Հայաստանում մեքենաշինության հատվածը փոքր քան հարևանների, սակայն ունի մի շարք մասնագիտացված ուղղություններ, որոնք նպաստում են երկրում ներկա արդյունաբերական արտադրություն-արտահանմանը և զբաղվածությանը։ 2022 թ․ մեքենայի և սարքավորումների արտահանումը կազմել է 718.8 մլն դոլար, որը վկայում է այս ոլորտի միջազգային հետաքրքրության մասին։ Տեղական արտադրության շարքային արդյունաբերության մեջ էլեկտրական սարքերի արտադրությունը, մոդուլների և հավաքման ծառայությունները, ավտոպահեստամասերի արտադրությունը և փաթեթավորման փոքրածավալ մեքենաշինությունն են ամենաակտիվները։
Համառոտ տվյալներ
- 2024 թ․ հանրապետության ընդհանուր թեթև արդյունաբերական արտադրանքն է 5.13 մլրդ դոլար, որի զգալի մասն մշակող արդյունաբերությանը։
- 2022 թ․ մեքենաշինության ոլորտի՝ «Մեքենաներ և սարքավորումներ» արտահանման ծավալը կազմել է 718 755.992 հազար ԱՄՆ դոլար։
- 2025 թ․ հունվարին էլեկտրոնային և էլեկտրական սարքավորումների արտադրությունը աճել է 54.2%՝ կազմելով 2 297.9 մլն դրամ։
Մասնագիտացված ճյուղեր
Էլեկտրական սարքավորումների արտադրություն
- Փոքր և միջին հզորության էլեկտրակայանների սարքեր (էլեկտրամատակարարման պանակներ, փոխարկիչներ) և տան էլեկտրոնիկա։
- Այս ենթաճյուղի աճը 2025 թ․ հունվարին կազմել է 54.2%՝ ցուցաբերելով ոլորտի ձևալուծման դինամիկա։
Ավտոպահեստամասեր և հավաքման ծառայություններ
- BAZA MATS ընկերությունը արտադրում է մեքենաների ներքին գորգեր և գորգային պատյաններ։
- Sepuh 1 ընկերությունն ավանդաբար հավաքում է ուղևորատար ավտոմեքենաներ հարակից Spare Parts-ներից։
- Spyur տվյալների հիմքով գործում են մի քանի փոքր աուտոմասնամասերի վերանորոգման և հավաքման կենտրոններ։
Պլաստմաս-գումային և ռետինե արտադրանքի սարքավորումներ
- Հայաստանի փոքր ձեռնարկություններն արտադրում են պլաստմասե մասեր և գումային տարրեր կառուցվածքային օբյեկտների և տնտեսական մեքենաների համար, որոնք տեղադրվում են նաև արտահանումում։
Մասնագիտական հավաքման գործարանների պոտենցիալ
- Ներդրումային հնարավորություններ տրվում են փոքր և միջին ավտոձևարկման գծերի ստեղծմանը՝ տեղի օժանդակ հաստատությունների ուժերով։
Արտահանման և միջազգային վարկային աջակցություններ
- Մեքենա և սարքավորումների արտահանումը 2022 թ․ ամենաբարձրը դարձավ վերջին հիսուն տարիների ընթացքում՝ 718.8 մլն դոլար։
- Համաշխարհային բանկի և ADB-ի ֆինանսավորումները նպաստում են ներդրումային ծրագրերի զարգացմանը գծային և ավտո-մասնագրվող արտադրությունում։
Խնդիրներ և հեռանկարներ
- Տրանսպորտի և լոգիստիկայի բարձր արժեքները սահմանափակում են տեղական արտադրության մրցունակությունը։
- Բարձր R&D–ին և միջպետական համագործակցություններին հնարավորություն է տալիս զարգացնել փոքր չափի ճշգրիտ սարքավորումների արտադրությունը։
- Ուսման հաստատությունների միջամտությամբ և տեխնիկական հմտությունների զարգացման ծրագրերով հնարավոր է բարձրացնել աշխատուժի որակը և նվազեցնել տուրիզմին արտահանվող միտումները։
Այսպիսով, հայաստանյան մեքենաշինությունը փոքրածավալ է, սակայն ունի հստակ մասնագիտացված ուղղություններ, որոնց աճը սպասվում է միջազգային ֆինանսական աջակցությունների և հմտությունների զարգացման շնորհիվ։
Ամիրյան Գրիգոր 