Հյուսնի պատմությունը։ Վիլյամ Սարոյան
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում.
– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:
Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:
Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.
– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:
1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարին։ Հիմնավորի՛ր։
- Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։
- Անքննելի են Աստծու գործերը։
- Միշտ վստահիր ընկերոջդ։
- Հույսդ երբեք մի կորցրու։
- Դժբախտությունը միշտ անսպասելի է գալիս։
2․ Ի՞նչ կերպարներ կան ստեղծագործության մեջ: Ո՞ր կերպարի (կերպարների) բացակայության դեպքում ստեղծագործության ասելիքը չէր տուժի:
1. Մտքեր, որոնք համապատասխանում են ստեղծագործության հիմնական գաղափարին
- Ամեն ինչ անցողիկ է, ոչինչ կայուն չկա։
Հիմնավորում: Հյուսնը իր կյանքի վերջնական պահում պատրաստվում էր մահանալ, բայց ամեն ինչ թարմացվեց՝ թագավորը մահացել է, ուստի այդ խիստ պատժը անցավ: Այս ցուցադրությունը ցույց է տալիս, որ չնայած դժվարությունների, ամեն ինչ կարող է փոխվել, և չմշտադառնալով չեղյալ է զգացողությունը: - Հույսդ երբեք մի կորցրու։
Հիմնավորում: Հետևում է այն ուղիղ և իմաստավոր խորհուրդը, որը ընկերը տալիս է՝ «հույսդ երբեք մի կորցրու»: Անհավանական է կարծում, որ նույնիսկ ամեն վախեցված պահում էլ պետք է պահպանենք այն, որովհետև իրականություն մտադիր է փոխվել: - Միշտ վստահիր ընկերոջդ։
Հիմնավորում: Ընկի սրտանց աջակցությունը և նրա վստահությունը ուղիղ արտահայտում են, թե որքան կարևոր է վստահել և սպասարկել ուրախությունն ու յայտնարարությունների մեջ եղած հոգուն, երբ ամեն ինչ թանկվում է:
Հետևաբար, ստեղծագործության ոգին, որին կարևոր է հույսը, փոխառումը ու վստահությունը, ապահովվում է այս երեք գաղափարների միջոցով:
2. Ստեղծագործության կերպարներ և կարևորությունը
- Հյուսն – պատմության գլխավոր հերոսը, ով իր անհնարին դառնալը սպասում էր, և նրա դեմ կանչում արտահայտվում է պատոքին մահելու փոխարեն, թարմություն պահելու գաղափարը:
- Հյուսնի ընկերը – սերտ եղավ գլխարախոսը, ով վայելում է ջերմության և հույսի զգացողությունը, ուստի նրա խորհրդները (հավաքել ուտել, խմել ու հիշել, որ ամեն ինչ անցողիկ է) է մթագրում պատմության կենտրոնական թեման:
- Հյուսնի կինն ու երեխաները – նրանք էլանում են զգացմունքներով, իրենց ցավը և վշտը ցուցաբերելով, բայց համախմբելով միասնական, կենդանի ոգին:
- Թագավորի մարդիկ – խորհրդանշում են իրենց անձը կարգավորող կամ տիրապետող գործոնների՝ ինչպես նաև այն անհավանական և անսպասելի իրադարձությունը, որ կատարվում է:
Հարցի երկրորդ մասի պատասխանը.
Պատմության հիմնական ասելիքը՝ «հույսդ երբեք մի կորցրու» և «ամեն ինչ անցողիկ է», արտահայտվում է Հյուսնի և նրա ընկոսի միջև տեղի ունեցող շփմանը:
Եթե արտահոսքի տեսանկյունից կտեսնենք, ապա
- Հյուսնի կինը ու երեխաները որպես աջ աջակցող դեր են, որոնք դրսևորում են մարդու կյանքի անհամար անկցումները, սակայն նրանք չեն ապահովում կամ խթանում գլխավոր գաղափարը:
- Հետևաբար՝ Հյուսնի և նրա ընկոսի բացակայության դեպքում, ստեղծագործության ասելիքը կզուգահեռ կդառնա վնասված, քանի որ նույնևնից են ներկայացնում անձնական բարդությունը և ոչ մշտականությունը, սակայն եթե ընդհանրապես վերափոխենք՝ եթե ջերմ, հավանական խթանումը (հույս և վստահություն) կպահպանվի, ապա կողմնական (աջակցող) կերպարների բացակայությունը անորոշ չգրվում։
Ազդելակերպում, եթե բաց թողենք իրենց, թեև դեկորատիվ նուրբ հատկանիշներ կչփորձեն, բայց խորը ասելիքը՝ կստանա Հյուսնի և նրա ընկոսի հիմք, որոնք հանդիսանում են ստեղծագործության իրադաշտը, ուստի այս աջակցության կերպարները, չնայած զգալի են, չպահպանեն սկզբնական հաղորդագրությունը։
Հեմորդ, թեև պատմության բոլոր կերպարներն կարևոր են ձևավորելու ընդհանուր դյուրքնությունը, հիմնական ասելիքը, թե երբեւում պետք է պահպանել հույսը և վստահ լինել, ուղիղ արտահայտվում է Հյուսնի և նրա ընկոսի միջեւ, ուստի կինը ու երեխաների բացակայության դեպքում, կազմվածքը կարող է մի փոքր դադարեցնել, բայց հիմնականում ասելիքը կդառնա անփոփոխ:
Ամիրյան Գրիգոր 