Рубрика: Կենսաբանություն

կարդալ, լսել ռադիո, դիտել հեռուստացույց, վարել խոսակցություն որևէ մեկի հետ:


3. Ո՞ր սննդամթերքն է հաճախ առաջացնում սննդային թունավորուﬓեր:

Advertisement

Անորակ, հաճախ երկար ժամանակ պահված սննդամթերքի օգտագործումից առաջանում են սննդային թունավորումներ։

Չպետք է օգտագործել այնպիսի սննդամթերք, որը երկար ժամանակ պահվել է հատկապես տաք տեղում, որովհետև ստեղծվում են նպաստավոր պայմաններ դրանցում մանրէների բազմացման համար:

4. Թվարկե՛ք թունավորման ախտանիշները:

Հիմնական ախտանիշներն են որովայնի շրջանի ցավերը, սրտխառնոցը, փսխումը, ընդհանուր թուլությունը։

5. Ի՞նչ ﬕջոցառուﬓեր պետք է ձեռնարկել սուր թունավորումների ժամանակ:

Այդպիսի դեպքերում կատարում են ստամոքսի լվացում։ Դրա համար հիվանդին տրվում է մի քանի բաժակ խմելու սոդայի ջրային լուծույթ (1 բաժակ ջրում կես թեյի գդալ սոդա) և ապա առաջացնում են փսխում։ Փսխումից հետո հիվանդին պետք է տալ թունդ, քաղցր թեյ և ապա պահպանել անկողնային ռեժիմ:

քանակը պակասում է, շատանում են ածխաթթու գազը, ջրային գոլորշիները: Այդպիսի պայմաններում մարդիկ դառնում են քնկոտ, արագ հոգնում են, գանգատվում են գլխացավից: Մարդու առողջության համար անհրաժեշտ է թարմ օդ, բնակարանը պետք է հաճախ օդափոխել։

3. Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:

Ուտելու, խոսելու, հատկապես ծիծաղելու պահին, նաև երեխաների որոշ վտանգավոր խաղերի դեպքերում հնարավոր է շնչուղիների մեջ օտար մարմինների` ոսկոր, լոբի, ոլոռ, քար և այլ մանր իրերի հայտնվելը: Քթի մեջ այդպիսի առարկաներ ընկնելու դեպքում անհրաժեշտ է փակել երկրորդ քթանցքը և փորձել փչելով արտաշնչմամբ հեռացնել օտար իրը։ Արգելվում են որևէ գործիքով հեռացնելու փորձերը, քանի որ ոչ հմուտ միջամտության դեպքում օտար մարմինը կթափանցի շնչուղիների ավելի խորը մասեր։ Շնչափող ընկած օտար մարմինը նախ փորձում են հեռացնել արհեստական հազի միջոցով: Անհաջող փորձերից հետո կարելի է տուժածին երկտակել ծնկի վրա` փորով հենված դեպի ծունկը դիրքով, գլուխը ինչքան հնարավոր է դեպի ներքև, ապա մի քանի անգամ կտրուկ հարվածել մեջքին։ Եթե այս ձևով նույնպես օտար մարմինը չի հեռացվում շնչափողից, անհապաղ անհրաժեշտ է դիմել բժշկի:

1․ Ինչից է առաջանում սրտամկանի ինֆարկտը։

Սրտամկանի ինֆարկտը առաջացնում է մեր առջևի հետևանքը, երբ մենք հարցում ենք իրենց սրտամկանությունը, նախատեսվում է առանձին տարիքային և գենետիկ անբաժանելի իրականությունները։ Այն այնպիսի տվյալներ է տրամադրում, որոնք մենք կարող ենք հասնել մեր անձանց կարիքներին։

2․ Սրտամկանի ինֆարկտի նախանշաններ։

Սրտամկանի ինֆարկտի նախանշանները կարող են ներառել հետևյալ նշումները.

1. Բարձր արյան զանգվածներ: Սրտամկանի խնդիրները կարող են հետաձգվել բարձր արյան զանգվածների համար։
2. Լորեմ կողմերի ստացում: Բարձր արյան կողմերը կարող են նաև հասկանալ միջոցառումների արդյունքում հանդեպ հետևյալ բարեհաջողությունները։
3. Աղամանի համայնքներ: Աղամանի համայնքները կարող են առաջնահերթ անում սրտամկանի առաջարկներին։
4. Շարունակական երկրորդական բնություններ: Շարունակական երկրորդական բնությունները կարող են լինել հետևյալ հատկությունով։

3․ Ինչպիսի սրտանոթային հիվանդություններ գիտեք։

Սրտանոթային հիվանդությունների շարադրատուները կարող են միացնել հետևյալները.

1. **Սրտի հետադարձ համահունսադիր հիվանդություն (CHD)**: Գործադրվում է, երբ սրտի աճավարտը խափանվում է ոչ բուրական վիրահատումներով կամ երբ անկախ արյան անկյունները առաջարկում են արյան առատությունը։
2. **Երակոյան շարժման համաձայնություն (AF)**: Սրտի շարժման չհամաձայնության դեպքում անմիջապես պատճառվում է կամայական սրտախառնություն։
3. **Սրտախառնություն**: Բարձր արյան անուններով բռնական ատելացում, խմբավորված արյան համայնքների կարիք, կամ արյան ստորակետերի սպառումը։
4. **Սրտահիվանդություն**: Երակոյան սիրտի չափի և մակարդակի մասնագետությունների պատճառով կայունության բռնական աճը։

4․ Ինչից կարող է առաջանալ ուղեղի կաթվածը։
Ուղեղի կաթվածը կարող է առաջանալ հետևյալ պատճառներով.

1. **Քանակի երևույթներ**: Հետաքրքիր քանակի երևույթներ կարող են առաջարկել ուղեղի կաթվածին, ինչպիսիք են շատ նվազագույն ֆիզիկական գործումները կամ լեզվային խմբագրություն։
2. **Թույլատրությունները**: Հետադարձ թույլատրությունները կարող են առաջարկել բարձր արյան խումբների աշխատանքային մեթոդների իրականացումը, որոնք կարող են հեշտացնել կաթվածի վերականգնմանը։
3. **Ուղեղի այլ պատճառները**: Ուղեղի այլ վիճակները, ինչպիսիք են հեղուկ ելքերը կամ ստատիկ տրամաբանություն, կարող են հասկանալ երբեմն հետադարձ կաթվածին։

5․ Գլխուղեղի կաթվածի նախանշաններ։

Գլխուղեղի կաթվածի նախանշանները կարող են ներառել հետևյալը.

1. **Բուն վիրակապ**: Առաջին նշանը կարող է լինել թրկված կերպով, չափական վիրակապ կամ ստորակետերի անցումը։
2. **Կարծիքանակներ**: Անկախ դեպքերում, լայնորեն հայտնվող վիրակապներ կարող են լինել գլխուղեղի կաթվածի նախնաշանը։
3. **Երկինքական տեսականիներ**: Քանի որ երկինքական տեսականիները կարող են մարմնի տեղակայում արտադրվել, այդ նշանը կարող է նշանակել երկինքական կաթվածի վերականգնումը։
4. **Անկյունաբանական հիվանդություններ**: Անկյունաբանական հիվանդությունները, ինչպիսիք են ճառագայթագործություն կամ անկեղծություն, կարող են առաջարկել գլխուղեղի կաթվածի նախաշանը։

6․ Նկարագրել շնչառական համակարգի բաժիններ։

Շնչառական համակարգը բաժանվում է մի քանի բաժինների, որոնք կազմված են հետևյալից.

1. **Բրոնխիալ շնչառական համակարգ**: Բրոնխիալ շնչառական համակարգը ստեղծում է բրոնխիալ շնչառական ձեռքբերումները, որոնք համապատասխան են մարմնի առասպելի միջավայրի տեղադրման համար։
2. **Բարոտավոր շնչառական համակարգ**: Բարոտավոր շնչառական համակարգը ստեղծում է անվտանգության համար անհանգստացված շնչառական ձեռքբերումները։
3. **Քամադահումական շնչառական համակարգ**: Քամադահումական շնչառական համակարգը կազմված է մեթոդներից, որոնք աջակցում են փոքր համակարգերի շնչառական վերականգնմանը։
4. **Հաղարական շնչառական համակարգ**: Հաղարական շնչառական համակարգը վերադարձնում է ազատության առավելագույն մակարդակը շնչառական վերականգնման միջոցով։

7․ Շնչառության ժամանակ քթի խոռոչը ինչ դեր է կատարում։

Շնչառության ժամանակ, քթի խոռոչը կատարում է մեխանիկական գործընթացներ: Դրա գործընթացը ներառում է գրողական ֆունկցիաները, որոնք միացնում են քթի մանրամասները, տեղադրում են բազմակողմանի հետևանքներ, և ներառում են նյութագրություն կամ սպասարկումներ: Այս գործընթացների հիմնական նպատակն է ստանդարտարը պատրաստել քթի համակարգի տվյալները և նյութագրել անկախ և անհանգստանության առաջացման պայմանները:

8․ Ինչպես ճիշտ շնչել»

Գտնելով ճիշտ շնչումը մատուցող մեթոդները կարևոր են:

1. **Դուրս դառնալ ճաշարից**: Մարմնի բարձր կազմով ճաշարից դուրս գալուց մարդը կարող է մատուցել լսելի շնչումը:
  
2. **Քանակագիտություն**: Կարելի է մատուցել հիմնական շնչառությունը կամ գնահատել ճշգրտությունը շնչելու մեթոդները:
  
3. **Կերպարանի պատահականություն**: Կերպարանի պատահականությունները, ինչպես հրաշագործական խնդիրների լուծումը կարող են նվազեցնել ստրեսսը և հենց վերադարձնել ճշգրտությունը։

4. **Սպասարկումներ**: Այլ շնչումը նվազեցնելու համար միջավայրում սպասարկումներ կարող են անցնել կատարում։

9․ Ինչ դեր ունեն բրոնխները շնչառության ժամանակ»

Բրոնխները շնչառության ժամանակ աստղեր են կատարում մարմնի բոլոր մասերի բարձր հետևությունները:

1. **Կենդանի շնչեր**: Բրոնխները կատարում են պատահական շնչեր, որոնց միջոցով հասկանալ է մարմնի ներգործումը։
2. **Թխանելի կամայական նշանակում**: Բրոնխները կարող են ներառ

10․ Գազափոխանակությունը թոքերում։

Գազափոխանակությունը թոքերում նույնպես համարվում է անհնարին, քանի որ գազը չի կարող մուտք գործել թոքի մեջ։ Թոքերի մեջ արդյունքում գազափոխանակությունը կապված կանխելու է նյութի անցումի հետ, ինչպես նաև թափուր մոլեքուլացիայի ազդեցությունների կամ գերի ազդեցությունների դեպքում։ Դրանք կարևոր են այնպես, որ դրանք չեն առաջացնում ռեակցիայի բաժանման այն համամատչելիությունը, որ պատասխան է լուսանկարիչների կամ հետազոտողների կողմից բազմաթիվ տեսականություններում։

1․ Ներկայացնել մարդու սրտի կառուցվածքը և գործառույթը։

Մարդու սրտի կառուցվածքը բնորոշվում է կոլորդալ միջոցների, արյունագծերի, ալվեոլար ու կոնեկտիվ հասկացումների հիմքերի համար: Կոլորդալ միջոցները սահմանվում են այն միջոցների համար, որոնք հիմնականորեն պայմանվում են կարգիների, արյունագծերին հաստատելու համար: Արյունագծերը համակությամբ բնորոշվում են սրտի կառուցվածքի համար վերաբերող կարգիներով: Ալվեոլար այստեղ նշանակում է սիրով և սերնդուհավարությունը, իսկ կոնեկտիվ հասկացումները համաձայնում են սրտի արվեստագրական ու գործունեությունները:

2․ Ինչ է իրենից ներկայացնում զարկերակային ճնշումը։

Զարկերակային ճնշումը իրենից ներկայացնում է մարդկանց բնության, անջատվածության, բացատրության, հուսալիության և կարողության մեջ:

3․ Ինչ կարևոր նշանակություն ունի արյան մակարդումը մարդու օրգանիզմում։

Արյան մակարդումը մարդկային օրգանիզմում շարժվում է հավաստագրված կերպով կամավորված միջոցներով, որոնցից մեկը արյան արտաքին կերպում զարկերակայում է մարդկային միջոցների, այդպես էլ որոնք կարգավորում են հայկական կորպորատիվ նյութերը:

Արյան մակարդումը նվազում է մարդկային ուղեղի բուժումները, որոնք կատարվում են արյան սովորողների և բուժքառային բժիշկների կողմից: Այս միջոցները նվազում են ստանդարտ աղեստավորման, խնամակալի արտաքին հասարակման և այլ հարցերի առումը, որը նպաստում է արյան շարժվելու կերպը:

Այսպես, արյան մակարդումը կարևոր է մարդկային ուղղության, առանցացումների ու անավարտ առումների գործընթացում:

4․ Ներկայացնել արյան կարգեր, որ կարգը որի համար կարող է դոնոր հանդիսանալ։

Արյան կարգերը ներկայացնում են մեկնաբանությունների, մեկնաբանությունների հիմնական կարգերը, որոնք կարող են դոնոր հանդիսանալ:

1. Տեսարանական Արյան Մարմնական Սարթուներին : Արյան կարգերի մի հանգույցը տեսարանական է մարմնի նեյրոնական և հորմոնական համակարգերի պահպանումը առանց փոխհատուցման: Այս կարգը կարող է դոնոր հանդիսանալ, եթե այն կամ մի քանի հորմոնները չեն աշխարհի շարժում համադրված հասկացությամբ:
   
2. Ամուսնական Նշանակություն : Արյան կարգերը համաշխարհային ու նվազեցված ամուսնական մշակումի համար գրավորված են: Սեռական նշանակությունը կարող է դոնոր հանդիսանալ, եթե այն ամբողջությամբ կարգված է:
   
3. Մարմնական Ինսուլին : Արյան կարգերը հասարակությունը ու առողջությունը ներառում են մեկնաբանություն այն այլ հետադարձնող կարգերի համար: Այս կարգերը ներկայացնում են միջազգային հետազոտությունները, որոնք կարող են դոնոր հանդիսանալ:
   
   
   
4. Ինչպես է առաջանում սրտամկանի ինֆարկտը։
   
   1.Որպես Սնունդամիջոց: Սրտամկանի ինֆարկտը առանց առհասականորեն լուծված սրտահեռակառավարումը կամ առհասական լուծումները, կայացած որպես հարգահանգիստություն, աշխարհագրական պատկերություն մասին առաջանակություն ու կիրառական մեթոդների սկզբունքները։
   
   2.Առաջատար Հետազոտություն: Կիրառվում է որպես առաջատար դեղատների կամ որպես կարևոր պատճառ բուժումների համար։
   
   3.Կլինիկական Փորձագետություն: Սրտամկանի ինֆարկտը կարող է նշանակել հիվանդությունների, վիրահատությունների կամ անարատ վիրուսական կարգի առանձին երկարացման ու ազդարարումների հետ կապված բուժման արդյունքները։

5.Սրտամկանի ինֆարկտը ներկայացվում է ստանդարտ կլինիկական հետազոտությունների շարքում, ինչպես:

Սրտամկանի ինֆարկտը ստանդարտ կլինիկական հետազոտությունների շարքում ներկայացվում է որպես մեկ հատված: Այս հետազոտությունները պատկանում են բազմաթիվ հատկանիշների մասին, որոնք ինչպես նաև ստանդարտների կատարված ներգրավումների արդյունքներն են: Այս հետազոտությունները կարևոր են ստանալու առաջադրանքները և հանգեցնելու կարգերը ստանալու նպատակով։

6. Ինչպես է առաջանում գլխուղեղի կաթվածը։

Գլխուղեղի կաթվածությունը առաջանում է հետևյալ կետերով՝

1. Պեսիմիսը և Ներոնը: Այս կետերը նույնպես սահմանափակում են գլխուղեղի արական հավասարեցման ընթացքը։
   
2. Մահվան բաժակը: Հետազոտության հիմնական նպատակն է տեղյակ գտնել գլխուղեղի մահվան բաժակը։
   
3. Ստացված կանխատեսությունը: Այս կետերը առաջանում են անհասանելի սպանության անվամբ կանխատեսությունը, ինչպես նաև հարմարավետ գլխուղեղի առողջապահության կարգավորմանը։
   
4. Մարմնական ազդարարությունները: Հետևաբար, գլխուղեղի կաթվածությունը կարող է առաջարկել ազդարարություն ներդաշնակությունից կամ մարմնի ազդարարություններից խորհրդակից ներառել։

7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները։

1․Ինչ բաժիններից է կազմված գլխուղեղը

Երկարավուն ուղեղ, ուղեղիկ, կամուրջ, միջանկյալ ուղեղ, միջին ուղեղ , մեծ կիսագնդեր։

2․Ինչ գիտեք երկարավուն ուղեղի մասին և կամուրջի գործառույթների մասին։

Երկարավուն ուղեղը ողնուղեղի վերին հաստացած մասն է 2,5-3սմ ի տարբերություն ողնուղեղի սպիտակ նյութում ոնի գորշ նյութի կուտակումներ որոնք հանդիսանում են շնչառության արյան շրջանառության մարսողության կենտրոններ։Նրանց աղտահարման դեպքում առաջանում է վարկյանական մահ։Կամուրջը կապ է հաստատում երկաևրավուն ուղեղի և ուղեղիկի մեծ կիսագնդերի միջև։

3․Միջին ուղեղի ինչպիսի գործառույթներ գիտեք։

Միջին ուղեղը միացնում է գլխուղեղի բոլոր բաժինները ապահովում մկանների տոնուսը , լույսի և ձայնի նկատմամբ կողմնորոշման ռեֆլեքսը։

Նյարդային հիվանդության պատճառներն են՝

Ժառանգական

Նյարդային համակարգի որոշ հիվանդությունները առաջանում են գենետիկ մուտացիայի արդյունքում։ Օրինակ՝ Հանտինգտոնի հիվանդությունը ժառանգաբար փոխանցվող վիճակ է, որը արտահայտվում է հարաճուն ընթացող նեյրոդեգեներացիայով։ Հիվանդության հիմքում ընկած է HTT գենի մուտացիան, ինչի պատճառով առաջանում է աննորմալ կառուցվածքի սպիտակուց։ Վերջինս կուտակվում է նյարդային բջիջներում (նեյրոններում) և բերում հիմային հանգույցների (գլխուղեղում գորշ նյութի կուտակումներ) վնասման։

Բնածին/զարգացման արատներ

Աճող երեխայի օրգանիզմում ծնվելու պահին կարող են լինել զարգացման արատներ, այդ թվում նաև նյարդային համակարգում։ Օրինակ անէնցեֆալիան (գլխուղեղի բացակայությունը) առաջանում է նյարդային խողովակի սխալ ձևավորման արդյունքում։

Ուռուցքներ

Նյարդային համակարգի մասնագիտացված բջիջները, ինչպիսիք են գլիոցիտները, կարող են աննորմալ աճել և բազմանալ՝ առաջացնեով գլիոմաներ։ Գլիոբլաստոմաները առավել ագրեսիվ ընթացքով գլիոմաներն են։

Վարակներ

Շատ միկրոօրգանիզմներ՝ սնկեր, բակտերիաներ, վիրուսներ, կարող են ախտահարել նյարդային համակարգը։ Օրինակ մենինգիտները՝ ուղեղաթաղանթների բորբոքումը, նյարդային համակարգի հաճախ հանդիպող վարակային հիվանդություններ են։ Դրանք կարող են լինել բակտերիալ կամ վիրուսային ծագման։

Ցնցումային ախտաբանություններ

Ընդունված է համարել, որ ցնցումները գլխուղեղի կեղևի սինխրոն ակտիվության հետևանք են։ Օրինակ էպիլեպսիա հիվանդությունը բնութագրվում է գլխուղեղի կեղևի ոչ նորմալ էլեկտրական ակտիվությամբ, ինչը բերում է կրկնվող ցնցումների առաջացման։

Անոթային

Գլխուղեղը հարուստ անոթավորմամբ օրգան է, քանի որ այն իր աշխատանքի ընթացքում օգտագործում է մեծ քանակությամբ թթվածին և սննդարար նյութեր։ Կաթվածը գլխուղեղի որոշակի հատվածի արյունամատակարարման սուր խանգարման հետևանք է, ինչի պատճառ կարող է լինել անոթի խցանումը կամ արյունահոսությունը։

Նեյրոդեգեներատիվ

Ներյրոդեգեներատիվ հիվանդությունները առաջանում են նեյրոնների վնասման հետևանքով։ Որպես օրինակ կարող են ծառայել Ալցհեյմերի հիվանդությունը, Կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզը, Պարկինսոնի հիվանդությունը։ Վերջինս առաջանում է գլխուղեղի սև նյությում նեյրոնների վնասման հետևանքով։

Աուտոիմուն

Աուտոիմուն հիվանդությունները առաջանում են, երբ օրգանիզմի իմուն համակարգը սկսում է պայքարել սեփական բջիջների դեմ։ Նյարդային համակարգի աուտոիմուն հիվանդություններից է ցրված սկլերոզը։ Վերջինս առաջանում է նեյրոնների աքսոնները ծածկող միելինային շերտի նկատմամբ օրգանիզմի աուտոիմուն պատասխանի հետևանքով։ Արդյունքում առաջանում է միելինի վնասում և աքսոնների դեմիելինիզացիա։

Կան նյարդային համակարգի հիվանդությունների բուժման բազմաթիվ եղանակներ։ Դրանք կարող են լինել վիրահատական և դեղորայքային

Պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգի միջոցով մարդը զգում, ճանաչում է միջավայրի առարկաները, ընկալում միջավայրից եկող գրգիռները, պահպանում ստացված տեղեկատվությունը և օգտագործում իր պահանջմունքների համար։ Նյարդային համակարգով են պայմանավորված գիտակցությունը, մտածողությունը, խոսքը, վարքագիծը։ Այսպիսով՝ նյարդային համակարգի հիմնական գործառույթն օրգանիզմի կողմից ներքին և արտաքին միջավայրից հաղորդվող տեղեկատվության վերլուծությունն է և համապատասխան գործողությունների իրականացումը։

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական և ծայրամասային բաժիններից։

նյարդային.jpg

Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։

Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։

Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։

Ծայրամասային նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական նյարդային համակարգի համապատասխան կորիզներից և նրանցից դուրս եկող նյարդաթելերից ու ծայրամասային հանգույցներից։Այն իր հերթին բաժանվում է մարմնական և վեգետատիվ (ինքնավար) համակարգերի։ Մարմնական նյարդային համակարգը նյարդավորում է կմախքային մկանները և իրականացնում է շարժողական ռեակցիաները, այդ թվում կամային շարժումները։ Վեգետատիվ նյարդային համակարգը նյարդավորում է ներքին օրգանները, մաշկն ու արյունատար անոթները։ Այն բաժանվում է սիմպաթիկ, պարասիմպաթիկ ու մետասիմպաթիկ բաժինների։

3. Ո՞ր բաժիններն են մտնում կենտրոնական նյարդային համակարգի ﬔջ:

Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։

Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։

Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։

4․ Ներյոնների ինչպիսի՞ տեսակներ գիտեք:

Նեյրոնը ունի մարմին և ելուստներ։ Կա ելուստների 2 տեսակ՝ դենդրիտներ և աքսոններ։ Նեյրոնի մարմինը սնուցող դեր է կատարում։ Նրանում կան բազմաթիվ օրգանոիդներ, ուր սինթեզվում են կենսաբանական կարևոր միացություններ և փոխադրվում աքսոն ու դենդրիտներ։

Դենդրիտներն ընդունում են տեղեկատվությունը, իսկ աքսոնը նյարդային ազդակը մարմնից հաղորդում է այլ նեյրոններին կամ օրգաններին։ Աքսոնների մի մասը պատված է էլեկտրամեկուսիչ սպիտակ ճարպանման նյութի թաղանթով՝ միելինով, իսկ մյուս մասը դրանից զուրկ է։ Աքսոնի երկարությունը կարող է լինել մինչև 100 սմ և ավելի։

• Նյարդային համակարգ
• նյարդային համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիան
• Նյարդային    համակարգի հիվանդությունները:

Լրացուցիչ աշխատանք:

Գտնել տեղեկություններ նյարդային հիվանդությունների վերաբերյալ, որոնքեն  դրանց առաջացման պատճառները և կանխարգելման մեթոդները, պատրաստել  ուսումնական նյութ:

Պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան համակարգերի փոխկապակցված գործունեությունը նրանով են պայմանավորվածը գիտաքցությունը մտածողությունը խոսքը վարքագիծը

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական և ծայրամասայինբաժիններից։

3.Ո՞ր բաժիններն են մտնում կենտրոնական նյարդային համակարգի ﬔջ:

Կենտրոնական նյարդային համակարգըկազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։

4. Ներյոնների ինչպիսի՞ տեսակներ գիտեք:

Միբևեռ, երկբևեռ, բազմաբևեռ, կեղծ միաբևեռ։

5. Ի՞նչ է նյարդը:

Փակ պարանանման աքսոնների փունջ (նյարդաթելեր, նեյրոնի երկար և բարակ պրոյեկցիաներ) ծայրամասային նյարդային համակարգում։

6. Որո՞նք են նյարդերի տեսակները:

Զգացող, շարժիչ և խառը:

Զգացող նյարդերը նյարդային ազդակները հաղորդում են կենտրոնական նյարդային համակարգ:

Շարժիչ  նյարդերը կենտրոնական նյարդային համակարգից պատասխան ազդակները հաղորդում են ծայրամասային օրգաններին:

Խառը նյարդերը պարունակում են զգացող և շարժիչ նյարդաթելեր:

Ողնուղեղ

Ողնուղեղը տեղավորված է ողնաշարի խողովակում,ունի առջևից հետ  տափակած քուղի տեսք, երկարությունը մինչև 45 սմ է, զանգվածը մինչև 30 գ: Ողնուղեղի վերին սահմանը ծոծրակային մեծ անցքն է, իսկ ստորինը՝ գոտկային 2-րդ ողի մակարդակը:

Ողնուղեղը բաղկացած է 31–33 հատվածներից՝ պարանոցային՝ 8, կրծքային՝ 12, գոտկային՝ 5, սրբանային՝ 5, պոչուկային՝ 1–3: Ողնուղեղից դուրս են գալիս 31 ձույգ խառը նյարդեր:

Ողնուղեղի յուրաքանչյուր հատվածը համապատասխանում է ողնուղեղային նյարդերի համապատասխան զույգին և ապահովում է մարմնի որոշակի մասի զգացող, շարժիչ և վեգետատիվ նյարդավորումը:

Ողնուղեղի կենտրոնով անցնում է հեղուկով լի ողնուղեղային խողովակը: Ողնուղեղն առջևի ու հետին երկայնաձիգ ակոսներով բաժանվում է 2 համաչափ կեսերի, որոնցից յուրաքանչյուրն իր հերթին ունի 2-ական թույլ արտահայտված երկայնակի ակոսներ: Այստեղից դուրս են գալիս ողնուղեղային նյարդարմատները. դրանցից հետինները՝ զգացող են, առջևինները՝ շարժիչ:

Ուշադրություն

Ողնուղեղը բաղկացած է սպիտակ և գորշ նյութերից:

Գորշ նյութը տեղավորված է կենտրոնում և կտրվածքում թիթեռնաձև է: Նրանում տարբերում են առջևի ու հետին եղջյուրներ: Առջևի եղջյուրները պարունակում են հիմնականում շարժիչ նեյրոններ, հետին եղջյուրները` միջադիր նեյրոններ:

Ողնուղեղի գործառույթները

Ողնուղեղին հատուկ են ռեֆլեքսային և հաղորդիչ գործառույթները:

Ողնուղեղի յուրաքանչյուր հատվածի պարզագույն ռեֆլեքսն իրականանում է 2 նեյրոնների (զգացող և շարժիչ) շնորհիվ:

Ողնուղեղի ռեֆլեքսային գործառույթը կարելի է բաժանել 2 խմբի՝ մարմնական և ընդերային:

Մարմնական ռեֆլեքսներից են մկանների ձգվելու ու ջլային ռեֆլեքսները:

Մարդու այս ռեֆլեքսները լավ արտահայտվում են ուղղահայաց կեցվածքի դեպքում: Ջլային ընկալիչները գտնվում են ջլերում: Եթե մուրճիկով հարվածենք ազդրի քառագլուխ մկանի ջլին, ապա մկանը կկծկվի, և կառաջանա ծնկային ռեֆլեքս: Ջլային ռեֆլեքսները կարող են արտահայտվել նաև ծալող մկաններում: Եթե մուրճիկով հարվածենք բազկի երկգլխանի մկանի ջլին, ապա մկանի կծկման հետևանքով ձեռքը կծալվի (արմնկային ռեֆլեքս):

Ողնուղեղի մարմնական ռեֆլեքսներից են ծալումը և տարածումը, քորելու, քայլելու, վազքի ռեֆլեքսները:

Ընդերային ռեֆլեքսներն իրականանում են ողնուղեղի գորշ նյութի կողմնային եղջյուրներում տեղավորված վեգետատիվ նյարդային համակարգի նեյրոններով:
Հաղորդող գործառույթն իրականացնում են վերելք և վայրէջք  ուղիները: Ողնուղեղը մասնակցում է շարժողական և մարմնական ռեֆլեքսներին: 

Ողնուղեղի հատումը կամ վնասումն առաջացնում է ողնուղեղային շոկ, որն արտահայտվում է դրդողականության խիստ ընկճումով և ողնուղեղի վնասվածքից ներքև գտնվող բոլոր ռեֆլեքսային կենտրոնների լուծանքով: Ողնուղեղային շոկի պատճառը գլխուղեղի այն բաժինների անջատումն է, որոնք ողնուղեղի վրա թողնում են ակտիվացնող ազդեցություն:

Ողնուղեղի մասին առավել շատ տեղեկություն ունենալու համար դիտիր տեսանյութը՝

Լրացուցիչ աշխատանք:

Գտնել տեղեկություններ նյարդային հիվանդությունների վերաբերյալ, որոնքեն  դրանց առաջացման պատճառները և կանխարգելման մեթոդները, պատրաստել  ուսումնական նյութ:

Պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի նյարդային համակարգը:

Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան համակարգերի փոխկապակցված գործունեությունը նրանով են պայմանավորվածը գիտաքցությունը մտածողությունը խոսքը վարքագիծը։

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված նյարդային համակարգը:

զգացող, շարժիչ և խառը:
3.Ո՞ր բաժիններն են մտնում կենտրոնական նյարդային համակարգի ﬔջ:

ազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ  և սպիտակ նյութ։

4. Ներյոնների ինչպիսի՞ տեսակներ գիտեք:

դենդրիտներ և աքսոններ

5. Ի՞նչ է նյարդը:

կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան-համակարգերի փոխկապակցված գործունեությունը։Այն վերահսկում է ներզատական համակարգի միջոցով իրականացվող հումորալ կարգավորումը և միաժամանակ կապ է հաստատում օրգանիզմի և միջավայրի միջև՝ 
6. Որո՞նք են նյարդերի տեսակները:

Նյարդային համակարգի միջոցով մարդը զգում, ճանաչում է միջավայրի առարկաները, ընկալում միջավայրից եկող գրգիռները, պահպանում ստացված տեղեկատվությունը և օգտագործում իր պահանջմունքների համար։ Նյարդային համակարգով են պայմանավորված գիտակցությունը, մտածողությունը, խոսքը, վարքագիծը։