Месяц: Декабрь 2022

1.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին

Բնության երեւույթների մասին գիտելիք ենք ձեռք բերում փորձերի եւ դիտումների միջոցով:

2.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից: 

Ի տարբերություն դիտումների՝ փորձով կարելի է մի քանի անգամ ուսումնասիրել երեւույթն ու տարբեր չափումներ կատարել:

4.Ինչ է վարկածը

Վարկածը ուսումնասիրվող երեւույթի մասին արված ենթադրությունն է:

5.Ինչ է օրենքը

Օրենքները բացահայտում են բնության  տարբեր երեւույթների միջեւ կապերը, բացատրում դրանց պատճառները:

6.Ինչ է  ֆիզիկական տես ությունը

Ֆիզիկական տեսությունը ոչ միան բացահայտում է հայտնի երեւույթները, այլեւ կանխատեսում է նոր, դեռեւս անհայտ երեւույթները եւ դրանց հետեւանքերը:

7.Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ,չափումների դերը գիտության մեջ

Յուրաքանչյուր գործ ձեռնարկելիս մենք կատարում ենք չափումներ: Եւ գիտականորեն որեւէ բան հիմնավորելիս չափումները եւս անհրաժեշտ են:

8..Ինչ է նշանակում չափելոորևէ ֆիզիկական մեծություն:

Չափել ֆիզիկական մեծություն, նշանակում է այն համեմմատել նույնատիպ մեծության հետ:

9.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

Աշխարհում հաստատել են Միավորների միջազգային համակարգը: Օրինակ, երկարության չափման միավորն է 1մ, ժամանակինը՝  1 վրկ, զանգվածը ՝ 1 կգ:

Այն սարքը, որով չափում ենք ֆիզիկական մեծությունը եւ ստանում թվային արժեքը , կոչվում է չափման գործիք:

10.Ինչ չափիչ   սարքեր եք ճանաչում: Թվարկեք

Չափփիչ սարքեն են քանոնը, չափերիզը, գլանը, ջերմաչափը, վայրկնաչափը:

11.Այդ սարքերը ինչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում

Այդ սարքերը չափում են երկարությունը, զանգվածը, ժամանակը:

12.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

Բաժանումների գծիկները եւ որոշ գծիկների մոտ գրված թվերը միասին կոչվում են սանդղակ:

13.Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

Չափիչ սարքի սանդղակի ամենամեծ արժեքը կոչվում է սարքի չափման սահման:

14.Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

Երկու հարեւան գծիկների միջեւ եղած հեռավորությունը կոչվում է սանդղակի բաժանման արժեք:

15.Ինչից է կախված չափման սխալը

Չափման սխալը կախված է սանդղակի բաժանման արժեքից եւ հավասար է բաժանման արժեքի կեսին:

1. Ինչ է բնությունը:

Մարդն ապրւմ է բնության մեջ։ Բնությունն այն ամենի ամբողջությունն է, ինչը շրջապատում է մարդուն՝ ջուրը, օդը, հողը, ծառերը, կենդանիները, աստղերը, մոլորակները։ Մարդը նույնպես բնության մաս է։

2. Ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով:

Բնության մեջ մջտապես տեղի են ունենում բազմազան փոփոխություններ։ Օրինակ աշնանը սարցակալում են լճակները, գարնանյ հալվում է ձյունը, ամռանն անձրև է գալիս, իսկ ձմռանը՝ ձյուն։ Շարժվում են Արեգակը, Լուսինը, աստղերը, մարդիկ, և կենդանիները, տեղափոխվում են ծառերը, ծաղիկները և այլն։ Սա օրինակներ եին բնության երևույթների։

3.Ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը:

Հին աշխարհի մեծագույն մտածող, հույն գիտնական Արիստոտելը ( մ․ թ․ ա․ IV դար ) գրել է “Ֆիզիկա” գիրքը ( « Ֆիզիկա » բառն առաջացել է հուներեն « Ֆյուզիս » բնություն բառից )։

4.Ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան:

Ֆիզիկան ուսումնասիրում է մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական, մագնիսական, լուսային, ատոմային և միջուկային երևույթները, որոնք կոչվում են Ֆիզիկական երևույթներ։

5.Բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ:

Ֆիզիկական երևույթներ տեղի են ունենում և՛ տիեզերքում, և՛ Երկրի ընդերքում, և՛ մթնոլորտում, և՛ կենդանի օրգանիզմներում, այլ կերպ ասած՝ ամենուր։

6.Թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները:

Ավտոմեքենայի շարժվելը, քարի ընկնելը, ջրի սառչելը, սառւյցի հալվելը, ջրի գոլորշիանալը, կայծակը, որոտը ֆիզիկական երևույթների օրինակներ են։

7.Ինչ է ֆիզիկական մարմինը:Բերեք օրինակներ:

Մեզ շրջապատող յուրաքանչյուր առարկա ընդունված է անվանել ֆիզիկական մարմին կամ պարզապես մարմին։ Օրինակ՝ դռան բռնակ, կաթսա, քանոն և ուրիշ առարկաներ։

8.Ինչ է նյութը:Բերեք օրինակներ:

Այն, ինչից բաղկացած են ֆիզիկական մարմինները, կոչվում է նյութ, օրինակ՝ երկաթ, պղինձ, փայտ, ջուր, օդ և այլն։

9.Ինչ է մատերիան:

Այն ամենը, ինչ գոյություն ունի տիեզերքում՝ երկնային մարմիններ, բույսեր, կենդանիներ և այլն, գիտության մեջ անվանում են մատերիա։

10.Մատերիայի ինչ տեսակներ գիտեք:

Մատերիայի այլ տեսակի օռինակներ են լույսը, ռադիոալիքները։

11.Որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը:

Ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը շրջակա աշխարհը և այնտեղ տեղի ունեցող երևույթները բացատրելն է։ Միաժամանակ կարևոր է այն օրենքների իմացությունը, որոնք ենթարկվում է բնությունը։

1.Երբ է ֆիզիկայում օգտագործվում <<աշխատանք>> հասկացողությունը

Աշխատանք հասկացությունը ֆիզիկայում օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ դիտարկվում է մարմնի շարժումը որեւէ ուժի ազդեցությամբ:  Այսպես են բնորոշում մեխանիկական աշխատանքը:

2.Ինչ մեծություններից է կախված մեխանիկական  աշխատանքը

Մեխանիկական աշխատանքը կարող է տեղի ունենալ միայն ուժի առկայությամբ: Ուժն է ազդում աշխատանքի վրա, միայն ուժի ազդեցությամբ է մարմինը շարժվում:

3.Ինչպես հաշվել աշխատանքը: Որն է աշխատանքի բանաձևը:

Աշխատանքը հավասար է մարմնի վրա ազդող ուժի եւ նրա ուղղությամբ մարմնի անցած ճանապարհի արտադրյալին:

A= Fs

4.Ինչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը միավորների ՄՀ-ում

Որպես աշխատաքնի միավոր ընդունվում է 1Ն ուժի աշխատանքը ՝ ուժի ուղությամբ մեկ մետր ճանապարհ անցնելիս:  Այդ միավորը անվանում են ջոոուլ, 1ջոուլը հավասար է 1Ն անգամ 1մետր կամ 

1Ջ=1Ն*մ

5.Ինչն է կոչվում հզորություն:

Մեքենայի, մարդու, կենդանու աշխատանք կատարելու արագությունը բնութագրելու համար ֆիզիկայում օգտագործվում է հզորություն մեծությունը: Իսկ հզորություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանն այն ժամանակամիջոցին, որի ընթացքում կատարվել է այն աշխատանքը:

6.Ինչպես հաշվել հզորությունը:Որն է հզորություն բանաձևը

Եթե հզորությունը նշանակենք N տառով. աշխատանքը A-ով, իսկ աշխատանքը կատարելու ժամանակը `t-ով, ապա կստանանք հզորության բանաձևը:

N=A/t

7.Ինչպես հաշվել աշխատանքը՝իմանալով հզորությունը և աշխատանքը կատարելու ժամանակամիջոցը: 

A= Nt

21.01-25.01;29.01-1.02

Դաս19,20

Թեման.Հեղուկի ,կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալների որոշումը չափանոթի միջոցով:

Լաբորատոր աշխատանքներ.

Սեղանին դրված չափիչ սարքերի  բաժանման արժեքի և չափման սխալի որոշում:

Հեղուկի ծավալիև մի քանի տարաների տարողականության,պինդ մարմինների  ծավալերի որոշումը չափանոթի միջոցով:

Փորձեր՝ինչ տարողություն է 1լ,և 1մլ

Քննարկվող հարցեր.

1.Ինչ է ծավալը

Ծավալը դա այն է, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և խտության հարաբերությանը:

2.Ինչ միավորներով է չափվում ծավալը(հիմնական և օգտագործվող)

Ծավալը չափվում է մետր խորանարդ, սանտիմետր խորանարդ և այլն:

3.Ինչ էր 1լ-ը,1մլ-ը(արտահայտել դմ-ով,մ -ով,սմ-ով)

1լ=1դմ խորանարդ=1000սմ խորանարդ

4.Ինչ է տարողականությունը?
Մարմնի ՝ որևէ ծավալ ներգրավելու եւ տեղափոխելու հատությունն է:

5.Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք?
Երկու հարևան գծիկների միջև հեռավորությունը կոչվումէ սանդղակի բաժանման արժեք:

Թեման ՝ինքնաստուգում

1.ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը

Ֆիզիկա բառը առաջացել է Հուներեն ֆյուզիս բառից, որը նշանակում է բնություն։

2.որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը

Ֆիզիկայի գլխավոր խնդիրն է՝ ճանաչել բնության օրենքները, տարբեր նյութերի հատկությունները և օգտագործել դրանք մարդկանց օգտին:

3.ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան

Ֆիզիկան ուսումնասիրում է մեզ շրջապատող աշխարհը, բնության  երևույթները, հայտնաբերում է բնության մեջ տեղի ունեցող տարբեր ֆիզիկական երևույթները, միմյանց կապող օրենքները, բացահայտում երևույթների կապերն ու պատճառները։

4.քննարկել  ինչ է բնությունը

Բնությունն ամբողջ նյութական աշխարհն է: Այն բաղկացած է կենդանի և անկենդան բաղա­դրիչներից: Բույսերը և բոլոր կենդանի օրգանիզմնե­րը՝ ներառյալ մարդը, կենդանի բնության մարմիններ են: Արեգակը, մոլորակները, աստղերը, քարը, գրիչը, քանոնը և այլն անկենդան բնության մարմիններ են։

5.ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով

Ես բնության երևույթ ասելով հասկանում եմ այն ցանկացած փոփոխությունները, որոնք կան բնության մեջ ՝Օրինակ’ ցերեկվա և գիշերվա հերթափոխության պատճառը երկրի պտույտն է իր առանցքի շուրջ։

6.բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ

երկաթի խարտելը

ապակյա բաժակի կոտրվելը

մոմի  և սառույցի հալվելը

7.թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները

Ձայնային, լուսային, մագնիսական, մեխանիկական, ջերմային և էլեկտրական։

8.ինչ է ֆիզիկական մարմինը:Բերեք օրինակներ

Բոլոր առարկաներն ունեն ընդհանուր անվանում՝ ֆիզիկական  մարմին: Յուրաքանչուր ֆիզիկական մարմին ունի որոշակի ձև, զանգված ու ծավալ:

բաժակ, աթոռ, սեղան, գիրք։

9.ինչ է նյութը:Բերեք օրինակներ:

մոլեկուլները, բջիջները, կապրոն, ապակի

10.ինչ է մատերիան

Մատերիա ֆիզիկայի հիմնական հասկացություններից մեկն է, ընդհանուր տերմին է, ժամանակի և տարածության պարունակության բազմություն, որն ազդում է նրա հատկությունների վրա։ Հանդիսանում է ֆիզիկայի ուսումնասիրման առարկա, որտեղ դիտարկվում է որպես գիտակցությունից անկախ օբյեկտիվ իրականություն։

11.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին Մենք գիտելիք ձեռք են բերում, լսելով, դիտարկելով, հասկանալով, ընկալելով և այլն․

12.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից Փորձ այն է, որ մենք փորձ ենք կատարում, իսկ ինչպես տարբերվում դիտումից, տարբերվում է նրանում, որ փորձ ուրիշ բան է, իսկ դիտում ուրիշմ բան է։

13․Ինչ է վարկածը ․․․․

14.Ինչ է օրենքը Օրենքը այն է, որը եթե օրենք է հանված, դու պետք է այտ օրենքով անես, եթե օրենքով չանես, կարող են քեզ դատարանում խնդիրներ առաջանալ։

15.Ինչ է ֆիզիկական տեսությունը Ընթարապես, տեսություն ֆիզիկան ուսումնասիրում է, ոչ թե բնության հատկությունները, այլ առաջարկվող տեսության մոդելի հատկություններ։ Բայց, հաճախ տեսություն ֆիզիկան ուսումնասիրում է որոշ մոդելներ <<միայն իրենցով>>։

16.Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ,չափումների դերը գիտության մեջ Ֆիզիկական մեծությունների չափվան համակարգ, ֆիզիկական մեծությունների չափման միավորի հավաքածու, որում գոյություն ունի թվով հիմնական չափման միավորներ, իսկ մյուսը մեծությունները արտահայտում են հիմնական չափման միավորներ։

17..Ինչ է նշանակում չափելոորևէ ֆիզիկական մեծություն:

Չափել ֆիզիկական մեծություն, նշանակում է այն համեմմատել նույնատիպ մեծության հետ:

19.Երկարության հիմնական և այլ միավորները: Չափման գործիք Երկարության չափող գործիքը դա չափաժապավեն և քանոնն է։

20.Ինչ չափիչ սարքեր եք ճանաչում: Թվարկեք Ժամացույց, չափող սարքեր և կշեռք։ Ժամացույց ավազե ժամացույց, և էլեկտրոնային ժամացույց գոյություն ունի։ Չափող սարքեր քանոն, չափաժապավեն, ջերմաչափ, կշեռք և այլն։

21.Այդ սարքերը ինչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում Օրինակ ՛ դուռ, սեղան, աթոռ, պահարան և այլն։

22.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

Բաժանումների գծիկները եւ գծիկների մոտ գրված թվերը կոչվում են սանդղակ:

23.Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

Չափիչ սարքի ամենամեծ արժեքը կոչվում է սարքի չափման սահման:

24.Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

Երկու գծիկների միջև եղած հեռավորությունը կոչվում է սանդղակի բաժանման արժեք:

25.Ինչից է կախված չափման սխալը

Չափման սխալը կախված է բաժանման արժեքից:

1.10-5.10;10-12.10

ԹեմանՀաղորդակից անոթներ:Մթնոլորտային Ճնշում:Մթնոլորտային ճնշման չափումը:Տորիչելլի փորձը:Մթնոլորտային ճնշման կախումը բարձրությունից

Դասարանում քննարկվող հարցեր.

1.Որ անոթներն են անվանում հաղորդակից անոթներ

Ստորին մասերով միմյանց միացած անոթներն անվանում են հաղորդակից անոթներ։

2.Որն է հաղորդակից անոթների օրենքը:Ինչպես կարելի բացատրել այդ օրենքը

Հավասարակշռության վիճակում հաղորդակից անոթներում հեղուկի ազատ մակերևույթների մակարդակները հավասար են։

3.Ինչ է մթնոլորտը

Մթնոլորտը Երկրագունդը շրջապատող օդի շերտն է՝ մի հսկայական գազային օվկիանոս, որի հատակը Երկրի մակերևույթն է:

4. Ինչ գազերից է հիմնականում բաղկացած մթնոլորտը

Օդի բաղադրության մեջ մտնում են ազոտ (78%), թթվածին (21%) և այլ գազեր (1%)։

5.Ինչու մթնոլորտի մասնիկները չեն հեռանում Երկրի մակերևույթից դեպի տիեզերք;

Մթնոլորտի մասնիկները չեն հեռանում Երկրից դեպի տիեզերք, որովհետև Երկիրը ձգում է, մթնոլորտի մասնիկները։
Երկրագնդի ձգողականության պատճառով օդի վերին շերտերը ճնշում են միջին շերտերին, իսկ վերջիններս էլ՝ ստորին շերտերին։

6.Ինչու մթնոլորտի մասնիկները չեն կուտակվում Երկրի մակերևույթին

Եթե Արեգակը չջերմացներ մթնոլորտը,  ապա վերջինս մասնիկները, Երկրի ձգողության ազդեցությամբ, ի վերջո կհավաքվեին Երկրի մակերևույթին։

7.Ինչու է օդը ճնշում գործադրում մարմինների վրա

Օդի կշռով պայմանավորված ամենամեծ ճնշումը երկրագնդի մակերևույթի և մակերևույթի վրա գտնվող բոլոր մարմինների վրա է:

131.

ա) (a + 2b)(a^2 — 2ab + 4b^2) = a^3 + 8b^3

բ) (a — b + c) (a + b — c) = a^2 — c^2 + 2bc — b^2

գ) (a + 2b)(a — 2b)(a^2 + 4b^2) =a^4 — 16b^4

138.

ա) 2a + 4b =2 (a + 2b)

բ) ba — b = ab — b

գ) 6x — 2 = 2 (3x — 1)

դ) yx + 2y = xy — 2y

ե) 3a — 12b = 3 (a — 4b)

զ) 7x -28 = 7 (x — 4)

139.

ա) x (a + b) + y (a + b) = ax — bx + ay — by

բ) (a + b) a — b (a+b) = a^2 — 2ab + b^2

գ) m (n — 3) -2 (n — 3) = mn — 3m — 2n + 6

դ) (x — y) 3 — a (x + b) = 3x — 3y — ax — ab

ե) 2a (1- b) — 3 (1 — b) = 2a — 2ab — 3 + 3b

զ) a (b + 3) — b (3 + b) = ab + 3a — 3b — b^2

Թվական անունը ցույց է տալիս առարկայի թիվ, քանակ, թվային կարգ, օրինակ՝ երեք գրիչ, երկրորդ կուրս, երկուական տետր և այլն։ Թվականները լինում են չորս տեսակի՝ քանակական, դասական, բաշխական, կոտորակային24։ Քանակական թվականներն արտահայտում են առարկաների քանակն ամ- բողջ թվերով, ինչպես՝ հինգ գրիչ, տասը տուն, քսանութ քանոն և այլն։ Այս թվա- կանները գրվում են բառերով (օրինակ՝ մեկ, երկու), արաբական թվանշաններով (1, 2, 3 և այլն), ինչպես նաև հայոց այբուբենի տառերով25 (Ա-1, Բ-2, Ժ-10 և այլն)։ Բառերով գրվելիս տասնմեկից մինչև իննսունինը թվականները գրվում են միա- սին (տասնութ, քսանհինգ, երեսունութ, հիսունհինգ և այլն), իսկ հարյուրից հետո գրվում են առանձին (օրինակ՝ հազար ինը հարյուր քառասունութ)։ Ինը և տասը26 թվականներն ունեն երկու ձև՝ ինը և ինն, տասը և տասն։ Ինը և տասը գրվում է, երբ նրանց հաջորդում է բաղաձայնով սկսվող բառ (օրինակ՝ ինը գիրք, քսանինը գիրք, տասը գրիչ), իսկ երբ նրանց հաջորդում է ձայնավորով սկսվող բառ, հիմ- նականում գրվում է ինն, տասն բայց երբեմն, արտասանության տեմպով և տրա- մաբանական շեշտով պայմանավորված, կարող է գրվել նաև ինը, տասը (օրինակ՝ ինն օր, ինը օր, տասն անգամ, տասը անուն)։ Բաղադրյալ քանակական թվական- ների մեջ որպես առաջին կամ միջին բաղադրիչ գործածվելիս միշտ գրվում է ինն և տասն (օրինակ՝ իննսունհինգ, տասներկու, տասնչորս, հազար երկու հարյուր տասնութ)։ Երկու թվականը, երբ գոյականաբար գործածվելիս հոլովվում է, հոգ- նակի թվով է գործածվում կամ էլ հոդ ստանում, ունենում է երկուս ձևը, ինչպես՝ երկուսներ, երկուսի, երկուսը և այլն։ Դասական թվականները ցույց են տալիս առարկայի թվային կարգը, օրինակ՝

երկրորդ հարկ, հինգերորդ դասարան։ Այս թվականները կազմվում են քանա- կականներից՝ -րորդ կամ -երորդ ածանցներով. -րորդ-ով կազմվում են երկրորդ, երրորդ, չորրորդ դասական թվականները։ Որպես մեկ թվականի դասական գոր- ծածվում է առաջին բառը։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ առա- ջին, երկրորդ, վեցերորդ, քսաներկուերորդ, վաթսունհինգերորդ), արաբական թվանշաններով, որոնց կցվում են –ին և -րդ մասնիկները՝ 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 48-րդ և այլն, հռոմեական թվերով՝ II, VI, IX և այլն, որոնց մասնիկ չի կցվում։ 1-ին կար- դացվում է առաջին, բայց կարող է նշանակել նաև մեկին, ինչպես՝ սեպտեմբերի 1- ին։ Դասական թվականները կարող են գրվել նաև հայոց այբուբենի տառերով, որոնցից հետո դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ ա), բ., ինչպես նաև արաբական թվանշաններով, որոնցից հետո դարձյալ դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ 1), 2.։ Սրանք սովորաբար գործածվում են համարակալման ժամանակ։ Կա նաև դասա- կան թվականի իմաստ արտահայտելու այսպիսի ձև։ Երբ արաբական թվանշանը գրվում է իր լրացյալից հետո, ստանում է դասականի իմաստ։ Օրինակ՝ 5 տուն նշանակում է հինգ հատ տուն, իսկ տուն 5 նշանակում է տուն համար հինգ։ Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի թվերով, ինչպես՝ բաժանել երկուական թերթիկ, բաշխել երեք-երեք և այլն։ Բաշխական թվականները կազմվում են քանակականներից՝ -ական ածանցով (օրինակ՝ վեցական, ութական, իննական, տասական, քսանական) կամ էլ քանա- կական թվականի կրկնությամբ, օրինակ՝ երկու-երկու, հինգ-հինգ, ութ-ութ։ Կրկնությամբ կազմված բաշխական թվականները գրվում են գծիկով։ Կոտորակային թվականները ցույց են տալիս առարկայի քանակը մասի և ամբողջի հարաբերությամբ, օրինակ՝ մեկ հինգերորդ, երկու երրորդ։ Կոտորա- կային թվականները կազմվում են համարիչից (բերված օրինակներում՝ մեկ, երկու) և հայտարարից (հինգերորդ, երրորդ)։ Համարիչն արտահայտվում է քա- նակական թվականով, իսկ հայտարարը՝ դասական։ Կոտորակային թվականները գրվում են թվանշաններով, օրինակ՝ 1/2, 3/4 կամ էլ բառերով, որոնք գրվում են առանձին-առանձին, օրինակ՝ մեկ երկրորդ, երեք չորրորդ։ Չորրորդ հայտարարի փոխարեն գործածվում է նաև քառորդ բառը՝ երեք քառորդ։ Տասնորդական կոտորակների հայտարարը կազմվում է -ական ածանցով՝ զրո ամբողջ հինգ տաս- նորդական։ Մեկ երկրորդ-ի փոխարեն գործածվում է նաև կես բառը։ Թվականները ածականների նման կարող են գործածվել գոյականաբար, օրինակ՝ երեք աշակերտ-երեքը, ութ գրքից-ութից։

216. 59գ զանգվածով կարտոֆիլն ունի 50սմ3 ծավալ: Որոշեցեք կարտոֆիլի խտությունն ու այն արտահայտեք կգ/մ3-ով:
59:50=1.18 գ։սմ³
1.18գ=0,001կգ=0,000,00,1մ³=1180կգ/մ³

217. 125 սմ3 ծավալով թուջե գունդն ունի 800 գ զանգված: Արդյոք այս գունդը հոծ է, թե՞ խոռոչ ունի:
800գ/125սմ3=6,4սմ3
Թուջ-7սմ 3հետևաբար խոռոչ է։

218. 461,5 գ զանգվածով մետաղի կտորը 65 սմ3 ծավալ ունի։ Ի՞նչ մետաղ է դա:
461,5գ/65սմ3=7,1գ սմ3
7,1սմ3=ցինկ

219. 1լ ծավալով արևածաղկի ձեթն ունի 920 գ զանգված։Գտե՛ք ձեթի խտությունը։ Արտահայտեք այն կիլոգրամներով մեկ խորանարդ մետրի համար (կգ/մ3):
920գ/

220. 240 գ զանգվածով դատարկ ձափանոթի մեջ 75 սմ3 ծավալով թթու լցրեցին: Թթվով լցված չափանոթի զանգվածը 375 գ է: Որոշեցե՛ք, թե ինչ թթու են լցրել չափանոթի մեջ:

Ծծմբական թթու

221. Ի՞նչ մետաղից է պատրաստված առանցքակալի ականոցը, եթե նա ունի 3,9 կգ զանգված և 500 սմ3 ծավալ:

Պողպատից

v=0,2մ3
m=160 կգ
p= m/v=160 կգ/0,2մ3 = 800 կգ/մ3
Պատ՝ 4
p=10500 կգ/մ3
p-?
p=10500 կգ/ մ3= 10500=10,5

1,Ներկայացնել պտերների տարածվածությունը և կառուցվացքը

Պտերավորները ունեն արմատային համակարգը։ Ունեն ուշադրություն գրավող տերևներ և ցողուն։ Ժամանակակից պտերները հիմնականում բազմամյա խոտաբույսեր են: Նրանք աճում են խոնավ, ստվերոտ վայրերում, գետերի և առուների եզրերին:

Ինչպես են բազմանում պտերները և ինչ դեր ունեն մարդու կյանքում և բնության մեջ։

Ներկայացներ մերկասերմերմերի ընդանուր բնութագիրը

Մերկասերմերը բացառապես ցամաքային, մշտադալար, հազվադեպ տերևաթափ ծառեր են, թփեր կամ լիանաներ: Ունեն արմատներ, բուն, ցողուններ, և տերևներ, բազմանում և տարածվում են սերմերի միջոցով: Ի տարբերություն սպորների` սերմերն ունեն սննդանյութերի պաշար, իսկ ապագա բույսի սաղմը, որը գտնվում է սերմի ներսում, լավ պաշտպանված է արտաքին անբարենպաստ պայմաններից:

Ներկայացնել մերկասերմերի կառուցվացքը

Սերմնավոր բույսեր, սպերմատոֆիտներ, սերմ առաջացնող բարձրակարգ անութավոր բույսեր։ Դրանց են պատկանում մերկասերմերը (ներառյալ բազմաթիվ բրածո բույսեր) և ծածկասերմերը կամ ծաղկավոր բույսերը։

Ներկայացնելմերկասերմերի բազմացումը

Մերկասերմերին բնորոշ է մասնագիտացված սեռական բազմացումը: Սերմնավոր բույսերն, ի տարբերություն սպորավորների, բազմանում են ոչ թե սեռական և անսեռ սերունդների հերթագայությամբ, այլ հիմնականում սեռական ճանապարհով: Մերկասերմ բույսերը ունեն կատարյալ և տարբերակված սեռական օրգաններ՝ կոներ: Տարբերում ենք իգական և արականեր կոներ: Արական կոներում հասունանում են փոշեհատիկները, որոնցում զարգանում են գամետները՝ սպերմիումները: Իգական կոներում զարգանում են իգականը գամետները՝ սերմնաբողբոջները

Մերկասերմերը ինչ դեր ունեն և մարդու կյանքում և բնության մեջ

Արդյունքում մերկասերմերը 150 մլն. տարի առաջ գերիշխող դիրք են գրավել երկրագնդում: Մերկասերմերի տեսակների քանակը կազմում է ընդամենը 600, այնուհանդերձ այս բույսերը տարածված են ամբողջ երկրագնդով մեկ, իսկ Հյուսիսային կիսագնդում կազմավորում են հսկայական անտառներ՝ տայգա:

Ներկայացնել ծաղկավոր բույսերի ընդանուր բնութագիրը և կառուցվացքը

Ծաղկավոր բույսերը մեզ համար շատ կարևոր է նրանք մեզ տալիս է թթվածին։Եթե բույսի վրա լինում է ծաղիկ ապա այդ բույսը ծաղկավոր բույս է։Ծաղկավոր բույսերը բազմանում փոշոտման միջոցով և ինքնափոշոտման միջոցով։

Ծաղկավոր բույսերի բազմացումը

Նկարագրել ծաղկաոր բույսերի ծաղկի կառուցվացքը

Սպի,սռնակ,սերմնաբողբոջ, սերմնարան