առաջնային է կյանքի իրավունքը, քանի որ առանց կյանքի հնարավոր չէ օգտվել մնացած իրավունքներից։ Այնուամենայնիվ, կյանքի որակը պայմանավորված է արժանապատվությամբ, և այդ իրավունքը լրացնում է առաջինը՝ ապահովելով կյանքին անհրաժեշտ բարոյական և սոցիալական հիմքը։
Ինչպե՞ս եք գնահատում մեր երկրում իշխանության ձևավորման և նրա գործունեության նկատմամբ վերահսկողության ուղղությամբ քաղաքացուն տրված «գործիքները»։ Ինչքանո՞վ են արդյունավետ օգտագործվում դրանք։
Հայաստանում քաղաքացու տրամադրության տակ են մի շարք գործիքներ, ինչպիսիք են՝
Ընտրությունների մասնակցությունը։
Բողոքարկման և դատական պաշտպանության մեխանիզմները։
Մեդիայի ազատությունը՝ որպես վերահսկողության միջոց։
Հասարակական նախաձեռնությունների ներգրավումը։
Այս գործիքներն արդյունավետ են ձևով, սակայն ոչ միշտ՝ բովանդակությամբ։ Օրինակ, հասարակական վերահսկողությունը հաճախ սահմանափակվում է իրազեկվածության կամ օրենսդրական խոչընդոտներով։
Ի՞նչ հասարակական կազմակերպություններ գիտեք և քանիսի՞ն եք անդամակցում։
Ամիրյան Գրիգոր 