Месяц: Апрель 2025

1. Ինչպիսի՞ն են ատոմների և միջուկների բնութագրական չափերը:

Ատոմի չափը (շառավիղը):

• Մեծություն՝ ≈ 10⁻¹⁰ մետր (100 պիկոմետր կամ 1 անգստրեմ)
• Սա որոշվում է հիմնականում էլեկտրոնային ամպի չափերով։

Ատոմի միջուկի չափը (շառավիղը):

• Մեծություն՝ ≈ 10⁻¹⁴ — 10⁻¹⁵ մետր (1-10 ֆեմտոմետր, կամ 1 ֆմ)
• Սա շատ ավելի փոքր է, քան ամբողջ ատոմը՝ մոտավորապես 10,000 անգամ փոքր։

2. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջուկը:

Ատոմի միջուկը գտնվում է ատոմի կենտրոնում և բաղկացած է պրոտոններից և նեյտրոններից, որոնք միասին կոչվում են նուկլոններ։

3. Նշեք պրոտոնի և նեյտրոնի բնութագրերը:

Պրոտոն (p⁺)

• Լիցք՝ +1
• Զանգված՝ ≈ 1.6726 × 10⁻²⁷ կգ
• Գտնվում է միջուկում
• Նշանակում է տարրը (ատոմային համար)

---

Նեյտրոն (n⁰)

• Լիցք՝ 0 (չեզոք)
• Զանգված՝ ≈ 1.6749 × 10⁻²⁷ կգ
• Գտնվում է միջուկում
• Կայունացնում է միջուկը, որոշում է իզոտոպը

4. Որքա՞ն է միջուկում պրոտոնների թիվը:

Միջուկում պրոտոնների թիվը հավասար է ատոմի կարգահամարին (Z)։
Օրինակ՝ ածխածնի դեպքում Z = 6, հետևաբար միջուկում կա 6 պրոտոն։

5. Ո՞ր մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ:

A = Z + N

• Z – պրոտոնների թիվ
• N – նեյտրոնների թիվ

6. Որքա՞ն է միջուկում նեյտրոնների թիվը:

N = A − Z

• A — զանգվածային թիվ (պրոտոններ + նեյտրոններ)
• Z — պրոտոնների թիվ (ատոմի կարգահամար)
• N — նեյտրոնների թիվ

7. Ի՞նչ է 1 զա մ-ը:

1 զա մ նշանակում է 1 ատոմային զանգվածի միավոր։

8. Օգտվելով Մենդելեևի քիմիական տարրերի աղյուսակից՝ որոշեք ոսկու ատոմի զանգ վածը՝ կիլոգրամով:

Ատոմային կարգահամար (Z) = 79

Միջին ատոմային զանգվածը ≈ 197 զա մ

1 զա մ ≈ 1.6605 × 10⁻²⁷ կգ

Հետևաբար՝
197 զա մ × 1.6605 × 10⁻²⁷ կգ = 3.2712 × 10⁻²⁵ կգ

9. Ի՞նչ է իզոտոպը: Ջրածնի ի՞նչ իզոտոպներ գիտեր:

Իզոտոպը նույն քիմիական տարրի ատոմ է, որը ունի նույն պրոտոնների թիվը (Z), բայց տարբեր նեյտրոնների թիվ (N), ուստի՝ տարբեր զանգվածային թիվ (A)։

---

Ջրածնի իզոտոպները

1. Պրոտիում (¹H): 1 պրոտոն, 0 նեյտրոն
2. Դեյտերիում (²H): 1 պրոտոն, 1 նեյտրոն
3. Տրիտիում (³H): 1 պրոտոն, 2 նեյտրոն

10. Ինչու՞ պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն կարող քանդել միջուկը:

ChatGPT сказал:

Պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն կարող քանդել միջուկը, որովհետև ուժեղ միջուկային ուժը պահում է նուկլոնները (պրոտոններն ու նեյտրոնները) միասին։ Այս ուժը շատ ավելի մեծ է, քան պրոտոնների միջև գործող վանող ուժը, բայց այն գործում միայն շատ փոքր հեռավորությունների վրա (10⁻¹⁴ մ)։

11. Ինչպե՞ս են հարաբերակցում նույն հեռավորությամբ երկու պրոտոնների միջև գործող կուլոնյան և միջուկային ուժերը:

Երկու պրոտոնների միջև գործող կուլոնյան ուժը (էլեկտրոստատիկ) վանում է դրանք, իսկ ուժեղ միջուկային ուժը պահպանող ուժ է, որը հաղթահարում է կուլոնյան ուժը, երբ պրոտոնները շատ մոտ են (մոտ 10⁻¹⁴ մ)։ Այս մոտության վրա ուժեղ միջուկային ուժը սկսում է գերազանցել կուլոնյան վանող ուժը, պահելով պրոտոնները միասին։

12 Ինչպե՞ս են հարաբերակցում երկու պրոտոնի և երկու նեյտրոնի միջուկային փոխազդեցության ուժերը: Իսկ նեյտրոնի և պրոտոնի միջև գործող ուժե՞րը:

Երկու պրոտոնի, երկու նեյտրոնի և պրոտոնի ու նեյտրոնի միջև գործող ուժերը նույն ուժեղ միջուկային ուժն է՝ կապելով նուկլոնները (պրոտոններ և նեյտրոններ)։ Սա ուժեղ է, երբ նուկլոնները մոտ են, և միևնույն չափով գործում է բոլոր նուկլոնների միջև՝ անկախ նրանից՝ դրանք պրոտոններ են, նեյտրոններ կամ մեկից մեկը։

Պատմական գրականություն

• Անդրե Մորշո – «Ֆրանսիայի պատմություն» – մատչելի և ուղիղ ներկայացում՝ առաջին ծանոթության համար։
• Ժորժ Դյուբի – «Ֆրանսիայի պատմություն Միջնադարում» – ավելի ակադեմիկ՝ հուզիչ միջնադարյան թեմատիկայով։
• Ֆրանսուա Ֆյուրե – «Ֆրանսիական հեղափոխությունը» – դասական հետազոտություն հեղափոխության մասին։

Մշակույթ և հոգեբանություն

• Պասկալ Բրյուքներ – «Սերն ու պարանոյան» – էսսե ֆրանսիական ինքնության մասին։
• Սիմոն տե Բովուար – «Երկրորդ սեռը» – ֆեմինիզմի դասական, թափանցիկ հայացք դեպի 20-րդ դարի Ֆրանսիայի ոգին։
• Սառա Թորնթոն – «Յոթ օր արվեստի աշխարհում» – ժամանակակից արվեստի շուրջ, մասնավորապես Ֆրանսիայում։

Ֆրանսիական գեղարքական գրականություն

• Վիկտոր Հյուգո – «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը», «Սպանդաները» – հզոր նովելներ, որոնք փոխանցում են Փարիզի մթնոլորտը։
• Օնորե դե Բալզակ – «Մարդկային կատակերգություն» – 19-րդ դարի ֆրանսիական հասարակությունը լայնորեն ներկայացված։
• Մարշել Պրուստ – «Որոնելով կորցրած ժամանակը» – խորը և մտավորական մթնոլորտի մեջ գոլորշիացում։

Թեթև ընթերցանություն

• Սթիվեն Քլարկ – «Ֆրանսիա. Լուի XIV-ից մինչև այսօր» – նրբագեղ սնահավատությամբ և հումորով ֆրանսիական կյանքի մասին։
• Պիտեր Մեյլ – «Տարի Փրովանսում» – հանգիստ և մութմթամյա պատմություն Ֆրանսիայում ապրելու մասին։

https://gamma.app/docs/-hbjkwmkjviq5yff

Mi mascota

Tengo un perro que se llama Rocky. Es pequeño y muy juguetón. Tiene el pelo blanco y las orejas grandes. Me gusta jugar con él en el parque. Todos los días le doy comida y agua. Rocky duerme en una cama cerca de la mía.

Preguntas:

1. ¿Cómo se llama el perro?

Rochky.

2. ¿Es grande o pequeño?

Pequeño

3. ¿De qué color es su pelo?

Blanco

4. ¿Tiene las orejas grandes o pequeñas?

Ggrande

5. ¿Dónde juega el dueño con el perro?

En el parque

6. ¿Qué le da el dueño al perro cada día?

Comida y agua.

7. ¿Dónde duerme Rocky?

8. ¿Qué tipo de animal es Rocky?

Perro.

9. ¿El perro es tranquilo o juguetón?

El perro es juguetón.

10. ¿Está Rocky dentro o fuera de la casa?

Rocky esta dentro de la casa.

⸻

Parte 2

11. ¿Cuál es el antónimo de “feliz”?

a) contento

b) triste

c) cansado

d) simpático

12. ¿Qué palabra usamos para comprar comida en una tienda?

a) estudiar

b) pasear

c) comprar

d) correr

13. Si hoy es lunes, ¿qué día fue ayer?

a) domingo

b) martes

c) sábado

d) viernes

14. ¿Qué usamos para hablar por teléfono?

a) una cuchara

b) un vaso

c) un móvil

d) un libro

15. ¿Dónde duerme una persona?

a) en una silla

b) en una cama

c) en una mesa

d) en una ventana

16. ¿Qué significa “caminar”?

a) correr muy rápido

b) dormir

c) andar a pie

d) saltar

17. Si tienes sed, ¿qué necesitas?

a) agua

b) pan

c) una manta

d) una silla

18. ¿Cómo se llama el lugar donde compras medicinas?

a) carnicería

b) librería

c) farmacia

d) zapatería

19. ¿Qué fruta es amarilla y se pela?

a) manzana

b) plátano

c) uva

d) fresa

20. ¿Dónde puedes nadar?

a) en la cocina

b) en el sofá

c) en la piscina

d) en el coche

Parte 3:

21. Mi hermana ___ profesora.

a) es

b) está

c) tiene

d) hay

22. Nosotros ___ en casa esta noche.

a) sonff

b) están

c) estamos

d) hay

23. ¿Tú ___ una bicicleta?

a) es

b) estás

c) tienes

d) hay

24. Ellos no ___ ir al cine hoy.

a) puede

b) pueden

c) pueden

d) quieren

25. ¿A qué hora ___ tú a trabajar?

a) vas

b) vienes

c) sales

d) llegas

26. Yo me ___ a las ocho de la mañana.

a) despiertas

b) despierto

c) despiertan

d) despierta

27. Mis padres ___ en Madrid.

a) viven

b) vivan

c) vivo

d) vives

28. ¿Dónde ___ el supermercado?

a) está

b) es

c) hay

d) tiene

29. Nosotros ___ muy contentos con el curso.

a) somos

b) estamos

c) tenemos

d) hay

30. ¿Qué día ___ hoy?

a) hace

b) tiene

c) es

d) está

Ալեքսանդր Շիրվանզադե․ «Արտիստը» պատմվածքը կարդալ, վերլուծել։

Պատմվածքի բովանդակությունը (կարճ)

Պատմվածքում ներկայացվում է մի թատերական դերասանի պատմություն, ով խաղում է բեմում, բայց կյանքում չհասկացված, ընկճված և միայնակ մարդ է։ Նա ապրում է ներսից ցավով, սակայն հանդիսատեսը տեսնում է միայն նրա փայլուն դերասանական կերպարը։ Վերջում պարզ է դառնում, որ իրական կյանքում նա կոտրված է և հեռանում է, կարծես թե՝ ընդմիշտ։

---

Վերլուծություն

Թեմաներ

• Կեղծ փայլն ու իրական տառապանքը
• Մարդու ներքին և արտաքին աշխարհի հակադրությունը
• Արվեստի և իրական կյանքի սահմանը

Գլխավոր կերպարը – Արտիստը

• Շատ տաղանդավոր է բեմում
• Իրական կյանքում՝ միայնակ, չհասկացված
• Խորապես զգայուն և հոգեպես կոտրված մարդ

Խորհրդանշաններ

• Բեմը՝ կեղծիքի և հասարակության սպասումների վայր
• Դերասանը՝ այն մարդը, ով ստիպված է թաքցնել իր իրական «ես»-ը

Հեղինակի ասելիքը Շիրվանզադեն ցույց է տալիս, թե որքան տարբեր կարող են լինել մարդկանց արտաքին վարքն ու ներքին ապրումները։ Նա քննադատում է հասարակությանը, որն գնահատում է միայն արտաքին փայլը և անտեսում է մարդու հոգին։

1. Բնական ճառագայթաակտիվության էությունը
   Ինքնաբուխ միջուկային քայքայում է, որի ժամանակ անկայուն միջուկը փոխվում է կայուն կամ ավելի կայուն միջուկի՝ արտազատելով ճառագայթում (α, β, γ):
   
2. Հայտնագործման պատմություն
   1896թ․ Անրի Բեկկրելը պարզեց, որ ուրանի աղերը ճառագայթում են առանց լույսի, թողնելով հետք լուսանկարչական թիթեղի վրա։
   
3. Ատոմի՞, թե միջուկի՞ հատկություններով է պայմանավորված
   Միջուկի. ճառագայթաակտիվությունը ծագում է միջուկի անկայունության հետևանքով։
   
4. Բնութագրական հատկանիշներ
   • Ինքնաբուխություն
   • Արտազատվում են մասնիկներ կամ ճառագայթ
   • Տեղի է ունենում միջուկային փոխակերպում
     
5. Բնական ճառագայթաակտիվ տարրեր
   Ուրան (U), Թորիում (Th), Ռադիում (Ra), Պոլոնիում (Po), Ակտինիում (Ac) և այլն:
   
6. Մագնիսական դաշտում փնջերի բաժանում
   Ցույց է տալիս, որ ճառագայթումը բաղկացած է տարբեր լիցքեր ունեցող մասնիկներից.
   • α–մասնիկներ՝ դրական,
   • β–մասնիկներ՝ բացասական կամ դրական,
   • γ–ճառագայթ՝ չեզոք (չի շեղվում):
     
7. Ալֆա մասնիկ (α)
   • 2 պրոտոն + 2 նեյտրոն (He⁴ միջուկ)
   • +2 լիցք
   • Ծանր, դանդաղ, թույլ ներթափանցող
     
8. Բետա մասնիկ (β)
   • Էլեկտրոն (β⁻) կամ պոզիտրոն (β⁺)
   • Արագ, փոքր զանգված
   • Միջին ներթափանցողություն, շեղվում է մագնիսական դաշտում
     
9. Գամմա ճառագայթ (γ)
   • Էլեկտրամագնիսական ալիք
   • Ոչ զանգված, ոչ լիցք
   • Շատ մեծ ներթափանցողություն
   • Չի շեղվում դաշտերում
     
10. Ազդեցությունն օրգանիզմի վրա
    Վնասում է բջիջների ԴՆԹ-ն, առաջացնում մուտացիաներ, քաղցկեղ կամ մահ՝ կախված չափից։
    
11. Կլանված բաժնեչափ (դոզա)
    Ճառագայթման էներգիան, որը կլանում է մարմինը. չափվում է գրեյով (Gy):
    1 Gy = 1 Ջուլ/կգ
    
12. Բնական ֆոն
    Մշտական ճառագայթում, որ ստանում ենք տիեզերքից, երկրաբանական աղբյուրներից, սննդից ու օդից։
    
13. Մահացու դոզա մարդու համար
    Մոտավորապես 4-6 Gy, սակայն >10 Gy գրեթե միշտ մահացու է՝ առանց բուժման։
    
14. Առավել խոցելի համակարգեր

• Արյունառական համակարգ (ոսկրածուծ)
• Նյարդային համակարգ
• Վերարտադրողական օրգաններ
• Մարսողական համակարգ

15. Օգտակար ազդեցություն փոքր դոզայով
    Կարող է խթանել իմունային համակարգը, օգտագործվում է բուժման մեջ՝ օրինակ քաղցկեղի բուժման ճառագայթահարման մեթոդներում։

«Չորս անգամ մեռած» Թեա Թոփուրիա

Ինչու՞ Գաբրիելին չեն ընդունում հանդերձյալ աշխարհում։
Որովհետև նա չի կարողացել մաքրվել իր մեղքից։

Ինչպես է արձագանքում գյուղը Գաբրիելի կենդանանալուն։
Գյուղը զարմանում է և չի կարողանում հասկանալ դա։

Ի՞նչ է Գաբրիելը հարցնում մարդկանց։
Հարցնում է, թե ինչպես հասնել ներշնչման և խաղաղության։

Ո՞վ է պատմվածքում հիշատակում սանդուղքը դեպի երկինք։
Տեր հայրը կամ մեկ այլ հոգևոր կերպար։

Ինչու՞ է Գաբրիելը ցանկանում, որ իրեն վառեն։
Նա ցանկանում է մաքրվել իր մեղքից։

Ինչու՞ Գաբրիելը չի կարողանում հիշել իր մեղքը։
Որովհետև դա չափազանց ծանր հոգեկան բեռ է։

Ի՞նչ խորհրդանշական իմաստ կարող է ունենալ «չընդունվելը» հանդերձյալ աշխարհում։
Հոգևոր անհանգստություն և մաքրագործման անկարողություն։

Ինչպե՞ս է մահը ներկայացված պատմվածքում։ Ո՞ր դեպքն է Գաբրիելը հիշում մահվան այցի մասին։
Մահը ներկայացվում է որպես ներհոգևոր պայքար։ Գաբրիելը հիշում է մահվան պահը՝ երբ անցնում էր կյանքի և մահվան սահմանը։

Ի՞նչ դեր ունի գյուղի համայնքը պատմվածքում։
Գյուղը խորհրդանշում է սոցիալական և հոգևոր քննադատություն։

Կարո՞ղ ենք ասել, որ Գաբրիելի խնդիրը միայն հոգևոր է։ Ինչու՞։
Ոչ, այն նաև սոցիալական և մարդկային է։

Ի՞նչ խորհուրդ է տալիս տեր հայրը Գաբրիելին վերջում։ Ինչպե՞ս է սա փոխում պատմվածքի իմաստը։
Տեր հայրը խորհուրդ է տալիս ներսից խաղաղություն գտնել, ինչը փոխում է պատմության իմաստը՝ ցույց տալով ներսի մաքառումը։

Գաբրիելը իսկապես մեղք գործե՞լ է, թե՞ այդ մեղքը այլ իմաստ ունի։
Մեղքը, հավանաբար, հոգևոր է, կապված նրա ներսի ապատիայի և մեղքի զգացմունքի հետ։

Ինչպիսի՞ն է Գաբրիելի կերպարը։
Նա խորը հակասական և խռովական անձնավորություն է։

Ի՞նչ է մեղքը։
Մեղքը կարող է լինել հիշողություն, գործողություն կամ հետևանք՝ կախված մարդու ներսից։

Թեմա ՝ «Հաշմանդամների իրավունքները»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին

մասնագիտություններ ու ոլորտներ պահանջում են հատուկ կրթություն և պատրաստություն (օրինակ՝ բժշկություն, ինժեներություն), ինչը կարող է սահմանափակել որոշ մարդկանց հնարավորությունները։

7.Արդյո՞ք միշտ են պահպանվում անչափահասների աշխատանքային իրավունքները գործատուների կողմից։ Բերե՛ք օրինակներ։

Անչափահասների աշխատանքային իրավունքները հաճախ չեն պահպանվում, քանի որ գործատուները կարող են նրանց շահագործել՝ չպահպանելով աշխատանքային պայմանները։ Օրինակ, աշխատանքի ընդունումը առանց համապատասխան պայմանների կարող է հանգեցնել անչափահասի աշխատունակության չարաշահմանը։

8.Ի՞նչ գիտեք վարձակալության իրավունքի մասին։

Վարձակալության իրավունքը նշանակում է, որ մեկը կարող է վերցնել ուրիշի սեփականությունը օգտագործելու համար՝ համաձայն պայմանագրի։ Օրինակ, բնակարան վարձակալելը ենթադրում է, որ վարձակալը պետք է վճարի վարձը և օգտագործի այն համաձայն պայմանների։