Рубрика: Բնագիտություն

Կատրի՛ր փորձ

Վերցրե՛ք կերակրի խոշոր աղ, մանրացրե՛ք, լուծե՛ք ջրում, ապա զտե՛ք ստացված լուծույթը եւ ջուրը գոլորշացնելով՝ կրկին ստացե՛ք աղը։

2. Փորձի արդյունքների հիման վրա արե՛ք եզրակացություն.

Պատասխանե՛լ հարցերին:

. Ինչպիսի՞ երեւույթ է մոմի այրվելը: քիմիական

. Ինչպիսի՞ երեւույթ է մոմի այրման ընթացքում
լույսի տարածվելը: ֆիզիկական

1. Ո՞ր ռեակցիաներն են կոչվում քայքայման ռեակցիա: Ներկայացրե՛ք օրինակներ:

Որոնցից նոր նյութեր են առաջանում:

Փայտի այրվելը, ջրի եռալը, մետաղի ժանգոտելը,

1. Ներկայացրե՛ք շատ արագ եւ շատ դանդաղ ընթացող ռեակցիաների օրինակներ:

փայտի այրվելը դա շատ արագ ռեակցիա է, իսկ դանդաղ ռեակցիա է մետաղի ժանգոտելը:

3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է
ջրածնի եւ թթվածնի։ Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։

Տեղի է ոգնենում գազի անջատում

Կատարի՛ր բնագիտական մի որևէ փորձ, որի ընթացքում պատմի՛ր, թե ինչ է տեղի ունենում և տեղի ունեցածը ֆիզիկակա՞ն, թե՞ քիմիական երևույթ է, և ինչու՞։

Տնային առաջադրանք.1

Կատարի՛ր բնագիտական մի որևէ փորձ, որի ընթացքում պատմի՛ր, թե ինչ է տեղի ունենում և տեղի ունեցածը ֆիզիկակա՞ն, թե՞ քիմիական երևույթ է, և ինչու՞։

https://youtube.com/watch?v=FbWkay0ifFw%3Fversion%3D3%26rel%3D1%26showsearch%3D0%26showinfo%3D1%26iv_load_policy%3D1%26fs%3D1%26hl%3Den%26autohide%3D2%26wmode%3Dtransparent

2.Ի՞նչ երևույթ է պատկերված .

Պատրաստվել բանավոր քննարկման

____1) քիմիական 2)ֆիզիկական 3) ֆիզիկական 4)ֆիզիկական 5)ֆիզիկական _________________________________

Դասարանական աշխատանք.1

1.Թվարկվածներից ո՞րը քիմիական երեւույթ չէ. 1) լուցկու այրվելը
2) կաթի թթվելը
3) օդի հեղուկանալը ֆիզիկական
4) դինամիտի պայթելը
2.
Ի՞նչ փոփոխության են ենթարկվում մոլեկուլները ֆիզիկական երեւույթների ընթացքում.
1) պահպանվում են
2) քայքայվում են 3) կիսվում են
4) միանում են
3.Գրի՛ր քո տանը և բնության մեջ հանդիպող ֆիզիկական և քիմիական երևույթի հինգական օրինակ:

Ֆիզիկական- մեքենայի շարժվելը, ձյան գալը, սառույցի հալվելը, կայծակը, մագնիսի ձգելը:

քիմիական- խարույկի այրվելը, մսի եփվել , կաթի թթվելը, բանանի փտելը, երկաթի ժանգոտելը:

4.Նշված երևույթներից որո՞նք են
ֆիզիկական, որոնք՝ քիմիական.
ա) երկաթի ժանգոտումը, քիմիական
բ) ջրի սառչումը, ֆիզիկական
գ) բենզինի այրումը, քիմիական
դ) ալումինի հալումը: քիմիական

Նոր թեմա

Տնային 2

Դասարանական 2

1Ծծումբը սովորական պայմաններում թթվածնի հետ չի փոխազդում։ Ի՞նչ պայմաններում կարելի է իրականացնել այդ փոխազդեցությունը: Այրման ընթացքում:
2…Քիմիական ռեակցիաներն ուղեկցվում են նյութի փոփոխությունը:

Տնային առաջադրանք

Նախագծային աշխատանք

Սովորե՛լ

§ 1.1. Ֆիզիկական եւ քիմիական երեւույթներ

Պատասխանե՛լ հարցերին

1. 1 .Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում ֆիզիկական: Բերե՛ք օրինակներ։
2. բաժակ կոտրվելը, ջրի գոլորշիացումը,:
3. Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում քիմիական։ Բերե՛ք օրինակներ։
4. Մրգերի փտելը, երկաթի ժանգոտումը:
5. Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական
6. մոմի այրվելը, ֆիզիկական
7. բաժակի կոտրվելը, ֆիզիկական
8. եղյամի առաջացումը, ֆիզիկական
9. ջրի եռալը, ֆիզիկական
10. լուցկու այրվելը, չէ
11. կաթի թթվելը։ չէ
12. լուցկու այրվելը,
13. կաթի թթվելը ֆիզիկական չէ
14. Ո՞րն է ֆիզիկական երեւույթ.ա) մեթանի այրումը, բ) բենզինի թորումը բնական նավթից, գ) պողպատի ժանգոտումը խոնավ օդում:

Պատասխան բ)

1. Ո՞րն է քիմիական երեւույթ.1) շոգիացման հետեւանքով աղի բյուրեղների անջատվելը լուծույթից, 2) «չոր սառույցի» առաջացումն ածխաթթու գազից, 3) բենզինի թորումը բնական նավթից, 4) պողպատի ժանգոտվելը խոնավ օդում:

1. Նախագծային աշխատանքի ներկայացում, քննարկում
   
   2. Նախագիծ
   3.Նոր թեմա
   Հարցեր 
   1 .Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում ֆիզիկական: Բերե՛ք օրինակներ։
   
   Ֆիզիզկական երևույթների օրինակներ են՝ ապակու կոտրվելը, սառույցի հալվելը, ջրի գոլորշիանալը և այլն:
   
2. Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում քիմիական։ Բերե՛ք օրինակներ։
   
   Քիմիական երևույթների օրինակներ են՝ լուցկու այրվելը, երկաթի ժանգոտելը, կաթի թթվելը և այլն:
   
3. Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական______մոմի այրվելը, բաժակի կոտրվելը, եղյամի առաջացումը, ջրի եռալը, լուցկու այրվելը, կաթի թթվելը։ եռալը, լուցկու այրվելը, կաթի թթվելը։

Սովորել՝ Ծաղկավոր բույսերի օրգանները: Արմատ

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

1. Որո՞նք են բույսի վեգետատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթ են կատարում:
   
   Դրանք ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացումը։
   
2. Որո՞նք են բույսի գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթներ են կատարում:
   
   Ծաղիկը, պտուղը և սերմը բույսի գեներատիվ բազմացման օրգաններն են։
   
3. Որոնք են արմատի գործառույթները:
   
   Արմատներով բույսն ամրանում է հողին։Այն կազմված է գլխավոր,հավելյալ և կողքային արմատներից։

Տնային աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչով է առանցքային արմատային համակարգը տարբերվում փնջաձև արմատային համակարգից:
   
   Արմատային առանցքը լավ զարգացած գլխավոր արմատով համակարգն է, իսկ փնջաձև արմատի դեպքում շատ են կողքային և հավելյալ արմատները։
   
2. Արմատի ինչ ձևափոխություններ գիտեք:
   Շնչող արմատներ, օդային արմատներ, հենարանային արմատներ։
   
3. Արմատապտուղներ հիմնականում առաջացնում են երկամյա բույսերը:
   
   Երկամյա բույսերը առաջի տարինակ առաջացնում են բույսի վեգետատիվ օրգանները՝ արմատ, ցողուն, տերը։ Իսկ երկրորդ տարին արմատապտուղներում կուտակված սննդանյութերի հաշվին առաջանում են բույսի վեգետատիվ օրգանները՝ ծաղիկ, պտուղ, սերմ։
   
4. Ինչպե՞ս են նրանք ծախսում արմատապտուղներում պաշարած սննդանյութերը:

Սովորել՝ Հյուսվածքներ թեման

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ է հյուսվածքը:
   
   Միևնույն ծագում ունեցող, կառուցվածքներով և գորգածառույթներով նման և միջբջջային նյութով միացած բջիջների խումբը կոչվում է հյուսվածք:
   
2. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բույսերը:
   
   Բարձրակարգ բույսերում տարբերվում են գոյացնող, հիմնական ծածկող, փոխադրող և մեխանիկական հյուսվածքները:
   
3. Բույսի ո՞ր մասերում է տեղադրված գոյացող հյուսվածքը:
   
   Արմատի ծայրին և ընձյուղի գագաթին գտնվող գոյացող հյուսվածքները ապահովում է բույսի աճն ըստ երկարության, իսկ ցողուններում ու արմատներում գտնվողները՝ ըստ հաստության:

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր:
   
   Բույսի և նրա օրգանների հենարանի դերն է կատարում մեխանիկական հյուսվածքը:
   
2. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք:
   
   Կենդանական օրգանիզմերում են չորս տեսակի հյուսվածքներ՝ էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:
   
3. Ի՞նչ պաշտպանական դեր է կատարում շարակցական հյուսվածքը:
   
   Շարակցական հյուսվածքը կենդանի օրգանիզմում կատարում է հենարանային և պաշտպանողական դեր: Այն կարող է լինել պինդ, փուխր կամ հեղուկ: Օրինակ՝ արյունը հեղուկ շարակցական հյուսվածք է:

Սովորել՝ Ձայնի ընկալումը։Լսողության հիգենիա։

Դասարանական աշխատանք։

1. Ի՞նչ կառուցվածք ունի մարդու ականջը։
   
   Մարդու միջին ականջում կան երեք մանր ոսկրիկներ, ներքին ականջում էլ խխունջաձև մարմին։ Ականջը բաղկացած է նաև ականջախեցուց, թմբկաթաղանթից և լսողական նյարդից:
   
2. Ի՞նչ նպատակով են շենքերում օգտագործում ուղեգորգերը։
   
   Շենքերում ուղեգորգերն օգտագործվում են որպես ձայնակլանիչ նյութեր։
   
3. Ինչպե՞ս է աղմուկն ազդում մարդու օրգանիզմի վրա։
   
   Աղմուկի հետևանքով, մարդիկ վատ են սկսում լսել և ունենում են գլխացավեր, տառապում անքնությամբ։
   
4. Ինչպե՞ս են պայքարում աղմուկի դեմ։
   
   Մարդիկ օգտագործում են հատուկ ականջակալներ կամ շենքերի պատերը ծածկում են ձայնակլանիչ նյութերով, օգտագործում են հերմետիկ պատուհաններ, սենյակների հատակը ծածկում են գորգերով և այլն:

Տնային առաջադրանք

1. Թվարկե՛ք մի քանի կենդանիներ ,որոնք լսում են ՝

ա)ինֆրաձայները, բ) ուլտրաձայները

ա)ինֆրաձայները, բ) ուլտրաձայները

ա-փիղ

բ-դելֆին, չղջիկ

2.Ինչպիսի՞ միջոցներ են ձեռնարկվում մարդու օրգանիզմի վրա աղմուկի վնասակար ազդեցությունը նվազեցնելու նպատակով։

Մարդիկ օգտագործում են հատուկ ականջակալներ կամ շենքերի պատերը ծածկում են ձայնակլանիչ նյութերով, օգտագործում են հերմետիկ պատուհաններ, սենյակների հատակը ծածկում են գորգերով և այլն:

3.Ո՞րքան պետք է լինի հասարակական միջավայրերում,բակերում,բնակելի տներում աղմուկի ուժգնությունը։

Բնակելի տներում, բակերում, հասարակական շենքերում աղմուկի ուժգնության մակարդակը չպետք է գերազանցի մարդկանց հանդարտ զրույցի ձայնի ուժգնությանը:

4.Ո՞ր ձայներն ունեն հանգստացնող ազդոեցություն։

Հանգստացնող ազդեցություն ունեն ծովի խշշոցը, տերևների սվսվոցը և այլն:

Ընտրե՛ք ճիշտ տարբերակը։

1. Հայլիները լինում են՝ ա) միայն հարթ բ)միայն ուռուցիկ գ )միայն գոգավոր դ)հարթ,ուռուցիկ և գոգավոր
   Հայլիները լինում են՝ հարթ,ուռուցիկ և գոգավոր
2. Լույսն օդից ջրի մեջ անցնելիս ճառագայթի բեկման անկյունը՝ ա)փոքր է անկման անկյունից բ)մեծ է անկման անկյունից
   Լույսն օդից ջրի մեջ անցնելիս ճառագայթի բեկման անկյունը՝ փոքր է անկման անկյունից
3. Ոսպնյակները լինում են՝ ա)միայն հավաքող բ)միայն ցրող գ)հավաքող և ցրող
   Ոսպնյակները լինում են՝ հավաքող և ցրող
4. Նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունն է՝ ա) 35 սմ բ) 40 սմ գ) 25 սմ դ)15 սմ
   Նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունն է՝ 25 սմ
5. Լույսի անդրադարձման անկյունը՝ ա)մեծ է անկման անկյունից բ)հավասար է անկման անկյանը գ) փոքր է անկման անկյունից
   Լույսի անդրադարձման անկյունը՝ հավասար է անկման անկյանը
6. Ո՞ր անկյունն է կոչվում լույսի բեկման անկյուն։
   անկման անկյուն
7. Ի՞նչ է շանթարգելը։
   Շանթարգելը մի ձող է, որի միջոցով մարդիկ պաշտպանցվում են կայծակից: Այն կայծակը տալիս է հողին: Հիմնականում դնում են շենքերի վրա:
8. Ո՞ր երևույթն է կոչվում ապամագնիսացում։
   Երբ մագնիսը տաքացնում են այն կորցնում է իր մագնիսական հատկությունը: Դա կոչվում է ապամագնիսացում:
9. Ի՞նչ գույնի ճառագայթներից է կազմված սպիտակ լույսը։
   Կարմիր, նարնջակույն, դեղին, կանաչ, երկնագույն, կապույտ, մանուշակագույն:
10. Լույսի քա՞նի աղբյուր գիտեք,թվարկեք օրինակներ։
    Արև, լուսին, կրակ, լամպ և լապտեր:

Սովորել ՝ Լույսը և գույնը բնության մեջ։Ծիածան։

Դասարանական աշխատանք

 Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչու է պրիզմայում կամ ջրի կաթիլում սպիտակ լույսը բաժանվում առանձին գունավոր ճառագայթների.դրանցից,որ գույնի ճառագայթներն են բեկվում՝ա)ամենափոքր չափով բ)ամենամեծ չափով։
   
   

ա)ամենափոքր չափով

բ)ամենամեծ չափով

Իսահակ Նյուտոնը փորձերով ապացուցել է, որ արեգակնային սպիտակ լույսը տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբ է: Ապակե եռանկյուն պրիզմայում տարբեր գույնի ճառագայթները բեկվում են տարբեր չափով և բաժանվում իրարից:

2.Ի՞նչից է կախված անթափանց մարմինների գույնը։

Անթափանց մարմնի գույնը կախված է այն բանից, թե արեգակնային սպիտակ լույսից ինչ գույնի ճառագայթներ է մարմինը կլանում և ինչ ճառագայթներ է անդրադարձնում:

3.Ի՞նչից է կախված թափանցիկ մարմիների գույնը։

Թափանցիկ մարմինների գույնը պայմանավորված է նրանց միջով անցած ճառագայթների գույնով:

4.Ձեր կարծիքով ՝ ի՞նչ դեր կարող է գույնը կենդանիների կյանքում։
Իմ կարծիքով նրան համար

Քանի որ կենդանիների աչքերը կառուցվածքով տարբերվում են իրարից և շատ կենդանիներ չեն տարբերում գույները նրանց կյանքում գույնն այնքան էլ դեր չի խաղում:

Տնային աշխատանք

1. Ի՞նչով է պայմանավորված մարմիների գույնը։
   Մարմնի գույնը կախված է այն բանից, թե արեգակնային սպիտակ լույսից ինչ գույնի ճառագայթներ է մարմինը կլանում և ինչ ճառագայթներ է անդրադարձնում:
   
2. Ո՞ ր գիտնական է ապացուցել,որ արեգակի սպիտակ լույսը,տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբն է։
   Այն որ արեգակի սպիտակ լույսը,տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբն է ապացուցել է գիտնական Իսահակ Նյուտոնը:
   
3. Ի՞նչպիսին է կենդանիների աչքի կառուցվածքը։
   Կենդանիների աչքերի կառուցվածքը տարբերվում է իրարից և նրանցից շատերը չեն տարբերում գույները:
   
4. Բացատրե՛ք լուսացույցի գունավոր ապակիների 《գործողությունը》։
   Թափանցիկ մարմինների գույնը պայմանավորված է նրանց միջով անցած ճառագայթների գույնով: Կարմիր ապակին սպիտակ լույսից կլանում է բոլոր գույների ճառագայթները և բաց է թողնում միայն կարմիր գույն ունեցողները: Կանաչ ապակին սպիտակ լույսից կլանում է բոլոր գույների ճառագայթները և բաց է թողնում միայն կանաչ գույն ունեցողները: Կարմիր և կանաչ գույների համադրման արդյունքում ստանում ենք դեղին գույնը:
   
5. Թվարկե՛ք արեգակնային սպեկտրի գույներն ըստ հաջորդականության։

Կարմիր

Նարնջագույն

Դեղին

Կանաչ

Երկնագույն

Կապույտ

Մանուշակագույն

Սովորել՝

Աչք և տեսողություն։Տեսողության հիգենա։ Դասարանական աշխատանք։ Պատասխանել հարցերին

1.Ո՞րքան է նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը։

Նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը 25սմ է

2.Թվարկե՛ք մարդու աչքի մասերը և նշե՛ք դրանց նշանակությունը։

Որևէ մարմնից լույսն ընկնելով աչքի մեջ՝ բեկվում է եղջերաթաղանթի, ակնաբյուրեղի ու ապակենման մարմնի կողմից և ընկնում ցանցաթաղանթի վրա: Ցանցաթաղանթի վրա առաջանում է առարկայի փոքրացած, իրական, շրջված պատկերը: Ցանցաթաղանթում առաջացած գրգիռը հաղորդում է գլխուղեղին, և առաջանում է տեսողական զգացողություն: Աչքի ծիածանաթաղանթի կենտրոնում կա կլոր անցք` բիբը: Փոփոխելով բիբի բացվածքը` աչքը կարգավորում է իր մեջ մտնող լույսի քանակը:

3.Ձեզ հայտնի ի՞նչ եղանակով են կարճատեսությունը շտկում։

Կարճատեսությունը շտկելու համար մարդիկ դնում են ցրող ոսպնյակներով ակնոց:

4.Ի՞նչ է պետք անել տեսողության արատները կանխելու համար։

Անհրաժեշտ է տեսողության լարում պահանջող աշխատանքը պարբերաբար ընդհատել և հանգստացնել աչքերը։

Չպետք է երկար հեռուստացույց դիտել կամ աշխատել համակարգչով։

Պետք է գրել և կարդալ լավ լուսավորվածության պայմաններում: Չափից ավելի պայծառ կամ աղոտ լույսը կարող է վնասել աչքերը։

Չի կարելի գրել կամ կարդալ չափից ավելի կռանալով գրքի կամ տետրի վրա: Աչքից հեռավորությունը պետք է լինի 25 սմ։

Գրելիս լույսը պետք է ընկնի այնպես, որպեսզի  ձեռքը ստվեր չգցի աշխատանքային մակերեսի վրա: Աջ ձեռքով գրելիս՝ ձախ կողմից, իսկ ձախ ձեռքով գրելիս՝ աջ կողմից:

Չի կարելի կարդալ պառկած վիճակում կամ շարժվող տրանսպորտում:

Տնային առաջադրան

1. Ինչն է վնասում մարդու աչքի տեսողությունը:
   Ճառագայթը
   
2. Ինչի պատճառով են զարգանում աչքի արատները:
   
   Աչքի արատները զարգանում են աչքի հիգենան խախտելու պատճառով:
   
3. Ինչպես է մարդու աչքի մեջ առաջանում պատկեր:
   
   

ա)Նորմալ աչքը չլարված վիճակում զուգահեռ ճառագայթները հավաքում է ցանցաթաղանթի վրա գտնվող կետում:

բ)Կարճատես աչքում զուգահեռ ճառագայթները հավաքվում են ցանցաթաղանթի առջևում:

գ)Իսկ հեռատես աչքում ՝ ցանցաթաղանթի հետևում:

Ըստ նկարի ՝ պարզաբանեք այս միտքը և փորձեք մեկնաբանել կարճատեսության և հեռատեսության շտկման եղանակները:

Կարճատեսությունը շտկում են այնպիսի ակնոցով, որը աչքի մեջ ընկնող պատկերը մեծացնում է: Իսկ հեռատեսությունը շտկում են այնպիսի ակնոցով, որը աչքի մեջ ընկնող պատկերը փոքրացնում է:

1. 
   
2. ա)Նորմալ աչքը չլարված վիճակում զուգահեռ չառագայթները հավաքում է ցանցաթաղանթի վրա գտնվող կետում: բ)Կարճատես աչքում զուգահեռ ճառագայթները հավաքվում են ցանցաթաղանթի առջևում: , գ)Իսկ հեռատես աչքում ՝ ցանցաթաղանթի հետևում: Ըստ նկարի ՝ պարզաբանեք այս միտքը և փորձեք մեկնաբանել կարճատեսության և հեռատեսության շտկման եղանակները: