ՀՀ մեքենաշինություն

Հայաստանում մեքենաշինության հատվածը փոքր քան հարևանների, սակայն ունի մի շարք մասնագիտացված ուղղություններ, որոնք նպաստում են երկրում ներկա արդյունաբերական արտադրություն-արտահանմանը և զբաղվածությանը։ 2022 թ․ մեքենայի և սարքավորումների արտահանումը կազմել է 718.8 մլն դոլար, որը վկայում է այս ոլորտի միջազգային հետաքրքրության մասին։ Տեղական արտադրության շարքային արդյունաբերության մեջ էլեկտրական սարքերի արտադրությունը, մոդուլների և հավաքման ծառայությունները, ավտոպահեստամասերի արտադրությունը և փաթեթավորման փոքրածավալ մեքենաշինությունն են ամենաակտիվները։

Համառոտ տվյալներ

• 2024 թ․ հանրապետության ընդհանուր թեթև արդյունաբերական արտադրանքն է 5.13 մլրդ դոլար, որի զգալի մասն մշակող արդյունաբերությանը։
  
• 2022 թ․ մեքենաշինության ոլորտի՝ «Մեքենաներ և սարքավորումներ» արտահանման ծավալը կազմել է 718 755.992 հազար ԱՄՆ դոլար։
  
• 2025 թ․ հունվարին էլեկտրոնային և էլեկտրական սարքավորումների արտադրությունը աճել է 54.2%՝ կազմելով 2 297.9 մլն դրամ։

Մասնագիտացված ճյուղեր

Էլեկտրական սարքավորումների արտադրություն

• Փոքր և միջին հզորության էլեկտրակայանների սարքեր (էլեկտրամատակարարման պանակներ, փոխարկիչներ) և տան էլեկտրոնիկա։
  
• Այս ենթաճյուղի աճը 2025 թ․ հունվարին կազմել է 54.2%՝ ցուցաբերելով ոլորտի ձևալուծման դինամիկա։

Ավտոպահեստամասեր և հավաքման ծառայություններ

• BAZA MATS ընկերությունը արտադրում է մեքենաների ներքին գորգեր և գորգային պատյաններ։
  
• Sepuh 1 ընկերությունն ավանդաբար հավաքում է ուղևորատար ավտոմեքենաներ հարակից Spare Parts-ներից։
  
• Spyur տվյալների հիմքով գործում են մի քանի փոքր աուտոմասնամասերի վերանորոգման և հավաքման կենտրոններ։

Պլաստմաս-գումային և ռետինե արտադրանքի սարքավորումներ

• Հայաստանի փոքր ձեռնարկություններն արտադրում են պլաստմասե մասեր և գումային տարրեր կառուցվածքային օբյեկտների և տնտեսական մեքենաների համար, որոնք տեղադրվում են նաև արտահանումում։

Մասնագիտական հավաքման գործարանների պոտենցիալ

• Ներդրումային հնարավորություններ տրվում են փոքր և միջին ավտոձևարկման գծերի ստեղծմանը՝ տեղի օժանդակ հաստատությունների ուժերով։

Արտահանման և միջազգային վարկային աջակցություններ

• Մեքենա և սարքավորումների արտահանումը 2022 թ․ ամենաբարձրը դարձավ վերջին հիսուն տարիների ընթացքում՝ 718.8 մլն դոլար։
  
• Համաշխարհային բանկի և ADB-ի ֆինանսավորումները նպաստում են ներդրումային ծրագրերի զարգացմանը գծային և ավտո-մասնագրվող արտադրությունում։

Խնդիրներ և հեռանկարներ

• Տրանսպորտի և լոգիստիկայի բարձր արժեքները սահմանափակում են տեղական արտադրության մրցունակությունը։
  
• Բարձր R&D–ին և միջպետական համագործակցություններին հնարավորություն է տալիս զարգացնել փոքր չափի ճշգրիտ սարքավորումների արտադրությունը։
  
• Ուսման հաստատությունների միջամտությամբ և տեխնիկական հմտությունների զարգացման ծրագրերով հնարավոր է բարձրացնել աշխատուժի որակը և նվազեցնել տուրիզմին արտահանվող միտումները։

Այսպիսով, հայաստանյան մեքենաշինությունը փոքրածավալ է, սակայն ունի հստակ մասնագիտացված ուղղություններ, որոնց աճը սպասվում է միջազգային ֆինանսական աջակցությունների և հմտությունների զարգացման շնորհիվ։