Քեյթ Շոպեն․ Մի ժամի պատմությունը
1․ Առանձնացրու միսիս Մալլարդի ապրումները ամուսնու մահվան լուրն ստանալու առիթով՝
մարդկանց ներկայությամբ, մենակության մեջ։
Միսիս Մալլարդը, երբ ստանում է ամուսնու մահվան լուրը, տարբեր ապրումների միջով է անցնում, որոնք հստակ արտահայտում են նրա ներքին հակասությունները և զգացվելի փոփոխություններն այդ դժվար պահերին:
Մարդկանց ներկայությամբ
Առաջինը, երբ նա լսում է ամուսնու մահվան մասին, անմիջապես զգում է ուժեղ ցավ և ցնցում: Շուրջը եղողները են նրա գենետիկական կերպն ու սոցիալական նորմերը, որոնք պահանջում են, որ նա արտահայտի ցավ, նրա վրա ազդում են այն, ինչ ասել-խոսել են այլ մարդիկ: Վերջնականում, նա սկսում է արտահայտել իր խորը վիշտը, թվում է, որ նա չի կարողանում ադեկվատ կերպով մեկուսանալ իր ապրումների մեջ:
Մենակության մեջ
Հավանաբար, երկրորդ փուլում, երբ նա մենակ է մնում, Միսիս Մալլարդը զգում է, որ մարմինը ազատություն է գտնում: Նա սկսում է հասկանալ, որ իր ամուսնու մահը նրան հնարավորություն է տալիս մի նոր կյանք ունենալ: Այս պահերին, նա զգում է ուրախություն և ազատություն՝ առանց ամ husband’s պատասխանատվության:
Ահա, թե ինչպես են տարբեր առիթներն արտահայտում նրա ապրումների դուրիները. վիշտը նախ, հետո՝ սպասում և վերջապես՝ անկախության զգացում:
2․ Բնութագրիր տիկնոջը ըստ իր մտքերի։
Կանխատեսելի վիշտ ու սուգ – Սկզբում, լսելով ամուսնու մահվան լուրը, Լուիզը արձագանքում է այնպես, ինչպես սպասելի է. նա անմիջապես ողբում է, լաց լինում և հեռանում է իր սենյակը՝ միայնակ մնալու համար։ Սրանով նա կարծես համապատասխանում է հասարակության կողմից սահմանված դերերին՝ որպես սգացող կին։
Անսպասելի ազատության զգացում – Սակայն, հենց որ նա մենակ է մնում, իր մտքերի մեջ սկսում է զգալ մի բան, որ սկզբում վախեցնում է իրեն. ազատություն։ Նրա մտքերը կամաց-կամաց շարժվում են ամուսնության ծանրության և դրա հետ կապված սահմանափակումների գիտակցման ուղղությամբ։
Անձնական ինքնաճանաչում – Լուիզը հասկանում է, որ իր կյանքը կարող է իրեն պատկանել, որ առաջիկա տարիները կդառնան նրա սեփականությունը, առանց մեկի, ով կղեկավարի կամ կսահմանափակի իրեն։ Այս գիտակցումը նրան պարգևում է մի ուրախություն, որը նախորդ պահին անհնար էր թվում։
3․ Փորձիր բնութագրել միստր Մալլարդին։
Բարի և հոգատար ամուսին – Լուիզը նշում է, որ ամուսնու դեմքը «երբեք սիրուց բացի այլ կերպ չի նայել իրեն», ինչը ցույց է տալիս, որ նա, ամենայն հավանականությամբ, բարի, մեղմ և սիրող ամուսին էր։ Նրա մահը իսկապես մեծ կորուստ էր շրջապատի համար, ինչը երևում է, երբ Ռիչարդը փորձում է զգուշորեն հայտնել Լուիզին այդ լուրը։
Ավանդական ընտանեկան դերի կրող – Չնայած որ նա բարի էր, Լուիզի արձագանքը նրա «մահվանը» բացահայտում է, որ Մալլարդի ամուսնական դերը ենթադրում էր կնոջ նկատմամբ որոշակի իշխանություն կամ վերահսկողություն։ Լուիզը զգում էր, որ ամուսնու ներկայությունը, անկախ նրանից՝ սիրով էր արտահայտվում, թե խիստ, իրեն ստիպում էր ենթարկվել։ Այսպիսով, Մալլարդը խորհրդանշում է տղամարդկանց՝ հասարակության կողմից ընդունված իրավունքները կանանց նկատմամբ։
Սովորական մարդ, որը չէր գիտակցում իր ազդեցությունը – Կա հստակ նշան, որ Մալլարդը չի եղել դաժան կամ բռնակալ ամուսին։ Սակայն նրա պարզապես գոյությունը որպես ամուսին, ըստ Լուիզի, խլել էր նրա անկախությունը։ Հնարավոր է՝ նա ինքը երբեք չէր էլ գիտակցել, թե իր դիրքն ինչ ազդեցություն ունի կնոջ վրա։
Պատմվածքի շրջադարձային կետը – Նրա անսպասելի վերադարձը ոչ միայն կոտրում է Լուիզի նորահայտ ազատության զգացումը, այլև հանգեցնում է նրա մահվանը։ Նա պատմվածքի վերջում դառնում է հակադիր ուժ, որը (անգամ ակամա) վերականգնում է կնոջ նախկին «գերի» կարգավիճակը։
4․ Կարդա Ֆեմինիզմի մասին։ Կարդացածդ պատմվածքում գտիր ֆեմինիզմի արտահայտությունը։
Ֆեմինիզմի արտահայտությունը «Մի ժամ կյանքի պատմությունը» պատմվածքում
Քեյթ Շոպենի այս պատմվածքը հստակ արտահայտում է ֆեմինիստական գաղափարներ՝ հատկապես կանանց ազատության և ամուսնության սահմանափակող բնույթի վերաբերյալ։
- Ամուսնության հանդեպ քննադատություն – Պատմվածքում ամուսնությունը ներկայացվում է որպես մի ինստիտուտ, որը, նույնիսկ երբ սիրառատ է, կանանց վրա ճնշող ազդեցություն է թողնում։ Լուիզ Մալլարդը չի ժխտում, որ երբեմն սիրել է ամուսնուն, բայց դա որևէ նշանակություն չունի նրա ազատության համեմատ։ Այսպիսով, Շոպենը ցույց է տալիս, որ 19-րդ դարի կանայք հաճախ ապրում էին հասարակական պարտավորությունների մեջ, որտեղ իրենց անհատականությունը վերանում էր։
- Կնոջ ինքնաճանաչումը – Լուիզի զգացմունքային վերափոխումը՝ ամուսնու մահվան լուրից հետո, ընդգծում է, թե որքան է նա ճնշված զգացել և որքան մեծ է նրա անկախության կարիքը։ «Ազատ, ազատ, ազա՜տ» բացականչությունները վկայում են, որ նա տեսնում է կյանքի նոր հնարավորություններ՝ առանց ամուսնու ազդեցության։
- Հասարակության կույր ընկալումը – Պատմվածքի վերջում բժիշկները պնդում են, որ Լուիզը մահացել է «ուրախությունից», մինչդեռ իրականում նա մահանում է այն կորստյան պատճառով, որը բերում է իր ազատության փլուզումը։ Սա ակնարկում է, որ հասարակությունը չի հասկանում կնոջ ներքին ապրումները և շարունակում է ընդունել ամուսնությունը որպես միակ բնական և ցանկալի ճանապարհ։
5․ Տեղեկություններ գտիր Քեյթ Շոպենի մասին։
Քեյթ Շոպենը (1850–1904) ամերիկացի գրող է, որը հայտնի է իր ժամանակի կանանց ազատության, ինքնուրույնության ու սոցիալական սահմանափակումների մասին գրելու համար: Նրա գիտակցող՝ նուրբ հոգեբանական և սոցիալական առնչությունների թեմաները, որում հաճախ հայտնվում են լուռ, ցավակցական, ինչպես նաև վեհատես, դրսևորումներով լի պատմվածքներ և վեպեր (օրինակ՝ «Մի ժամվա պատմությունը», «Դեզիրեի փոքրիկը», «Մեղավոր» և «Զարթոնք»), ներկայացնում են Լուիզիանայի կրեոլ մշակույթը և 19-րդ դարի ամերիկյան հասարակության գերհավանական բնույթը: Շոպենը վաղ ֆեմինիստական գրողներից մեկը է, ով ժամանակի սահմանափակումներին դեմ պայքարում էր, և իր գործերով խթանում էր կանանց ինքնուրույնության ու ազատության համար պայքարելու գաղափարները:
Ծննդյան իրադարձություններն ուղղակիորեն համեմատվում են իր ժամանակի սոցիալական սահմանափակումներին, որտեղ չնայած նա դեռևս չհայտնվում էր որպես լայնորեն ճանաչված հեղինակ, սակայն ժամանակի ընթացքում իր նորարարական և զգայական գրելու միջոցով կարևոր երանգ է թողնում գրականության պատմությունում:
Ամիրյան Գրիգոր 